IL-ĠIMGĦA fiha sebat ijiem. Kull jum tal-ġimgħa f’xi raħal jew xi belt f’Malta issib li hemm il-Monti: bejjiegħa li jarmaw kmieni filgħodu u jbigħu u jaqilgħu u wara tant sigħat iżarmaw u jdabbru rashom.
Ikun hemm gost tiġri ’l hemm u ’l hawn u wkoll jekk ma tixtrix, tifraħ tara oġġetti tal-logħob, ta’ ħtieġa, ta’ gost. Tqabbel il-prezzijiet, mhux bilfors ikunu l-irħas, imma jekk togħġbok u teħtieġ, tixtri u aktarx titlaq bla niket.
Jekk ma tkunx midħla tas-suq u ma tafx il-jiem bl-amment, tkun taf wara li jispiċċa mit-tilqit tal-karti u kartun u żibel ieħor. Jekk aħna ġens nadif u l-mara Maltija kburija li darha xummiema, għaliex wara s-suq ikun hemm iż-żibel ?
Int li tixtri, ħu ħsieb armi f’laned xierqa u mhux fl-art, u int li tbigħ ħu ħsieb li r-roqgħa tiegħek, li tħares b’tant ħeġġa, żżomma nadifa . Xi tgħid kieku flokok issib lill-ħaddieħor ibigħ, ara kemm taqla’ paroli u kustjonijiet. Qis li jkollok borża u r-rimi fit-taqsima tiegħek imur kollu hemm.
Wara kull Monti tara kenniesa jnaddfu u jiġbru kemm fis-sħana u kemm fil-kesħa; x-xogħol isir dejjem. Sew li kull Sindku u Kunsilliera tal-post jagħtu daqqa t’għajn u jaraw li jkun hemm l-indafa.
Int li qed taqra u ma tersaqx lejn suq, ma jfissirx li ma tieħux ħsieb li beltek, raħlek tkun bla ħmieġ. Min ma jagħtix każ id-deni f’ġaru jiġi f’daru.
Darba, Kristu kien qal lid-dixxipli tiegħu li ‘hu aktar faċli għal ġemel li jgħaddi minn għajn ta’ labra, milli għal raġel sinjur li jidħol fis-Saltna ta’ Alla.’ Issa, artist Russu ħa din l-isfida biblika b’mod litterali, u rnexxielu jdaħħal sebgħa minn dawn l-annimali – u tliet siġriet tal-palm – f’ras labra tal-ħjata.
L-artist hu l-minjaturist Nikolai Aldunin, ta’ 56 sena, li jagħmel dan ix-xogħol, biex skont hu jittestja kemm idejh għadhom sodi. Hu jwettaq l-arti tiegħu fl-appartament li għandu f’Moska. L-artiġjanat tiegħu tant hu ċkejken li jagħmel użu minn mikroskopju li għandu 28 sena, u l-għodod li juża jinkludu s-superglue, siringi u toothpicks.
Aludin jgħid li minn dejjem ispiratu l-leġġenda Russa fuq Levsha, artiġjan xellugi, li tant kien kapaċi, li kellu l-ħila jqiegħed in-nagħal fuq baqqa. Għalhekk, hu ttanta jagħmel xogħlijiet ċkejknin u rnexxielu. Iżda jirrakkonta li mhux kollox jiġih sew. Darba, ffrustra ruħu bil-kbir. Kien qed jaħdem rifle f’ċokon enormi u tilef il-parti ta’ wara tagħha. Kien ilu jaħdmiha ġimagħtejn.
Wara li poġġa bilqiegħda, pejjep sigarett u kkalma, qatagħha li jerġa’ jibdieha mill-ġdid. Qal: “Biex tagħmel dawn l-affarijiet ma tistax tkun irrabjat, għax tkun trid twettaq dak kollu li ruħek tiddetta lil idejk.”
Il-Palazz ta’ Buckingham inbena u tlesta minn Edward Blore fl-1850 u reġa’ kien disinjat mill-ġdid fl-1913 minn Sir Aston Webb. Ir-Reġina Vittorja, l-ewwel monarka li għexet f’dan il-Palazz għamlet hekk meta tlesta fl-1837, u hekk kif ħadet it-tron.
