Page Status: Pending

Aħna min aħna neħtieġu lil ħaddieħor, jew parir, jew xogħol, jew ħidma, jew għajnuna, jew ħdejna. Xi drabi nersqu bil-ħerqa għall-għajnuna u jkollok nies li bil ħlewwa jgħidulek “ħalli f’idejja”.

Ibża’, twerwer, iksaħ għax aktarx tibqa’ fejn kont għax fil-fatt ikun: milli għedna m’hemm xejn.

Int trid tieħu ħsieb tiegħek innifsek. Int trid taqdef, int trid tisħaq u tinsisti. Dak li temmen fih int mhux bilfors jgħożżu ħaddieħor u dak li tixtieq int mhux bilfors iridu ħaddieħor daqsek.

Ilqa’ u ħares lilek innifsek, staqsi, ipprova dur, għarbel, erġa’ agħti daqqa t’għajn għax ħafna straħu fuq ħaddieħor u baqgħu b’xejn. Idejk qegħdin hemm, użahom. Ipprova biċċa u tasal, u uġigħ tal-qalb ikollok mill-inqas u xejn.
 

minn Charles B. Spiteri

Kien rappurtat li Spetturi tat-Taxxa fl-Ingilterra qed jużaw il-mapep mill-Google biex jispjunaw fuq id-djar ta’ dawk li huma suspettati li mhumiex iħallsu taxxa kemm suppost.

Ir-ritratti mill-‘Google Earth’ jagħtu l-opportunità lil min jużah, biex permezz tas-satellita jifli d-djar u jagħti l-faċilità lill-kolletturi tat-taxxa jsiru jafu bil-kwalità ta’ ħajja li jgħixu l-individwi u s-sinjurija tagħhom; bħal kemm-il karozza għandhom u t-titjib li jagħmlu fi djarhom.

L-uffiċjali tad-Dwana u tat-Taxxa jdaħħlu l-informazzjoni f’kompjuter qawwi u jiddeċiedu għandhomx jinvestigaw lil sidien ta’ djar, li skont huma jkunu qed iħallsu inqas taxxa minn dak li dovut.

‘Google Earth’ hi l-aħħar arma fil-battalja tal-HMRC (Her Majesty’s Revenue and Customs), li għandha timla l-ħofra ta’ €42 biljun f’evażjoni tat-taxxa.

Is-‘supercomputer’ bl-isem ta’ ‘Connect’, li kważi sewa €60 miljun, inbena tliet snin ilu mill-‘BAE Systems’ u diġà fih aktar minn biljun informazzjoni fuq individwi li huma suspettati li ma ddikjarawx id-dħul kollu tagħhom.

Intqal li l-uffiċjali tal-HMRC se jindagaw kemm kull persuna qed tħallas taxxa u jqabbluha kemm mad-dħul finanzjarju li jdaħħlu kif ukoll mal-kwalità ta’ ħajja li jgħixu. Bla dubju din se tkun mossa li ma togħġobx lill-elettorat!  

minn Charles B. Spiteri

Ma kinux għadhom iż-żminijiet fejn ġuvni jixħet għajnejh fuq xbejba, isegwiha minn ġimgħa għal ġimgħa, jew minn jum għall-ieħor, jara f’liema bar tidħol u joffrilha drink biex jipprova jaqbad magħha, kif isir illum. Kienu għadhom is-snin erbgħin. Il-ħruġ għall-ġuvintur kien għadu limitat u għax-xebbiet ferm u ferm aktar. Iżda meta ġuvni kien jitfa’ għajnejh fuq xbejba, kien jipprova jsib ħabib u jinqeda bih biex iwassal il-messaġġ tiegħu.

Fil-każ tal-koppja intervistata għal-lum – Pawlu u Carmela Ciappara mir-Rabat – l-imħabba tagħhom taf il-ħidma ta’ Ġużi Galea magħruf bħala l-Windsor mill-Imtaħleb, li kien ħuttab.

Pawlu hu r-raba’ wild minn ħdax ta’ Pawlu u Pawla, waqt li Carmela hi l-unika tarbija li baqgħet ħajja fiż-żwieġ ta’ Pawlu u Giovanna.

Meta Ġużi tarraf lil Carmela bil-ħsieb ta’ Pawlu, għall-ewwel ma tatu ebda tweġiba. Kienet drawwa li qabel ma xbejba tgħid l-iva tagħha, kienet speċi titlob il-kunsens tal-ġenituri. U meta qalet lil ommha, din weġbitha li jekk hu skond il-pjan ta’ Alla, li għandu jsir, isir. Għalhekk, meta rat lil Ġużi qaltlu li aċċettat l-istedina ta’ Pawlu. Ovvjament, il-ġenituri ta’ Carmela kienu jafu lill-ġenituri ta’ Pawlu, u għalhekk kienu jafu wkoll li l-ġuvni li miegħu kienet se titħallat binthom, kien ġuvni serju u bil-għaqal.

Laqgħa bil-ħatfa

Lura għal dik is-sena, Pawlu kellu 21 sena u Carmela 18. Mill-għada tal-aċċettazzjoni, Pawlu u Carmela bdew jiltaqgħu għal ftit mumenti – kemm ‘jisirqu’ bewsa, hekk kif Pawlu kien ikun sejjer għax-xogħol u Carmela tistennieh fil-bieb tad-dar tagħha. Mit-triq tiegħu kien jinżel l-erba’ tarġiet taz-zuntier tal-knisja ta’ San Pawl u jasal ħdejha fi Triq Gusmana Navarra.

Beda jidħol id-dar għandhom mill-ewwel u minkejja li Carmela kienet l-unika tifla tal-familja Saliba, il-ġenituri tagħha kienu jippermettulha toħroġ weħidha għal passiġġata ta’ ftit ħin mal-għarus tagħha. L-għerusija ta’ Pawlu u Carmela ħadet tliet xhur. F’dan iż-żmien huma xtraw iċ-ċrieket ta’ għarajjes u kellhom ukoll festin biex iltaqgħu flimkien il-ġenituri tagħhom. Fejn imorru joqogħdu ma kienet problema xejn, għax il-ġenituri ta’ Carmela offrewlhom imorru joqogħdu magħhom fid-dar tagħhom. U qatgħuha li jaċċettaw l-offerta.

Għalhekk bdew iħejju għat-tieġ. Carmela, oħt Pawlu il-kbira, li kienet ħajjata prima, ħietet il-libsa tat-tieġ tal-għarusa. Il-bridesmaids kienu Doris u Annie, ħut Pawlu u bħala flowergirl tqiegħdet Marija, kuġina ta’ Carmela.
Iżżewġu nhar il-11 ta’ Jannar, 1948, filgħodu, fil-knisja kolleġġjata ta’ San Pawl u wara kellhom il-festin fil-każin tal-Konti Ruġġieru, ir-Rabat stess. Għar-ritratti tat-tieġ niżlu għand Cassar, il-Ħamrun.

