Bħaz-ziju Dward, iz-ziju Fred baqa’ ġuvni. Fl-età. hu ftit iżgħar miz-ziju Dward,iżda itwal sew u dritt. Kien jaħdem bħala skrivan mas-suldati Ingliżi u tgħidx kemm għadu jridha. Pulit aktar miz-ziju Dward. Dejjem b’libsa ntiera, sajfu xitwa. Fis-sajf bil-kappell tat-tibna (magħruf bħala tar-ross) u bi lbiesi rqiq immens, lewn it-tè bil-ħalib jew griżi u fix-xitwa kappell u lbiesi skuri.
Filgħodu wara l-quddiesa dejjem joqgħod id-dar għax m’għadux jaħdem. Fil-kamratal-ewwel miż-żewġgallariji li għandna fuq, fid-dar, għandu skrivanija kbira li għamillu n-nannu Karm. Fiha ħames kxaxen, tnejn kull naħau wieħed fin-nofs.Imbagħad isfel nett f’kull naħagħandu bieba. Joqgħod magħha jgħodd is-somom.Iżomm il-kotba tal-ħanut tan-nannu. Jara xi xtara u x’biegħ. Metanistaqsih għaliexjagħmel dak ix-xogħol, jgħidli “għat-taxxa.”
Nieħu gost noqgħod ħdejh. Ir-ringieli tan-numri jgħoddhom qisu mhux hu. Dejjemjgħallimni kif ngħodd u kif nitkellem bl-Ingliż. Metanobdi jagħtini ċikkulatina minnarmarju li għandu ħdejn l-iskrivanija. Tibgħathomlu mill-Ingilterra, ħabiba Ingliża. Jisimha Hilda Frau. Ġieli jaqsamli t-triq biex minnħdejn ir-RadioCitynimpustalu xiittra għaliha. Metama noqgħodx kwiet jurini l-ħelu u jibqa’ ma jagħtinix. Mill-ħanuttan-nannu jibgħatni nixtrilu l-pakketti tas-sigaretti tal-għaxra. Ipejjep it-Three Cats.
Talli nnaddaflu ż-żarbun u ngħinu jneħħi l-qalziet tal-libsa, billi niġbidlu l-qalzimit-tixmira, jagħtini sixpenz fil-ġimgħa. Paga tajba. Liz-zija Connie jagħtiha tmintax irbiegħi. Ma nafx mnejn iġib il-flus għax ma jaħdimx!
Iz-ziju Fred iħobb joħroġni miegħu. In-nanna dejjem tavżani biex ma nitlob xejnminnbarra. L-aktar li joħodni hu l-Belt għall-parati fil-Main Guard. Imbagħadinduru l-knejjes u l-kappelli tal-post, ngħidu vista kullimkien. L-aktar li togħġobni hi l-kappella tas-Sagramentini fi Triq San Kristofru. Hemmhekk dejjem ikun hemm soru titlob quddiem l-artal. Kull tant ħin tinbidel, toħroġoħra. Qishom is-suldati tal-Main Guard.
Fl-aħħar jixtrili x’nixrob. Fis-sajf nidħlu s-Savoy, f’ħanut pulit fi Triq Irjali unieħdu ġelat. Mal-ġelat tiegħu jordna tazza ilma għal warajh. L-istess jagħmel kuljum meta jiġi mill-quddies. L-ewwel ħaġa, jixrob daqsxejn ilma minħabba l-Ostja.
Metaniddejjaq il-Belt, inġiblu skuża li rrid immur id-WC. Kif jasal id-dar ibiddel.Qabel jiekol irodd is-salib. Iġiegħel lili wkoll irroddu u nobdih, għax inkella ma jerġax joħodni.
Ta’ kuljum, filgħaxija jerġa’ joħroġgħall-kappella tal-Museum. Jagħmel il-ViaSagra. Fis-sajf ġieli mmur miegħu. Kultant jaqbadni n-nagħas. L-aktar meta joħodni għal xi quddiesa tal-Milied jew tal-Għid, li ssir bil-lejl.