Dan il-Palazz jinsab fil-Belt ta’ Westminster u hu l-post ideali għal okkażjonijiet statali, ospitalità rjali, u fuq kollox attrazzjoni turistika. Hu wkoll il-post fejn ħafna nies Ingliżi ltaqgħu fi żminijiet differenti kemm f’waqtiet ta’ ferħ kif ukoll fi kriżi.
Magħruf oriġinarjament bħala Buckingham House, il-bini li jifforma l-qalba tal-palazz kien townhouse kbira, mibnija mid-Duka ta’ Buckingham fl-1703 u miksuba mir-Re Ġorġ III fl-1761 bħala residenza privata, magħrufa bħala ‘Id-dar tar-Reġina’. Tkabbret fil-75 sena ta’ wara, prinċipalment mill-arkitetti John Nash u Edward Blore, u ffurmat tliet binjiet madwar il-bitħa ċentrali. Finalment, il-Palazz ta’ Buckingham sar magħruf bħala l-palazz irjali uffiċjali tal-monarkija Ingliża.
Il-kappella
L-aħħar addizzjonijiet strutturali kbar saru lejn tmiem is-seklu 19 u l-bidu tas-seklu 20, inkluża l-faċċata li naraw illum. Madankollu, il-kappella tal-palazz kienet inqerdet b’bomba Ġermaniża waqt it-Tieni Gwerra Dinjija u flokha nbniet il-Gallerija tar-Reġina, li fiha kienu esebiti l-oġġetti ta’ arti mill-Kollezzjoni Rjali. Din il-Gallerija fetħet għall-pubbliku fl-1962.
Ħafna mid-disinji oriġinali interni tal-bidu tas-seklu 19 għadhom jidhru sal-lum f’xi swali.
Il-ġnien tal-palazz hu l-ikbar ġnien privat f’Londra u l-lag artifiċjali, li tlesta fl-1828 fih ilma li jinżel minn Serpentine, xmara li tgħaddi minn Hyde Park.
Il-kmamar statali jiffurmaw parti mill-ħidma tal-palazz u b’mod regolari jintużaw mir-Reġina Eliżabetta II u mill-membri tal-familja rjali għall-ġrajjiet uffiċjali u statali. Il-Palazz Buckingham hu l-aktar bini familjari madwar id-dinja u kull sena jżuruh aktar minn 50,000 persuna.
L-ewwel djar
Aktarx li l-ewwel dar mibnija fis-sit kienet dik ta’ Sir William Blake, għall-ħabta tal-1624. Is-sid ta’ wara kien Lord Goring li mill-1633 kabbar id-dar ta’ Blake u żviluppa ħafna mill-ġnien li jidher illum, li dak iż-żmien ingħata l-isem ta’ Goring Great Garden. Madankollu qatt ma rnexxielu jikseb iċ-ċens tal-mulberry garden. Mingħajr ma Goring kien jaf, id-dokument naqas li jkollu l-approvazzjoni tar-Re Karlu I qabel ma dan ħarab minn Londra u għalhekk fl-1640 ma kellu ebda dritt legali fuq l-art. Din in-nuqqas għen lill-familja rjali Ingliża tikseb l-art mill-ġdid taħt ir-Re Ġorġ III. Illum, id-dar tifforma parti mill-arkitettura fil-qalba tal-palazz preżenti, li nbena għall-ewwel Duka ta’ Buckingham u Normanbija fl-1703. L-istil magħżul kien blokk ċentrali kbir bi tliet sulari b’żewġ binjiet żgħar fil-ġnieb. Eventwalment, fl-1761, Dar Buckingham inbiegħet mid-dixxendent Sir Charles Sheffield, lil Ġorġ III għal £21,000.
Oriġinarjament, id-dar kienet intenzjonata bħala post għall-irtiri tal-familja rjali, b’mod partikulari għar-Reġina Charlotte, u kienet magħrufa bħala d-Dar tar-Reġina. Fiha twieldu 14 mill-15-il tarbija tagħha.