Il-qamar il-għasel

Wieħed u sittin sena ilu, il-qamar il-għasel kien diġa’ popolari, iżda mhux bħal dak li nafu llum. Tant li l-għada tat-tieġ, Pawlu u Carmela marru għal dawra ma’ Malta u Għawdex bil-karrozza ta’ missier ir-raġel, li kien wieħed minn tal-bidu li kellu vettura f’Malta. Sena wara, Pawlu kien xtara wkoll l-ewwel karrozza tiegħu – Morris. Dawn kienu jiġu Malta fil-kaxxi tal-injam, u min jixtriha ma jkunx jaf x’lewn u x’tip ta’ karrozza tkun. Hu jiftakar li f’ħajtu kellu tmien karrozzi differenti, li kiseb bi tpartit u fl-aħħar kellu waħda ġdida, li żanżanha hu.

Wara l-honeymoon marru d-dar, fejn bdew il-ħajja ġdida ta’ miżżewġin, li matulha kellhom tlett itfal: Pawlu, miżżewweġ lil Jessie u għandhom tlett itfal, li huma Mario, Rosemarie u Joanna; Janie miżżewġa lil Joe Spiteri u għandhom żewġt itfal, Kevin u Mark. Fl-aħħar kellhom lil Joe, li hu miżżewweġ lil Joyce u għandhom żewġt itfal, Amanda u Denise.

Apparti milli Pawlu u Carmela huma nanniet ta’ seba’ neputijiet huma bużnanniet ta’żewġt itfal oħra, Andrea u Antonia. Fir-rigward tat-trobbija fl-antik, Pawlu u Carmela jsostnu li lil uliedhom tellgħuhom f’dixxiplina, ubbidjenza u valuri sodi. B’ħarsa, gidma tax-xufftejn, jew b’tisfira, kienu jikkwietawhom. Jgħidu li xejn ma hu l-istess illum, fejn jekk issaffar lit-tfal, iħalluk fil-veru sens ‘issaffar’.

Karrozza privata

Pawlu u Carmela ma tantx kienu jħallu lil uliedhom jilagħbu u jiġru barra mat-tfal, għax peress li kellhom il-karrozza privata, spiss kienu joħorġuhom dawriet ’il bogħod, fejn ftit nies setgħu jmorru. Fis-sajf kienet drawwa li kull nhar ta’ Ħadd imorru għal jum baħar l-Għadira u jarmaw il-kamp. Sajf sħiħ kien ikun hemm erba’ sa ħames kampijiet, dejjem l-istess nies. Sas-snin sittin, il-kampijiet żdiedu għal sa bejn sebgħa u tmienja tul il-bajja kollha.
Ġieli wkoll, il-Ħdud kienu jaqbdu t-triq u jieħdu lil uliedhom sal-bajja ta’ Birżebbuġa, biex jgħumu hemm. Ħajjet il-koppja Ciappara tista’ tgħid li kienet ‘gżira’ għal xulxin għall-61 sena li ilhom magħqudin fiż-żwieġ. Pawlu mix-xogħol għad-dar u mid-dar għax-xogħol u t-tfal mid-dar għall-iskola u l-Museum u viċi versa. Meta jsir il-ħruġ, dejjem joħorġu familja sħiħa bil-karrozza tagħhom, tant li uliedhom qatt ma marru mkien bil-karrozza tal-linja.

Pawlu jgħid li hu kellu l-vantaġġ li kien jaf it-toroq kollha ta’ Malta, għax xogħlu kien sewwieq mat-telefons, li kien jaqa’ taħt id-dipartiment tal-Post and Telephones. Kien jew iwassal lill-formen fil-postijiet li jgħidulu, jew inkella lill-kolletturi li kienu jiġbru l-flus mill-coin boxes li kien hawn imferrxin ma’ Malta, u jwassalhom lura d-dipartiment.

Rispett kbir

Meta mitlubin jiddeskrivu l-imħabba wara 66 sena flimkien, Pawlu u Carmela wieġbu li huma baqħu jirrispettaw lil xulxin bħal meta ltaqgħu l-ewwel darba, minkejja li kultant jitlewmu. Iżda kif qalu: “anki l-imsaren fil-ġisem igorru!” U kultant, tilwima ħafifa, tiswielhom ta’ ġid għax tkebbsilhom imħabbithom aktar!

Jafu li issa, li kibru fl-eta’, m’għadhomx fl-imħabba li kienu dari iżda llum jammettu li jridu jieħdu paċenzja b’xulxin. Minkejja dan, f’kull għeluq snin Carmela, u f’kull festa kbira, Pawlu għadu jibgħat kartolina lil martu. Interessanti jingħad li l-ġibda passjonali li nbniet tul il-ħajja miżżewġa tagħhom wasslithom li ma jgħixux mingħajr il-preżenza ta’ xulxin. Tant li dan l-aħħar, wara li Pawlu ġie rikoverat fid-Dar tal-Anzjani tal-Mosta, talab il-permess biex joħroġ daqsxejn. Kif sab ruħu barra, telaq lejn ir-Rabat biex jara lil Carmela tiegħu, u ma damux ma sabu akkomodazzjoni t-tnejn flimkien fl-istess Dar.

Dan l-attakkament flimkien wassalni nistaqsihom kif irriżulta, u Carmela rrakkuntat li żewġha, sa minn żminijiet missieru, kienu dilettanti tal-kaċċa tal-gamiem u s-summien – ħaġa li baqgħet nieżla mhux biss fuq uliedhom, iżda anki fuqha. Tistqarr li kienet tmur mal-familja kollha fl-għalqa privata tagħhom biex żgur dejjem ikunu magħqudin flimkien.

Madankollu dejjem imxew fuq programm għaqli. Tgħid li meta żewġha kien iqum kmieni għall-kaċċa, xorta kien jasal fil-ħin għax-xogħol u wara x-xogħol, iqatta’ ħinu mal-familja. Kaċċa u mhix, il-quddiesa ta’ kuljum qatt ma tilfuha, għax jew imorru qabel ma jmorru l-għalqa jew imorru filgħaxija. It-tqassim tal-jiem tagħhom kien jippermetti li jkollhom ħin għad-delizzju, għall-ħruġ, għall-knisja u għad-dar.

Iżżid li żewġha darba biss ħa s-sick leave kemm dam impjegat u wara li marlu t-tabib tax-xogħol id-dar u qallu biex ma joqgħodx jagħmel hekk, Pawlu qatt ma ħa sick leave aktar, għax kien iħoss li dmiru kien irid jagħmlu.

Id-dixxiplina lill-ulied

L-istess dixxiplina għaddieha kollha lil uliedu, tant li jekk kienu jkunu jridu jibqgħu ftit iktar għall-kaċċa, kien jgħidilhom “illum daqshekk, għada jerġa’ jisbaħ”. U t-tfal qatt ma kienu jwebbsu rashom. Anki għal-liċenzja tal-arma, kien jgħidilhom li qabel ma jkollhom iż-żmien, ma jmissu xejn. L-istess għas-sewqan tal-karrozza. Minkejja li hu kien sewwieq, qatt ma ħalla lit-tfal fuq l-isteering qabel ma kellhom iż-żmien tagħhom, għax kien jirraġuna li jekk ikunu involuti f’xi inċident, jibqa’ jħoss rimors tal-kuxjenza.
Meta ħdax-il sena ilu Pawlu u Carmela għalqu ħamsin sena miżżewġin, kellhom quddiesa ta’ ringrazzjament fl-istess kolleġġjata ta’ San Pawl, fejn kienu tejġu. Wara kellhom riċeviment familjari.

