Carmel Bezzina

Carmel Bezzina kien għalliem tal-Malti fil-Junior College u fl-Università, kittieb u riċerkatur magħruf l-aktar għax-xogħol tiegħu fuq l-istorja lokali ta’ Malta, b’enfasi speċjali fuq ir-raħal ta’ Ħal Balzan fejn twieled u trabba. Għex fl-istess dar u fl-istess lokalità minn dakinhar li twieled, attiv bħala soċju tal-Mużew u serva bħala Superjur fil-parroċċa ta’ Ħal Balzan. Jiftakar ir-raħal pittoresk li dejjem ħabb b’passjoni qawwija u sinċiera li baqgħet qawwija sal-lum. Din il-passjoni ġejja minn apprezzament matur li żviluppa minn żgħożitu.

Huwa kkontribwixxa b’mod sinifikanti għad-dokumentazzjoni tal-wirt, it-tradizzjonijiet u l-iżvilupp storiku tal-komunità Balzan. L-aktar xogħol magħruf tiegħu huwa. The Ħal Balzan Collection: Ġrajjiet u Tifkiriet Minn Ħal Balzan u lil Hinn Minnu, Ħal Balzan u l-Lunzjata u aktar kitbiet, Ħal Balzan u l-Lunzjata u Kitbiet ohra ippubblikat mill-awtur stess, 2011. Dawn it-tliet kotba (bil-Malti) huma r-riżultat ta’ 50 sena ta’ riċerka kontinwa, li bdiet sa minn meta kien għadu fil-bidu ta’ għoxrin sena. Id-deċiżjoni għaqlija ta’ Bezzina kienet li jiġbor il-kitbiet tiegħu f’pubblikazzjoni eleganti ħafna, imħejjija b’mod sabiħ u msaħħa b’kontribut importanti ta’ fotografija eċċellenti ta’ Joe Borg u stampat minn Guttenberg.

Ħal Balzan esperjenza d-destin imdejjaq li għaddew minnu rħula Maltin oħra kollha. Raħal żgħir u pittoresk (wieħed mit-tlieta fiċ-ċentru tal-gżira) li darba kien mimli sbuħija naturali, b’ġmiel rurali u ġonna taċ-ċitru, sab ruħu wiċċ imb wiċċ mal-“progress”. Bezzina jiġbor riċerka dettaljata dwar l-istorja u l-iżvilupp ta’ Ħal Balzan, l-istorja ta’ familji u persuni importanti fir-raħal, aspetti soċjali, reliġjużi u kulturali b’dettal fuq binjiet storiċi, knejjes u tradizzjonijiet u aspetti oħra soċjali u kulturali tul iż-żmien.

Bezzina jiddiskuti l-ismijiet tat-toroq tar-raħal, filwaqt li jagħti rendikont qasir tal-istorja ta’ Villa Macedonia (illum ir-residenza tal-ambaxxatur Spanjol), waqt li jagħti wkoll ħarsa lejn ir-rwol li kienet tilgħab il-villa fil-ħajja soċjali u reliġjuża tar-raħal, speċjalment fi żmien il-Konti Bernardo Manduca (1871–1971). Bezzina jikteb ukoll dwar rakkont personali ta’ żewġ ulied famużi ta’ Ħal Balzan, fosthom il-keramista Gabriel Caruana, il-filatelista u edukatur Anthony Fenech li miet, kif ukoll il-figura aktar umli ta’ Valent is-Sagristan.
Ħal Balzan kellu wkoll is-sehem tiegħu ta’ traġedji, l-aktar waħda importanti bla dubju kienet l-isplużjoni tan-nar ta’ murtali li seħħet fil-każin tal-banda lokali fit-22 ta’ Ottubru 1903, u li ħalliet sitt vittmi, inkluż oħt il-kappillan li kienet tgħix miegħu fil-viċin.

Permezz ta’ dan ix-xogħol u oħrajn simili, Bezzina għen biex jagħti identità lill-komunità ta’ Balzan, wassal il-memorja tal-wirt storiku lokali għal ġenerazzjonijiet futuri, u offra sors ta’ referenza importanti għal min riċerkaturi li jistudjaw l-istorja ta’ komunitajiet Maltin.Carmel Bezzina huwa mfakkar bħala storiku lokali dedikat, li permezz tal-ktieb tiegħu dwar Ħal Balzan ħalla kontribuzzjoni siewja għall-istorjografija Maltija.