Spejjeż enormi
L-immudellar mill-ġdid beda fl-1762. Meta fl-1820 Ġorġ IV laħaq re, kompla bix-xogħol u qabbad lill-arkitett John Nash. Iżda tant għolew l-ispejjeż, li Nash twarrab. Meta Ġorġ IV miet fl-1830 u laħaq ħuh iżgħar, William IV, tqabbad Edward Blore biex ilesti x-xogħol. F’waqt minnhom, William ħaseb li mill-Palazz jagħmel il-Parlament, peress li l-ieħor kien inħaraq fl-1834.
Tliet snin wara, il-Palazz Buckingham sar ir-residenza prinċipali rjali hekk kif telgħet fit-tron ir-Reġina Vittorja, li kienet l-ewwel reġina li għexet hemm wara l-predeċessur tagħha William IV. Iżda maż-żmien, il-palazz waqa’ f’telqa u mtela’ bil-ħmieġ, għax ħadd mill-ħaddiema ma kien iwettaq xogħlu. Iżda meta fl-1840, ir-Reġina żżewġet, żewġha l-Prinċep Albert ħa t-tmexxija tal-palazz f’idejh u l-problemi kollha ssolvew.
Sal-1847, il-koppja rjali ħasset li l-palazz kien ċkien għall-ħtiġiet tagħha u allura Edward Blore tqabbad biex inbena aktar bini. Qabel il-mewt tal-Prinċep Albert, il-palazz kien iservi għal bosta ġrajjiet. Jingħad li Felix Mendelssohn, daqq fi tliet okkażjonijiet. Daqq ukoll Johann Strauss II .
Stat ta’ telqa
Meta fl-1861 ir-Reġina sfat armla, hi warrbet mill-ħajja pubblika u telqet mill-Palazz Buckingham biex marret toqgħod fil-Kastell Windsor, dak Balmoral u f’Osborne House. Għal bosta snin, il-palazz qajla ntuża u tħalla fi stat ta’ telqa. Imma l-opinjoni pubblika ġiegħlet lir-Reġina tirritorna Londra, għalkemm meta possibbli dejjem ippreferiet tgħix xi mkien ieħor.
Il-palazz jokkupa 77,000 metru kwadru ta’ art. Fis-sular ta’ fuq hemm il-Music Room. Imbagħad il-Blue u l-White Drawing rooms. F’nofs il-kuridur li jwassal għall-kmamar statali hemm il-Picture Gallery, f’tul ta’ 50 metru, fejn hemm kwantità ta’ pittura ta’ Rembrandt, van Dyck, Rubens u Vermeer. Mill-Gallerija tasal għas-Sala tat-Tron u għall-Green Drawing Room, li sservi ta’ antekamra enormi għas-Sala tat-Tron.
Fis-sular ta’ taħt l-Appartamenti Statali hemm appartamenti iżgħar, li jintużaw għal festini u udjenzi privati. Xi wħud minn dawn il-kmamar kienu dekorati għal viżitaturi partikulari, bħall-Kamra 1844, li kienet dekorata dik is-sena għaż-żjara Statali tal-Imperatur Nikola I tar-Russja, u fin-naħa l-oħra hemm il-Kamra 1855, bħala unur għaż-żjara tal-Imperatur Napuljun III ta’ Franza.
L-ikbar sala fil-Palazz Buckingham hi s-Sala tal-Ballijiet. Kienet saret mir-Reġina Vittorja għaċ-ċerimonji, bħall-investituri u ikliet statali.
Meta fl-1901 laħaq ir-Re Dwardu VII, li kien miżżewweġ lir-Reġina Alexandra, il-Palazz ħa ħajja ġdida, għalkemm ħafna nies huma tal-fehma li d-dekorazzjonijiet li saru mill-ġdid fil-Palazz ma jikkumplimentawx ix-xogħol oriġinali ta’ Nash.