Għar-rigward tal-messaġġ li jgħaddu lill-għarajjes tal-lum, Pawlu, li għandu 88 sena u Carmela, ta’ 78 huma tal-fehma li l-għarajjes għandu jkollhom ħajjithom ippjanata minn qabel iż-żwieġ. Illum il-miżżewġin għandhom ferm aktar prioritajiet u għalhekk jinħtieġ aktar ippjanar. Il-flus huma meħtieġa, iżda l-ħin għal xulxin – għall-mara, għar-raġel, għall-ulied u għad-dar huma fost l-aktar li għandhom jindukraw. L-ewwel attenzjoni trid tkun fuq dawn.

Illum qed tinbet id-drawwa ħażina li l-‘ħbieb’ isiru parti mill-familja, u fejn jiġri hekk qed naraw li tonqos l-attenzjoni lejn min għandu jkollna l-aktar għal qalbna. Finalment qaluli li d-dixxiplina fil-karattri wkoll tilgħab parti mill-aktar importanti fi żwieġ hieni u b’saħħtu. 

Ix-xahar t’Awwissu kien iqanqal bosta tifkiriet lill-mamà u lill-papà. Kien proprju fil-bidu ta’ dan ix-xahar li huma kienu żżewġu, u fis-sena ta’ wara, il-Bambin bagħtilhom lil Elise, tarbija qisha anġlu tas-sema b’xagħarha qastni u bil-wardiet ta’ wiċċha ħomor peprin. F’għeluq is-sentejn mit-twelid ta’ Elise, il-ferħ tal-mamà u l-papà ssokta bit-twelid ta’ Luca, tifel fuq ruħu, b’xagħru u b’għajnejh suwed tuta donnu pupu minn dawk li jżejnu l-ħwienet tal-ġugarelli. Elise kienet wisq kuntenta b’ħuha u kien l-aqwa rigal li qatt qalgħet f’ħajjitha. Anki Luca kien iħobbha daqs id-dawl t’għajnejh.

Din is-sena, il-mamà u l-papà ħasbu li jorganizzawlhom festin bħal sħabhom tal-klassi lil Luca u lil Elise. Il-mamà talbithom biex iħejju l-lista tal-mistednin u meta tawhielha, hija marret tixtrilhom l-inviti. Xi ġranet qabel il-festin, il-mamà xtrat il-bżieżaq, il-karti tat-tiżjin, il-kpiepel tal-karti u basktijiet b’rigali ċkejknin għall-mistednin. Imbagħad marret għand id-dulċier u ordnat l-ikel u l-ħelu meħtieġ. Lejlet il-festin, il-papà qatta’ jum sħiħ jgħin lill-mamà fit-tiżjin tad-dar.

L-għada wasal il-jum tant mistenni, u Luca u Elise kienu mejtin bil-ferħ u bl-eċċitament. Il-ħin rawh għaddej bil-mod ħafna bħallikieku l-minutiera tal-arloġġ kienet għal btala dakinhar. Għall-ħabta tal-erbgħa ta’ wara nofsinhar kulħadd kien lest jistenna l-mistednin.

Madwar nofs siegħa wara, waslu n-nanna Marija u n-nannu Ġużi. Aktar ma beda għaddej il-ħin, aktar ġew nies, u fis-salott ma kienx hemm fejn toqgħod labra. Il-ħbieb ta’ Elise u Luca ntefgħu bilqiegħda fl-art f’nofs is-salott u għajnejhom kienu kollha fuq dak ir-raġel liebes qmis skura tleqq u qalziet pariġġ li kien qiegħed jagħmlilhom il-logħob bil-maġija. Il-qraba ntefgħu bilqiegħda fuq is-siġġijiet fil-ġenb tas-salott biex jgħidu kelma bejniethom. Id-diskors tal-papà u taz-ziju Bernard waqa’ fuq il-futbol. Iz-ziju Pawlu ma ndaħalx fid-diskursata u qagħad jibla’ u jiekol il-pastizzi u l-qassatati. Il-mamà, in-nanna Marija u z-zija Polly intilfu jitkellmu fuq il-faċendi tad-dar, u meta poġġew ħdejhom Miss Psaila u lil Miss Galea qalbu s-suġġett u bdew jitħaddtu fuq l-eżamijiet. Iz-zija Sunta qagħdet bilqiegħda ħdejn in-nannu Ġużi u tgħidx kemm daħket bil-praspar li rrakkontalha.

F’daqqa waħda daqqet il-qanpiena tal-bieb tad-dar. Luca u Elise ma setgħux jaqtgħu min ġie għax il-mistednin kienu kollha hemm. Iżda l-mamà u l-papà ma wrew ebda ħjiel ta’ sorpriża u bil-kalma kollha qalulhom biex jiftħu l-bieb. It-tfal għajtu għajta kbira bil-ferħ hekk kif lemħu lil Julie. Il-mamà u l-papà kienu stednuha bil-moħbi tagħhom biex jagħtuhom sorpriża għal għeluq sninhom. Din it-tifla kienet serqitilhom qalbhom meta għodwa waħda kienu ltaqgħu magħha l-baħar meta hija kienet għal btala f’Malta mal-mamà tagħha, Pamela. Qatt ma stennew li kienu se jerġgħu jarawha propju f’dak il-jum tant għażiż għalihom, u introduċewha mal-mistednin bħala l-ħabiba speċjali tagħhom. Hija u l-mamà tagħha kienu beħsiebhom iqattgħu jumejn għandhom u l-mamà u l-papà kienu diġà lestew kamra għalihom. Dakinhar Luca u Elise kienu qalgħu diversi rigali sbieħ fosthom dar tal-pupa u karozza ħamra tgħajjat bħal tal-Ferrari. Imma żgur li l-ikbar rigal kien iż-żjara bla mistennija ta’ Julie li żiditilhom bil-kbir id-doża ferriħija tal-festin tagħhom.
 

Is-sinjali tax-xjuħija kienu bdew jagħmlu tagħhom fuq in-nannu Ġużi. Beda jħoss saħħtu tonqos bil-mod il-mod. It-taraġ ma kienx għadu jitilgħu jiġri bħal qabel, u meta kien jimxi ftit fit-tul kienet taħkmu għejja kbira. Il-pressjoni u z-zokkor ukoll bdew juruh snienhom. Darba fost l-oħrajn in-nannu kien imissu jmur għall-viżta għand it-tabib Farrugia. Minbarra lin-nanna Marija, ħa miegħu wkoll lil Elise u lil Luca għax il-mamà u l-papà kienu nqabdu xogħol u ma kellhomx ma’ min joqogħdu.