Fix-xitwa joqgħod jgħini nagħmel xi homework.Fis-sajf noqogħdu fuq siġġu fuqil-bankina sa tard bil-lejl. Nilagħbu x-xorti. Iżomm ħin u fih naraw lejn liema naħajgħaddu l-aktar karozzi, hux lejn Birkirkara jew lejn il-Belt. Hu jżomm naħau jienoħra.
Storja li jħobb jirrakkuntali hi din: “Darba kien hemm tliet kaċċaturi, kellhom tlietxkubetti, tnejn imkissra u waħda mfarrka. Qabdu tlett ifniek, tnejn ħarbu u wieħed skappa. Iltaqgħu ma’ xiħu qalulu li kienu tliet kaċċaturi, li kellhom tliet xkubetti, tnejn imkissra eċċ. Staqsewh fejn isajruhom.
Qalilhom ix-xiħ: Imxu aktar ’il quddiem u ssibu dar, bla art u bla saqaf, bla ħitan ubla fuklari. Hemm tliet borom, tnejn imkissra u waħda mfarrka. Sajruhom fl-imfarrka. U hekk għamlu t-tliet kaċċaturi li kellhom tliet xkubetti (eċċeċċ).
Wara li kiluhom qabadhom uġigħta’ żaqq u marru għand it-tabib u qalulu li kienutliet kaċċaturi eċċ(mill-ġdid).”U tintemm li t-tabib gerbibhom it-taraġwieħed wieħed bla ma tħallas. Stejjer oħra taz-ziju Fred dejjem jintemmu b’xi tagħlima. M’ilux għallimni d-draughts. Tant qed insir tajjeb li qed nirbaħlu kull logħba. Miskin iz-ziju Fred, kemm sar ħmar?! Għalhekk, kultant inħallih jirbaħ(biex ma jiddejjaqx)!
Kull filgħodu jqajjimni kmieni. Dejjem bl-istess kliem “Early to bed, early to rise,keeps you healthy, wealthy and wise”.Dnub li s’issa m’jienix stilla!
Awtur: Charles B. Spiteri
Yvonne Fenech, tfajla tampari li toqgħod faċċata tagħna iżda qatt ma tilgħab ma’ tfal oħra, għadha kif qalgħet tricycle sabiħa ferm. Toqgħod iddur biha fuq il-bankina tagħhom li hi aktar wiesgħa minn tagħna.
Is-sema ikrah. Skur ħafna. Se tagħmel ix-xita minnmument għall-ieħor. Ma nixtieqx noħroġ nilgħab fit-terrazzin, għalkemm diġà ħriġt biex għalift lit-tiġieg, lill-fniek u lill-ħamiem.
For the past couple of years the National Library of Malta has been hosting a series of lectures, generally of historical interest, within its magnificent reading room. These lectures are always a pleasure to attend and have always been highly interesting.
The lecture was accompanied by the publication of Robert Thake’s first book‘Patriotism, Deception and Censorship: De Soldanis and the 1751 Account of the Uprising of the Slaves’ which examines every aspect of the book from its publication in January 1751. Patriotism, Deception and Censorship takes the reader through the various stages of the publication of Mustafa Bassa di Rodi, and outlines in great detail the contents of the publication, pointing out the numerous seditious and offensive statements which led to its swift and merciless destruction at the hands of Grand Master Pinto. Apart from questioning the abilities of the Grand Master to rule his Island, the author of Mustafa Bassa di Rodi challenged the legitimacy of the Order’s occupation of Malta citing the Privileges granted unto the Maltese population by King Alfonso of Spain to justify his stance. Following the publication of the book, both de Soldanis and Michele Acciard were subjected to rigorous judicial trials in Rome and Naples respectively. The book was hunted down and destroyed, however, much to the Grand Master’s dismay, Michele Acciard and de Soldanis were both found innocent and released. 