Ktieb pubblikat fl-1999 mid-Dipartiment tal-Kollezzjoni Rjali jsemmi li l-palazz fih 19-il sala statali, 52 kamra tas-sodda prinċipali, 188 kamra tas-sodda għall-ħaddiema, 92 uffiċċju u 78 kamra tal-banju.
Pixxina
Estensjoni żgħira li tajret parti mill-padiljun fin-naħa tal-Majjistral, li kien disinjat minn Nash, saret fl-1938 meta sfat konvertita f’pixxina. Illum il-ġurnata l-Palazz Buckingham mhux biss id-dar ta’ matul il-ġimgħa għar-Reġina u l-Prinċep Philip iżda wkoll ir-residenza f’Londra għad-Duka ta’ York u l-Earl u l-Kontessa ta’ Wessex. Fih hemm l-uffiċċji tar-Royal Household u l-post tax-xogħol għal 450 persuna.
Bħall-kastell Windsor, il-palazz hu proprjetà tal-Ingilterra u mhux proprjetà personali tal-monarkija, bħal Sandringham u l-Kastell Balmoral. Ħafna mill-oġġetti mill-Palazz Buckingham, il-Kastell Windsor, il-Palazz Kensington u l-Palazz St. James huma magħrufa kollettivament bħala l-Kollezzjoni Rjali. Dawn huma wkoll proprjetà tan-nazzjon u f’ċerti okkażjonijiet ikunu esebiti għall- pubbliku fil-Gallerija tar-Reġina.
Is-swali statali tal-palazz ilhom jinfeħtu għall-pubbliku bejn Awwissu u Settembru, sa mill-1993. Il-flus miġbura mill-entratura qed imorru b’risq il-bini mill-ġdid tal-Kastell Windsor, wara n-nar li qabad fl-1992, li qered ħafna mis-swali statali.
Kien rappurtat li l-ekwipaġġ tal-kabina fuq it-titjiriet tar-Ryanair qed ikunu mitluba jagħmlu l-almu kollu tagħhom biex jieħdu kemm jistgħu flus mingħand il-klijenti tagħhom. Il-kumpanija trid tiftaħar li hi ‘l-linja favorita dinjija’, iżda bl-ispejjeż moħbija tagħha, bil-cabin staff u bit-tattiċi aggressivi fil-bejgħ, Ryanair kaxkret il-frażi ‘no frills’ sal-ibgħat trufijiet.
Investigazzjoni li għadha kif tmexxiet minn The Mail on Sunday kixfet it-tattiċi wżati mil-linja tal-ajru biex tibla’ l-liri u l-ewro mill-passiġġieri tagħha, fosthom:
Inċentivi lill-ground staff li jindunaw b’bagollaġġ tqil jew hand luggage ikbar milli suppost u li jġiegħlu lill-passiġġieri jħallsu 70.38 ewro.
Inċentivi għall-ground staff li jbigħu priority boarding passes.
Jagħtu xorb u rigali lil min jorganizza li stag u hen parties.
Imexxu sigaretti elettroniċi mimlijin nikotina.
Jgħallmu tabilfors lill-cabin crew, t-tattiċi kollha ta’ kif għandek tbigħ lil min ma jridx jixtri: element ewlieni li jħalli l-profitti lil Ryanair.
Xi ħaddiema qalu lill-gazzetta li kemm huma kif ukoll kollegi tagħhom kienu mġiegħla jilħqu bejgħ impossibbli mit-trolleys tar-rigali u x-xorb jekk riedu jżidu xi bonus mal-pagi tagħhom.
Il-kumpanija kienet ikkritikata għall-politika tagħha fuq il-qies tal-hand luggage u l-ħlas għoli li titlob biex jittellgħu valiġġi akbar stipulat. Issa nstab ukoll li l-ħaddiema li jinfurzaw dawn ir-regoli ibsin, kienu qed jingħataw bonus. L-investigazzjoni tal-gazzetta saret ftit jiem wara li Ryanair spiċċat taħt l-attakk meta numru ta’ piloti tagħha tkellmu l-verità fuq l-istazzjon televiżiv Channel 4 fuq il-kwalità tas-sigurtà li l-kumpanija toffri fit-titjir. Min-naħa tagħha, Ryanair mhux biss ċaħdet l-allegazzjonijiet li saru, iżda immedjatament keċċiet mix-xogħol lil wieħed mill-piloti ewlenin tagħha, Captain John Goss, li kkritikaha waqt id-dokumentarju.