It-tfal kellhom kurżità liema bħalha biex jaraw x’kien hemm fil-klinika tat-tabib għax qatt ma ftakru li qabel kienu daħlu hemmhekk. Malli sabu ruħhom ġewwa, ġew wiċċ imb wiċċ mas-segretarja li qaltilhom biex jistennew lit-tabib fuq is-siġġijiet tal-intrata. Qagħdu jduru mal-mejda tal-ħġieġ li kien hemm fin-nofs, u jaqbdu xi fuljetti, li kien hemm imferrxin ’l hawn u ’l hinn, u jaraw x’fihom. F’ħin minnhom in-nannu kellu bżonn imur sal-kamra tal-banju u n-nanna għenitu jasal s’hemm għax kellu jimxi kulitur twil. Wara ftit, it-tabib Farrugia ħareġ mill-kamra tiegħu u t-tfal mill-ewwel indunaw li kien qiegħed ifittex lin-nannu. Kien fih raġel b’żaqqu mdaqqsa u tonda qisha koppla, xagħru abjad qotna u ftit imwaqqa’ min-naħa ta’ wara, u wiċċu tond qisu sold u ruxxan. Fuqu kellu ġagaga bajda u kbira u f’idu l-leminija kellu n-nuċċali tal-qari. Luca u Elise ħarsu lejn xulxin u ma tkellmu xejn.

Hekk kif daħlu fil-kamra tal-viżti, it-tabib laqa’ lin-nannu bis-soltu daħka qawwija tiegħu li riegħdet ma’ kullimkien u meddu fuq sodda għolja apposta biex jinviżtah. Wissieh biex jistrieħ kemm jista’ jkun u ordnalu li jieħu xi pilloli wkoll. Wara, huwa ntasab bilqiegħda fuq l-iskrivanija, qabad il-pinna u beda jiktiblu r-riċetta tal-mediċina. Ma laħqitx għaddiet minuta li ma ħassx xi ħaġa qiegħda tiġbidlu l-qalza ta’ siequ x-xellugija. Għall-bidu ma tax kas, iżda meta l-ġbid issokta b’iżjed qawwa minn qabel, huwa ttawwal taħt l-iskrivanija. Wiċċu sar aħmar nar u tgħidx kemm kemmex xofftejh hekk kif lemaħ lil-Luca u lil Elise mejtin bid-daħk! Tistgħu taħsbu kif baqgħu n-nanniet meta raw lit-tfal ħerġin minn taħt l-iskrivanija tat-tabib! In-nanna qaltilhom biex jitolbuh skuża talli kienu daħlu hemm baxx baxx biex joqogħdu jinbxuh. It-tabib tbissmilhom u huma tbissmulu wkoll.

Malli ħarġu mill-klinika u rikbu fil-karozza tan-nannu, in-nanna indunat li Luca kellu xi ħaġa moħbija fil-komma tal-flokk. B’għaġeb kbir tagħha sabet li kien ħa n-nuċċali tax-xemx tat-tabib minn fuq l-iskrivanija tiegħu meta huwa kien medhi jinviżta lin-nannu. Hija tgħidx kemm irrabjat miegħu u n-nannu wkoll ma ħax gost, iżda ma kienx f’burdata li joqgħod jitbaqbaq. Kollha mistħija, in-nanna reġgħet daħlet fil-klinika u ħabtet fuq il-bieb tal-kamra tat-tabib. Ma damx ma fetħilha u hi newlitlu n-nuċċali tax-xemx filwaqt li spjegatlu kif kien spiċċa għandha. Huwa raddilha ħajr, tbissmilha kemm kemm, u weġibha li hija setgħet dejjem teħodhom magħha lil Elise u lil-Luca fil-klinika tiegħu basta joqogħdu jilagħbu fil-kamra magħmula apposta għat-tfal sakemm huwa jara lin-nannu. Mid-dehra t-tabib Farrugia ma riedx li jsiru aktar bawxati bħal ta’ dakinhar.

How can I forget that day? It was the 1st of July, a Friday. I was returning back from work with the wage packet in my handbag. I was having a ‘cappuccino’ at Café Nero in the town square. It was then that I saw him – coffee cup in hand, coming over to my table. He was a hunk of a man with film star looks. “May I?” he said. “You’re welcome” I replied.

“It’s my first time here, the place is full,” he said. “I’ve never been here myself,” I replied. First impressions are important and my first impression of Jim, there in that crowded coffee shop, was wonderful and absorbing, both at the same time.
We were two persons finding ourselves around one small table. We could not but strike a conversation. I studied him between words and sips of coffee. He had startling green eyes set wide apart, curly black hair, an aristocratic high-bridged nose, a beautifully modeled mouth and lovely artistic hands with long tapering fingers. I was hooked at first sight.

From that day on we met regularly and got to know each other – our likes and dislikes, our jobs and work habits, our expectations from life, our exhilarations and disappointments. We had so much in common. Our education had been the same; we both had the same propensity for talking our heads off about anything and nothing. It seemed that after we finished chatting, the world was a better place to live in, in theory of course!

As days, weeks and months rolled by, our friendship grew into love and our love into a romantic roller coaster which left us breathless. Isn’t strange, the way two people manage to find each other out of all the other men and women in the world? Somehow, someway, they get thrown together and that’s it, there will never be anyone else. Isn’t that how real love works? If I had to pick out a word to describe the first months of my relationship with Jim, it would be ‘gasping’. That’s the romantic word for it anyway.
“You’re the person I thought I’d never find. Now I’m afraid I might lose you,” he said. “But you won’t lose me. I’ll always be by your side,” I replied. He cupped my face in his hands. “I hope not, but hope seems a little flimsy sometimes. Hope is not so reliable.”

I had, by then, moved to his apartment. It made more sense in our torrid relationship. We were engaged, promised to each other. We were sure of our love but thought it wiser to get married when our financial position would get better. One day in the dusk evening of a cold February, I came home to see Jim sitting in the dark on the sofa. “Why are you so early?” I asked while switching on the lampshade by his side. He buried his hands and slowly shook his head. “What’s happened? What is it? Did someone you know die?” I asked once again. “No, No,” he replied. “What? What then?” I pressed seeking an answer. I saw tears running down his face. “I’ve been going to the hospital lately. I’ve been tested. They gave me the result today. I’m HIV positive!”

Suddenly, a lump of dread lodged stubbornly in my throat. “You’re what??” “It’s the virus that causes AIDS. I have it!” he said resignedly. I felt like reeling, feeling as if I was falling from a high place, as if the earth had been pulled out from beneath me, sending me into a freefall with no probability of stopping. “No!” I cried. “It cannot be true.” “You need to get tested”, he said. “Me? You mean ………..” I responded angrily. He looked sad. “I was informed by the hospital that any partner I had needed to be tested”. His eyes filled with tears and he shook his head. “My life would be ended if I infected you.” “You don’t think that I ………..?” I exclaimed. “I don’t know”, he said while he took my hands in his. He began to cry – “I love you”. I was silent, weeping, as we stood clinging tightly to one another.

