Il-Palazz tad-dinastija Savoia

Charles B. Spiteri

BDL Books - Binjiet MeastużiIl-Palazz fuq stil Barokk ta’ Venaria Reale, inbena mid-dinastija Savoia ’il barra mill-belt ta’ Turin matul is-sekli 17 u 18. Meta Emmanuele- Filiberto, Duka ta’ Savoia, mexxa ’l-kapitali lejn Turin, fl-1562, beda sensiela vasta ta’ proġetti. Din il-ħidma tkompliet mis-suċċessuri tiegħu, biex juru l-kobor u l-qawwa tagħhom fit-tmexxija.

Fl-1659 sar il-proġett grandjuż tad-Duka Carlo Emanuele II, li bena post fiss għall-kaċċa, biex permezz tar-ritwali tal-kaċċa, ikun jista’ jiċċelebra l-kobor tad-Dukat. Għalhekk bena dan il-Palazz b’ħidma tant delikata li tqies bħala l-kuruna tal-kapitali Turin. Ix-xogħol f’Castellamonte, li beda fl-1659 intemm fl-1657 u kien jikkonsisti f’Villaġġ, il-Palazz Irjali u l-Ġonna. Dan kollu kien jestendi fuq art, f’qies ta’ madwar żewġ kilometri.

Sala Diana

BDL Books - Binjiet MeastużiF’nofs il-Villaġġ saret pjazza kwadra. Il-Palazz Irjali jinkludi żewġ ġonna u fin-nofs hemm is-Sala kbira dedikata lil Diana. Lejn in-Nofsinhar hemm l-istalel u l-kennels tal-klieb, waqt li fin-naħa tal-Punent hemm l-orangerie. Quddiem il-Villaġġ, tinsab il-Kappella ta’ Santu Rokku.

Il-qirda f’xi partijiet tal-palazz, kawżata mit-truppi Franċiżi ta’ Catinat fl-1693, kienet ir-raġuni għall-bidu ta’ proġett ġdid ta’ restawr (1699-1713). Fil-proġett tiegħu, Michelangelo Garove esprima r-referenza ġdida tal-Qorti ta’ Vittorio Amedeo II : Versailles. Iżda l-parti t’isfel biss tlestiet skont il-proġett ta’ dan l-arkitett. Il-parti ta’ fuq baqgħet kif kienet, minħabba l-mewt għal għarrieda ta’ Garove fl-1713.

Fl-1716, is-sit kien assenjat lil Filippo Juvarra. Hu ħadem fuq numru ta’ elementi prinċipali tal-bini: l-irranġar tal-bini użat għall-kaċċa, il-bini tal-Kappella Rjali u ħoloq ġnien wieħed quddiem il-Villaġġ.

Kappella San Uberto

BDL Books - Binjiet MeastużiBiex aktar joħroġ il-kobor ta’ dan l-ispazju, Juvarra għolla l-gallerija u fetaħ twieqi kbar. Ix-xogħol tiegħu kompla bejn l-1717 u l-1722, bit-tlestija tal-Kappella dedikata lil San Uberto. Il-bini ssejjaħ ‘L-Istalla l-Kbira’ jew ‘Orangerie’.

Il-Palazz kien ħa daqqa ta’ ħarta fis-seklu 19 meta ntuża bħala barracks, iżda minngħaxar snin ’l hawn saret ħidma biex terġa’ ġġibu fl-istat oriġinali. Dan ix-xogħol sewa 284 miljun dollaru Amerikan. Kien xogħol li kopra 200 acre ta’ ġonna u 860,000 pied kwadru ta’ padiljuni mimlijin bi stuccos u pittura.

L-inizjattiva sabet l-appoġġ tal-Unjoni Ewropea u twettqet mill-Ministeru tal-Wirt Kulturali u r-Reġjun ta’ Piemonte. Bħala proġett tqies bl-iktar wieħed importanti fir-riabilitazzjoni tal-assi kulturali fl-Ewropa.

B’kollox, il-bini monumentali għandu firxa ta’ 80,000 metru kwadru, bid-diversi estensjonijiet li saru, u jinkludu uħud mill-aqwa espressjonijiet tal-Barokk Ewropew: is-Sala l-kbira ta’ Diana, kapolavur tas-seklu 17 minnAmedeo di Castellamonte; il-Galleria Grande; il-Knisja, is-Serra taċ-?itru u l-Kumpless Prinċipali tal-Istalel, mibnija fis-seklu 18 mill-ġenju Filippo Juvarra.

Kumpless enormi

BDL Books - Binjiet MeastużiMeta wieħed jaraha mill-ajru, ir-Reggia di Venaria tinfirex f’kumpless sħiħ ta’ bini u parki ta’ 950,000 metru kwadru. Fiha ġnien ta’ 80 ettaru (wieħed mill-ikbar fl-Italja), il-Pixkerija l-Kbira, xmara artifiċjali li tesa’ ħdax il-miljun litru ta’ ilma, iċ-ċentru tal-belt storika, il-Borgo Castello u l-Cascina Rubbianetta, f’dominju fejn hemm siġar u kastelli li joħorġu mill-ħdura ta’ La Mandria park, li jinfirex fuq aktar minn6,000 ettaru.

Il-mużew li qed isir, qed ikun disinjat għall-okkażjoni li hi ippjanata għall-2011, li hi l-150 anniversarju mill-unifikazzjoni tal-Italja.

 

 

BDL Books - Binjiet Meastużi
Il-funtana, li matul il-lejl tkun spettakulari għall-aħħar bl-ilma li ddawwar
BDL Books - Binjiet Meastużi
Dik magħrufa bħala ‘galleria grande’ – loġġa kbira li tagħti għal fuq il-ġonna interni tal-Palazz
BDL Books - Binjiet Meastużi
Wieħed mill-appartamenti bl-isbaħ arti indurata bid-deheb
BDL Books -Binjiet Maestużi
Iż-żieda li saret fil-Palazz matul iż-żmien