Fuq ir-Ryanair, il-hand luggage ma jridx ikun ta’ aktar minn 10 kilo, waqt li bagoll jista’ jkun ibbukkjat għal 15 jew 20 kilo. Meta t-toqol ikun aktar fiż-żewġ każi, l-individwu jintalab iħallas għall-piż żejjed li jkollu. Jirriżulta wkoll li mit-trolleys tax-xorb u rigali, ir-Ryanair tipprova ġġiegħel lil kull passiġġier jonfoq minimu ta’ żewġ ewro f’distanzi qoxra u erba’ ewro fi vjaġġi itwal.
“Eħfef li ġemel jgħaddi minn għajn ta’ labra milli għani jidħol fis-saltna tas-smewwiet.”
Mhux il-ħsieb tiegħi li nfisser il-kelma t’Alla imma li nuri t-tifsira ta’ dejjaq.
“Tempora mutantur et nos mutamur cum illis.” “Iż-żminijiet jinbidlu u aħna ninbidlu magħhom.”
Iċ-ċagħaq jgħin f’kollox, iġġorr minn imkien għall ieħor tisma’ bil-qalb: toħroġ mid-djuq ta’ moħħok meta ġġarrab. Saqsi l-imġarrab !
Min qatt ma ħareġ mill-fostqa ta’ ħajtu, ħsiebu, ġismu, ġrajjietu qatt ma kiber, qatt ma nħejja, baqa dejjaq.
Mikiel Anton Vassalli (1764-1829) ċaqlaq kullimkien bil-ġiri f’ħajtu, bis-safar fiż-żmien, bit-tħabrik u l-għaqdiet ċaqlaq kemm seta’ u weġġa’. Illum insoffu l-ħidma tiegħu fil-kitba u ġrajja.
Ebda bniedem dejjaq ma jista’ jagħti sehem imkien, għax ħarstu tieqaf xiber ’l bogħod minn għajnejh.
Jekk ma tafx ilsienek sew, inti dejjaq ! Jekk ma taqrax b’ilsienek ukoll, u jekk ma taħsibx iżjed u iżjed. Il-marid li ma jafx li hu marid ma jistax ifieq. Bniedem li f’daru għandu ġnien u ma jżurux u ma jidħolx fih, għaddej bin-nieqes ukoll. Issib li għandek ilsien bħal dan: IL-MALTI u ma tħaldx fih !
Ħobb jekk jaqbilek l-ilsna barranija, iżda le tbarri dak li hu ta’ ġewwa. (Dun Karm)
Beijing, fiċ-Ċina, hi dominata mill-Palazz Imperjali enormi, li tlesta fl-1420. Peress li aktar minn 500 sena ilu, dan il-palazz kien bogħod ferm mill-pubbliku, iċ-Ċiniżi jirreferu għalih bħala l-Belt Miċħuda. Illum, dan il-palazz jinsab imniżżel fil-lista tal-UNESCO għall-bini meqjus bħala Wirt Dinji.
Mill-1420 sal-1644, il-Belt il-Miċħuda kienet is-sede tad-Dinastija Ming. F’April 1644, inħatfet mill-forzi ribelli mmexxija minn Li Zicheng, li pproklama lilu nnifsu Imperatur tad-Dinastija Shun. Iżda ma damx ma ħarab qabel ma l-armati tal-Ġeneral Wu Sangui tad-Dinastija Ming, ingħaqdu mal-forzi Manchu. Sa Ottubru, il-Manchus kisbu supremazija fin-naħa ta’ fuq taċ-Ċina. Saret ċerimonja fil-Belt il-Miċħuda biex tipproklama liċ-ċkejken Imperatur Shunzhi bħala mexxej taċ-Ċina kollha taħt id-Dinastija Qing. Il-mexxejja Qing bidlu l-ismijiet prinċipali biex aktar jenfasizzaw l-‘Armonija’ milli s-‘Supremazija’.