Jim kept going to hospital for treatment but it was evident that his health was deteriorating fast. I was, by then, practically living in his hospital room. I remembered our promise – to love each other for ever. But forever does not exist for any of us. It’s infinity, it’s intangible and it’s unreachable. Forever sounds a long time but in reality it is such a short time. We can only live one second at a time. Take what we can from life. We cannot live in the time that passed or in the time that’s ahead. I recalled Dolly Parton’s song, “One day at a Time” which we both loved to listen to. But even with his illness, Jim was a pillar of strength. It was I who was weakening. “Dying is not as bad as everyone thinks”, he told me. “After a while you accept it. The worst part is realizing that you’ll be leaving everyone and everything you love. It is then when you realize that you’ll be slipping into the unknown.”

Jim was always theorizing, trying to understand what cannot be understood. “But then that passes and you get a little curious,” he continued. “People spend their lives pondering what’s out there beyond death – heaven, hell or nothing at all! But I’ll now know.” A smile covered his face. There, by his hospital bed, I let tears slide freely, slipping over the bridge of my nose, down the side of my face and into the pillow I held in my hands. I wondered then, how many tears that hospital pillow’s life had already seen and how many more yet it would see. I don’t know exactly when it changed from morning to night. I didn’t turn on the lights and I didn’t note the time. I moved my mouth against his cheek and kissed him. I put my lips to his ear and whispered –“Jim. I love you. I love you. I need you.” I took hold of his hands and caressed his fingers.

I prayed for a miracle to happen. But there were no miracles. Jesus had used them all up in Galilee. My Jim died as the early morning light began to filter through the half-opened window. Ten days after the funeral, the phone rang. “Hello” I said. “This is Dr. Helen Marsden from St. Barth’s Hospital,” was the reply from the other end. “Are you Ms Olivia Jones?” she continued. “Yes. Yes.” I answered. “I understand that you had to call the hospital for tests,” said the stern voice. I had completely forgotten that Jim had asked me to get tested. He must have given them my name and phone number. He had said that if diagnosed early and treatment started immediately, the HIV sufferer may not necessarily become an AIDS victim.

The day after, I called at the hospital, asked for Dr Marsden, made the necessary blood tests and was requested to call for the result the following week. These were seven nightmare days for me. I was nervous; afraid; panic gripped me; I did not know what I was doing. Am I positive or negative? That question was on my mind all the time. I could not sleep. The nights, when your mind is at its most fertile, were terrible. After the week passed, I went to the hospital early in the morning. I must have been the first one there until people started coming in and sat in chairs besides me. I looked around and saw people waiting, like me, for their results. The handsome young man next to me – was he ………..? The blonde girl facing me on the chair opposite, so young and beautiful – was she …………? The mother holding her ten year old son by her side – who …………?

Then the nurse called me. I stood up and followed her through the corridor. She ushered me into a small room where another woman in a blue uniform was seated behind a desk. As she looked directly at me, I knew that my life would forever be measured against the moment I was told this result – the before and after. “Good morning Ms Jones. I’m Dr Helen Marsden. We spoke last week on the phone,” she said. “Yes, yes,” I replied timidly. “I’m here to give you the results of your tests,” she said. “Yes, yes”, I replied once again, words failing me. “Why did you feel that you wanted to do this test?” “Because my boyfriend had been diagnosed with AIDS.” “Do you know what HIV means?” “Yes.” “Do you know what a positive or negative result means?”
“AIDS,” I stammered. “Not exactly, it depends” said Dr Marsden. “Positive means that a person is infected with the virus that causes AIDS; negative means ……………” My world was silent after these words. It was also crumbling. I must be HIV positive .My life was over; declared so by simple blood test. “Are you listening to what I’m saying,” she said.

I started to stand up mechanically. “That’s it,” I murmured. “But just because you’re not infected does not mean that you should not …………” said the doctor in front of me. “Not? Not infected you said?” I replied. “You are not infected, I just told you. Are you OK?” “I’m negative? I’m negative?” “Yes. Negative. Look, here are the results of your blood test.” Suddenly everything was beautiful and colourful. Time was suddenly a gift. It made me feel generous. I wanted to sing, hug someone, dance and tell the whole world. I closed my eyes briefly, bringing my hands together, my fingers pointing upward under my chin, and mumbled – “Thank you God, thank you so much!” Dr. Marsden stood up; looked at me, puzzled; then she smiled and opened the door indicating that my appointment was over. I looked around. There were others waiting for their results. And hoping.  

minn Charles B. Spiteri

Speċi ta’ farfett ta’ billejl, b’sitt saqajn, li hu ferm ’il bogħod mis-suldati bl-uniformi, mibgħuta biex ixerrdu l-ordni l-ġdida tal-Imperu Galattiku fil-film ‘Star Wars Stormtrooper’ ħasad numru ta’ ħaddiema f’fabbrika fi Shropshire.

Il-farfett, magħruf bħala ‘Death’s Head Hawkmoth’ sikket u għaġġeb lill-ħaddiema kollha, hekk kif niżel fuq skoss injam fil-fabbrika Ricoh. Dan peress li tant hu rari jintlemaħ u għandu partikularità fuq dahru.

Andy Whyle, uffiċjal tal-ambjent qal li fuq dahru, dan il-farfett għandu kopja preċiża tal-elmu li kellhom is-suldati bla wiċċ fil-film.

L-ekologu Dan Wrench qal li kultant, friefet rari bħal dan ikollhom disinn li jixbah ras ta’ mewt. Farfett simili ntuża fil-kartellun tal-film ‘Silence of the Lambs.

Dawn il-kreaturi jintlemħu l-aktar fl-għelieqi, peress li jagħmlu għall-patata miżrugħa. Huma għandom drawwa mhix tas-soltu, fejn jidħlu fix-xehdiet tal-għasel u jikluh. Jekk jinqabdu bl-idejn minn xi ħadd, jibdew iwerżqu twerżiq qawwi.  

It-tieġ ta’ Emanuel Mifsud u Josephine nee Micallef kien kemmxejn differenti minn tiġijiet oħra. Ir-raġunijiet kienu varji, iżda forsi l-aktar waħda mhux soltu kienet il-ħtieġa tal-permess (jew bolol) biex jiżżewġu. U dan, minħabba li l-għarajjes kienu sekondi kuġini! Bolol, li spiċċaw sarulhom wara li żżewġu.

Emanuel u Josephine huma t-tnejn mill-Imsida. Kienu joqogħdu qrib l-Għajn tal-Ħasselin. Il-familja ta’ Emanuel kellha ħanut fl-Imsida stess bl-isem ta’ Tancredi Store, li minnu kienu jbigħu minn oġġetti tal-EPNS sa twiebet. Josephine kellhom id-dar tagħhom ’il ġewwa mill-Għajn, iżda ma kellhomx tfulija qrib xulxin, peress li meta fl-1940, Emanuel kellu disa’ snin, missieru miet u hu spiċċa daħal il-Kulleġġ St. Patrick’s.

Il-familja Mifsud kellha ħamest ulied u Emanuel kien it-tielet wieħed. Mal-mewt ta’ missieru, xtaq jidħol fi stitut, għax minn dejjem kien inklinat lejn il-kulleġġi. Familjari min-naħa ta’ nanntu, li kienu ħbieb mal-familja Strickland – li kellhom il-kulleġġi St. Edwards – tkellmulu, iżda ma sabulux post. Wara, Connie Strickland, oħt Mabel, staqsietu riedx imur Tas-Sliema. Emanuel aċċetta u daħal St. Patrick’s. Ħareġ minn hemm fl-1947.

Sena wara mietet ommu wkoll u oħthom il-kbira, Carmelina, li kienet diġa’ miżżewġa b’erbat itfal, spiċċat iddur bil-familja tagħha u b’ħutha kollha. Min-naħa ta’ Josephine kienu sitt aħwa. Hi t-tielet wild tal-familja Micallef. Tiftakar li minkejja li missierha kien jaħdem, il-ħajja għalihom ma kinitx wisq faċli, tant li ta’ 11-il sena kellha toħroġ taħdem man-nies, fid-dar tal-familja ta’ Buhagiar, fl-Imsida stess għal nofs lira fil-ġimgħa. Meta Emanuel ħareġ minn St. Patrick’s, flimkien ma’ uħud minn ħutu u xi ħbieb, kienu jilagħbu l-ballun fil-[anut li kellu missieru. Magħhom kien imur tifel żgħir, Freddie, li jiġi ħu Josephine.

Min-naħa tagħha, Josephine spiss kienet tmur għand oħt Emanuel, li kienet titlobha tagħmel dan biex timlielha ftit mill-vojt li kkaġunatilha l-mewt ta’ ommha. Josephine tirrakkonta li f’oħt Emanuel kellha oħt oħra, tant li kienet tgħinha wkoll f’xi xogħol tad-dar. Iżda sa dak iż-żmien, la hi ma kellha ħsiebha f’Emanuel u lanqas hu.

Ġara li darba, xi ħadd tefa’ l-ballun barra fit-triq, fl-istess waqt li kienet għaddejja Josephine. Emanuel ħareġ jiġri għall-ballun u hi qaltlu: ‘‘Ar’hemm, kont se ttajjarni’’, waqt li Emanuel weġibha> ‘‘u int żul min-nofs u ħallina’’.
Aktar tard, Josephine kienet tmur għand zijitha, li kważi kienet toqgħod bieb ma’ bieb magħhom, u minn dak iż-żmien bdew speċi jkellmu lil xulxin. Għall-bidu, Josephine beżgħet minn x’setgħu jgħidulha l-ġenituri, iżda mbagħad komplew.
Ma damux wisq joħorġu bil-moħbi bħala namrati, għax meta Josephine qalet lil ommha b’Emanuel, aċċettatu mill-ewwel, ladarba kienu jafu sew lill-familja tiegħu. Terġa’ omm u z-zija ta’ Josephine, kienu spiss imorru għal kull ħtieġa li kien ikollha omm Emanuel u z-zija ta’ Josephine kienet in-nanny tal-familja Mifsud. Għalhekk malajr ingħata l-kunsens tal-ġenituri tax-xbejba u ta’ Carmelina, oħt Emanuel.

Il-ħruġ tal-għarajjes kien jikkonsisti f’xi dawra bil-mixi fuq l-irdum, fl-Imsida. Dan l-irdum kien mad-dawra li mill-Imsida tagħti għall-Whitehall, u ngħata dan l-isem peress li fi żmien il-gwerra, il-ġebel tal-bini mwaqqa’ kien jintefa’ f’dak il-baħar. Nhar ta’ Ħadd kienu jmorru jaraw xi filmat tal-5.00 p.m. fil-Gaeity, għax fis-6.30 p.m. riedu jkunu d-dar.  Meta matul il-ġimgħa, Emanuel kien imur id-dar ta’ Josephine, mad-9.00 p.m. kien ikollu jitlaq, biex il-familja Micallef tkun tista’ tirtira ħalli torqod. Emanuel jirrakkonta li din ma kinitx xi ħaġa kbira għal dak iż-żmien, għax id-dixxiplina fl-individwi kienet mill-aqwa. Bħala għarajjes jiftakru li darba marru jixtru ċ-ċrieket tal-għerusija u libsuhom mingħajr ma berkuhom. Iżda f’dan l-istat ma damux bosta.
Ġara li l-oħt il-kbira ta’ Josephine, kienet iżżewġet lil suldat: Amadeo Micallef u fl-1949 telqu għand iz-zijiet tiegħu fil-Kanada. Ftit wara tellgħu lil missier il-mara, li fl-1951 bagħat għal martu u uliedu biex jitilgħu ukoll. Minn hawn Malta lestew il-karti kollha, il-passaporti u l-eżami mediku.

Magħhom kien tiela’ wkoll Emanuel, li jiftakar li n-numru tiegħu tal-emigrazzjoni kien id-9,464. Jiġifieri daqshekk kienu siefru nies qablu! Iżda f’salt wieħed, Josephine qatgħetha li ma riditx tmur. Minħabba f’hekk, Emanuel baqa’ hawn ukoll. Bi tbissima ta’ bniedem li għaraf id-dinja, Emanuel jirrakkonta li dawk in-numri dejjem lagħabhom lottu… iżda qatt ma telgħu. Omm Josephine kellha biċċa xogħol enormi biex terġa’ tħalli lil bintha warajha u ma ridithiex tibqa’ hawn jekk ma tiżżewwiġx. Għalhekk tathom id-dar tagħha bl-għamara li kien fiha u l-għarajjes qablu li jiżżewġu qabel ma omm l-għarusa u t-tfal l-oħra jsiefru. L-omm innifisha marret għand il-Kappillan u qaltlu li bintha kienet se tiżżewweġ. Għarrfitu li l-ġenituri tal-għarajjes kienu jiġu ulied l-aħwa u l-Kappillan qalilha li kollox kien sew. Jumejn qabel it-tieġ, il-Kappillan, Dun Innoċenz Zammit, bagħat għall-omm u spjegalha li l-għarajjes kellhom bżonn il-bolol. L-omm weġbitu li issa ma kienx fadal żmien, u li l-bolol iġibuhom wara. Għaddiet tal-omm!
Emanuel u Josephine iżżewġu fl-10 ta’ Frar, 1952, nhar il-festa tan-Nawfraġju ta’ San Pawl, b’quddiesa kantata. Hu kellu 20 sena, u hi 19. Żewwiġhom il-Kappillan innifsu. Lil Emanuel tellgħu zijuh Ruġġieru, peress li missieru kien mejjet u lil Josephine tellagħha zijuha Salvu, peress li missierha kien il-Kanada. Ix-xhud tal-għarus kien il-Maġġur John Dimech, li miegħu, dak iż-żmien, kien jaħdem Emanuel, waqt li dak tal-għarusa kien Toni Saliba, kuġinuha min-naħa ta’ missierha.

Aneddotu ħelu hu dak ta’ jum it-tieġ. Kienu jinkrew żewġ karrozzi. Waħda biex twassal lill-għarusa u l-oħra għall-għarus. Imbagħad din il-karrozza tmur għal mistednin oħra. Emanuel kien ftiehem li wara li hu jitwassal il-knisja, ix-xufier imur għal oħtu l-kbira, bil-familja tagħha u ħutu. Ġara li s-sewwieq mar f’ħanut tat-te’ u nesa li kellu aktar nies x’jgħabbi. Ovvjament, il-familja ta’ Emanuel ma kinitx preżenti għall-quddiesa tat-tieġ tiegħu!
Wara t-tieġ, il-miżżewġin friski marru l-Ħamrun, għand Blackman għar-ritratti. Dak iż-żmien kien jittieħed ritratt kbir tal-miżżewġin weħidhom u ieħor fejn jidhru x-xhieda, biex ikunu jistgħu jagħtuhom ritratt b’tifkira. Fir-ritratt tat-tieġ tal-koppja Mifsud jidhru bridesmaid u żewġ flower-girls.

Hawn ukoll għandna rakkont ħelu min-naħa ta’ Josephine. Tgħid li peress li l-familja tagħha ma kellhiex flus, kien hemm mara tafhom, li qaltilhom li ħu l-bridesmaid kien għadu kif jiżżewweġ, u li jekk riedu jiffrankaw il-ħwejjeġ tal-bridesmaid u tal-flower-girls, setgħu jqabbdu lilhom stess għat-tieġ tagħhom. Omm Josephine u Josephine stess qablu mal-ħsieb u Adelina l-bridesmaid u Marianne u Dorothy l-flower-girls reġgħu sabu ruħhom jippużaw fit-tieġ ta’ Josephine. Wara t-tieġ, il-miżżewġin kellhom festin ċkejken familjari. Wieħed miz-zijiet ta’ Josephine offrielhom il-kamra li kellu ħdejn il-Gillieru, San Pawl il-Baħar, biex imorru jqattgħu l-qamar il-għasel fiha, iżda huma ppreferew li mill-ewwel lejl imorru fid-dar ġdida tagħhom. F’kamra raqdu huma, waqt li f’oħra raqdu omm Josephine u ħutha. F’temp ta’ xahar u nofs, omm u ħut Josephine, emigraw.

Fid-dar ta’ omm Josephine, bil-ħila tal-Majjistra Consolata Meli, twieldu ħamest itfal lill-koppja Mifsud. Kellhom lil Charlie, miżżewweġ lil Anna; Rita u żewġha Charlie Micallef; Franco u martu Louise; Polly u żewġha Paul Grima u David miżżeweġ lil Rita. Apparti minn dan, Emanuel u Josephine huma nanniet ta’ tmien neputijiet u bużnanniet ta’ tnejn – Nathan u Ilona. Għal dawk li huma valuri reliġjużi, Emanuel jgħid li quddiesa u rużarju ma naqsu qatt meta kien fil-Kulleġġ St. Patrick’s. Min-naħa tagħha, Josephine tgħid li l-quddiesa kienet tmurha kuljum, il-parroċċa. Tiftakar li ġieli kellha taqsam il-wied fix-xita, meta l-ilma kien jitla’ sal-pexxul. Meta kellhom it-tfal u dawn bdew jikbru, kienu jinqasmu għall-quddies, iżda meta marru joqogħdu qrib il-kappella, it-tfal bdew imorru weħidhom. Għar-rigward tat-trobbija ta’ llum, Emanuel jemmen li għan-nanniet, illum aħjar, għax peress li l-ommijiet jaħdmu, imorru aktar spiss għand in-nanniet, meta mhux ukoll iħallulhom lit-tfal. Qabel, it-tfal kienu jibqgħu ma’ ommhom fid-dar.

Josephine hi tal-fehma li dari kienet teżisti aktar ġabra fil-familja. Semmiet li dari, uliedha kienu jaslu fl-4.00 p.m. mill-iskola, iduru mal-mejda u jagħmlu l-homework. Isir ħin il-mużew u jmorru. Wara jieklu, jinħaslu u jidħlu fis-sodda. Hawnhekk, Emanuel jaqbel ma’ martu. Jgħid li llum, it-trobbija hi mill-agħar. Lanqas dixxiplina ma teżisti. Illum, kompla jgħid, l-għalliema ma għadhomx meqjusin bħala dawk li jridu jedukaw, iżda bħala impjegati tal-Gvern li jridu jaqdu lis-soċjeta’ u lit-tfal. Mhux talli hekk, talli jeżisti numru tat-telefon, biex it-tfal, minn eta’ ċkejkna, ngħallmuhom ma joqogħdux għal dak li jgħidulhom min hu akbar minnhom u lanqas għad-dixxiplina. Dari, għal kull żball kien ikun hemm il-kastig, u dan kien jingħata għall-ġid tal-istudenti nfushom.

Il-koppja Mifsud taqbel ukoll li llum, lanqas il-ġenituri nfushom m’huma jisħqu għad-dixxiplina minn uliedhom. Qed jagħtuhom wisq riħ u jagħmlu minn kollox biex lil uliedhom ma jtellgħuhomx bl-istess mod li telgħu huma. Ħafna drabi, dan l-esperiment mhux jirnexxi, għax qed jagħmlu minn uliedhom tfal ribelli.

F’għeluq il-50 sena miż-żwieġ tagħhom, f’Jum San Pawl tal-2002, ma setgħux jagħmlu l-quddiesa tat-tiġdid tat-tieġ fil-parroċċa u għalhekk għamluha fil-kappella fejn kienu joqogħdu sa erba’ snin ilu. Għaliha attendew il-familji kollha Mifsud u Micallef u wara marru għal ikla f’ristorant f’Buġibba. Minn dakinhar tal-50 anniversarju għaddew seba’ snin oħra ta’ ħajja ta’ mħabba bejn Emanuel u Josephine, li lanqas biss jemmnu li ilhom miżżewġin 62 sena!  

Anne and William grew up together. Their families were neighbours in a well-knit community in Santa Clara, California. Anne fell in love with William at the age of 5! He would hold her hand as he accompanied her to infant school and carried her satchel. Her crush on him continued through her teens. But she did not tell him that she loved him as she was afraid that her declaration might lose her his friendship. She wanted to remain as close to him as possible.

Then William had to leave town to attend college elsewhere. Anne cried alone in her room. She would not see him for a long time now. And she had not even told him yet that she loved him. How would she bear this separation? On the day of his departure, they met at the train station to say goodbye. “I want to tell you something!” she said. “I also want to tell you something” he replied. She felt terribly excited that William, at last, would be expressing his love for her. “You first”, she said. “No, you first”, he replied. But then neither of them said anything, both thinking that maybe it was not the right time yet. And so they parted and both went their separate ways. Each now had priorities of their own. She thought that love can wait but it would not fade.

Anne, by now a student nurse, had to care for her grandparents who were unwell and needed her. William continued his studies away from his home town where he was following the architectural course at University. Although it pained her, they cut communication with each other.

Anne never dated another boy. None could hold a candle to him. In her mind she was sure that he will, one day, return to her. Time is of no importance, she will wait for him as necessary. As the years rolled by, there were no letters and no phone calls between them. His parents seldom mentioned him to her or in her presence. But she waited and waited. She was steadfast in her belief that one day William will return to her and say the words she wanted so much to hear; the words he nearly told her at the station prior to his departure for College.

One day, out of the blue, she heard the message on her mobile voicemail. “It’s me, William. I‘ll be coming home on Friday. Can I see you at the airport at 6 pm? There’s someone I want you so much to meet .Hope you be there.”
She was crashed. She thought that all that waiting had been in vain; He has found another girl; maybe he has already married her; a girlfriend or a wife. He wanted her to meet her. He had been so far away from her for so long. As she heard again the voice on her mobile phone she cried. That night, in her room, she could not sleep.

On the day of his home-coming, Anne went to the hairdresser, dressed her best, made her face and then went to the airport full of anticipation. It had been years since she last saw him. She now wanted so much to see him. She also wanted to see the new girl in his life. If only things had turned out differently. She wanted them – William and his new girl – to see her at her very best. The plane had landed and she waited anxiously at the arrival lounge. Suddenly a beautiful girl came up to her. “You’re Anne, William’s friend, is that so?” “Yes, yes” she replied. Anne was mesmerized. No wonder that William had forgotten her. She was definitely no match for his new girl.

Then the lovely girl offered her hand. She took it and held hers very tightly. “It’s me, William. I hope you’ll accept me as I am. I tried but did not have the courage to tell you before. I hope however that you remain my best friend!”

minn Charles B. Spiteri

Ftit żmien ilu nqala’ battibekk wara li persuna tal-IRA (Irish Republican Army) allega li l-mexxej tas-Sinn Fein, Gerry Adams, kien ordna l-qtil ta’ mara, talli għenet suldat Ingliż, ferut mill-balal. Għal dan l-għemil, hi nħatfet minn skwadra tal-qtil u ġiet maqtula. Madankollu, Adams għadu jiċħad.

Sadanittant kien rappurtat każ ieħor. Eamon Molloy, imbikki u mtertaq bl-uġigħ, kien jaf li ma kellux tama ta’ ħelsien wara li nħataf mill-iskwadra, magħrufa bħala ‘The Unknowns’ li kienu jwettqu l-ordnijiet tal-ogħla awtorità tagħhom.

Molloy, ta’ 22 sena, ittieħed minn Belfast għall-interrogatorju li sar f’caravan f’għalqa diżabitata. Hu talab bil-ħniena lil dawk li ħatfuh u qalilhom li kien membru leali tal-IRA u li qatt ma kkoopera mat-truppi Britanniċi. Iżda kien hemm rapporti xejn fondati li Molloy seta’ kien qed jgħin lill-għadu.

Minkejja l-protesti għall-innoċenza tiegħu, Molloy induna li s-sentenza tiegħu kienet il-mewt. Hu ġie ttorturat minn irġiel lebsin il-balaklavi, li ma emmnux l-innoċenza tiegħu, waqt li membri oħra tal-iskwadra qagħdu jilagħbu l-ballun tul it-tortura msemmija.

Iżda fl-aħħar tas-swat, dawk li ttorturawh tawh ċans għal xewqa. Din kienet li jinġieblu saċerdot. Saret sejħa lil Fr Eugene McCoy, qassis tal-lokal. Membri tal-iskwadra marru għalih u qalulu li r-raġel weġġa’ gravi f’inċident tat-traffiku u kien jeħtieġ il-Griżma tal-Morda. Iżda s-saċerdot ma sab ebda inċident. Kien hemm caravan mitluqa, fejn sab żagħżugħ kollu demm, imneżża’ għarwien għajr għall-qalziet ta’ taħt, fl-aħħar mumenti ta’ ħajtu. Dan kien f’Mejju tal-1975. Minn dak iż-żmien, is-saċerdot qatt ma żvela xejn jew irrapporta.

Iżda l-każ jaħraq li jinvolvi lil Adams hu dak tad-deċiżjoni li tinħataf, tiġi ttorturata u maqtula l-omm żagħżugħa ta’ għaxar ulied. Din l-akkuża saret f’rekording minn Brendan Hughes, magħruf bħala ‘The Dark’ Deputat Kmandant tal-IRA, li miet fl-2008. Hu kien qal li Admas għandu jġorr ir-responsabbiltà tal-qtil tal-omm u l-futur inċert u ta’ biża’, li kellhom jiffaċċjaw l-għaxar uliedha, tul ħajjithom kollha.

L-omm, Jean McConville, kienet tgħix ma’ uliedha ta’ bejn sitta u 16-il sena f’appartament tal-Kunsill. Hi nqatlet fl-1972 meta xi ġirien infurmaw lill-mexxejja tal-IRA li hi kienet simpatizzanta Britannika. Dan ġara wara li ntlemħet tagħti l-għajnuna tagħha lil suldat milqut u ferut quddiem darha. Ftit wara l-att ta’ karità mas-suldat, Jean, ta’ 37 sena, instabat imsawta brutalment u kollha dmija fit-toroq viċini.

Żewġha kien miet sena qabel u għalhekk uliedha stess kellhom joħduha d-dar u jnaddfulha l-feriti li kellha. Iżda ma fiqitx. F’inqas minn 24 siegħa, aktar minn 12-il ruħ, uħud mistura fil-balaklavi, waslu f’darhom u bdew jgħajtu li riedu jaraw lil ommhom.

Huma kaxkruxa mill-bieb, b’uliedha mqabbdin ma’ saqajha biex jippruvaw iżommuha magħhom. Iżda uliedha ma rnexxilhomx. Ġimgħa wara, raġel li qal li kien mill-IRA mar f’dar it-tfal u qalilhom li kien mibgħut biex jagħtihom il-portmoni t’ommhom u ċ-ċurkett tat-tieġ. Fuq it-‘tape’, Brendan Hughes, li darba kien l-id il-leminija ta’ Adams u figura leġġendarja tal-kmand tal-IRA jinstema’ jgħid: “hemm bniedem wieħed biss li ta l-ordni biex dik il-mara tinqatel. Dak ir-raġel hu l-kap tas-Sinn Fein.”

Mill-inqas, kien hemm 16-il persuna li ‘sparixxew’ minn ‘The Unknowns’ qabel ma fl-1972 ittieħdet deċiżjoni li ma jintremewx l-iġsma mutilati fit-toroq ta’ Belfast, ta’ dawk li tqiesu bħala tradituri.

Ulied Jean qed isostnu li l-qtil t’ommhom ma jistgħu jinsewh b’xejn u qed jallegaw li dan għandu jitqies bħala krimini tal-gwerra u min kien responsabbli għalih għandu jitressaq quddiem il-Qorti f’The Hague, biex jieħu li ħaqqu.