Fl-1860, matul it-Tieni Gwerra Opium, il-forzi Anglo-Franċiżi ħadu l-kontroll tal-belt il-Miċħuda u okkupawha sa tmiem il-gwerra. Fl-1900, l-Imperatriċi Dowager Cixi ħarbet mill-Belt matul l-Irvell Boxer, u għal sena, il-belt sfat okkupata mill-forzi tal-qawwa li ħejjew it-trattat.
24 imperatur Wara li kienet ir-residenza għal 24 imperatur – erbatax tad-Dinastija Ming u għaxra tad-Dinastija Qing – fl-1912, mal-abdikar ta’ Puyi, l-aħħar Imperatur taċ-Ċina, il-Belt il-Miċħuda waqfet milli tkun iċ-ċentru politiku. Bi ftehim mal-gvern ġdid tar-Repubblika taċ-Ċina, Puyi baqa’ jgħix fil-parti interna, waqt li dik ta’ barra ngħatat għall-użu pubbliku. Dan sa ma fl-1924 sar kolp u Puyi tneħħa minn hemm.
Fl-1933, wara l-invażjoni Ġappuniża fuq iċ-Ċina, ħafna teżori nazzjonali ttieħdu mill-Belt il-Miċħuda. Xi affarijiet mill-kollezzjoni ngħataw lura ma’ tmiem it-Tieni Gwerra Dinjija, iżda oħrajn ittieħdu Taiwan bl-ordni ta’ Chiang Kai-shek. Il-Palazz Imperjali jinsab fi Pjazza Tienanmen, li tkabbret fis-snin ħamsin biex tesa’ aktar minn miljun ruħ. Illum hi mimlija b’dehriet differenti mill-isbaħ u b’nies itajru t-tajr tal-karti u oħrajn jipprattikaw it-tai chi. L-istranjieri jkunu mgħarrfa minn qabel għall-kwantitajiet ta’ bejjiegħa tat-triq, li jippruvaw ibigħulhom ftit minn kollox.
Il-Belt il-Miċħuda hi l-aktar eżempju ta’ bini u kultura Ċiniża antiki priservati bl-aqwa mod. Kienet id-dar għal ħafna dinastiji Rjali taċ-Ċina bħad-Dinastija Ming u d-Dinastija Qing. Din il-belt tant kienet kbira u impressiva li ħafna imperaturi qatt ma ħarġu minnha.
Id-dħul fil-belt Ħafna nies jidħlu fil-Belt il-Miċħuda (il-Grada tal-Paċi tas-Sema) minn ħdejn il-Pjazza Tienanmen. Hemmhekk hemm ritratt kbir ta’ Mao Zedong u fuq ix-xellug, kartellun bi kliem li jaqra Ħajja Twila lir-Repubblika tal-Poplu taċ-Ċina, waqt li fuq il-lemin hemm kartellun ieħor bil-kliem Ħa Tgħix fit-Tul l-Għaqda tal-Popli tad-Dinja.
It-tqassim bażiku tal-belt jaf il-bidu tiegħu fis-seklu 15, iżda ħafna bini li naraw illum, sar fis-seklu 19. Il-Palazz Imperjali oriġinali nbena minn 200,000 ħaddiem fi 17-il sena biss. Iżda tul is-sekli, il-kumpless inqered min-nar, terremoti u gwerra.
Il-Belt il-Miċħuda hi kumpless massiv ta’ bini u artefatti li jkopru 200 acre. Fiha hemm ukoll il-Mużew tal-Palazz. Għal kważi ħames sekli, serviet bħala d-dar tal-Imperatur u n-nies ta’ madwaru, kif ukoll bħala ċ-ċentru politiku u ċerimonjali tal-gvern Ċiniż. Mibni bejn l-1406 u l-1420, il-kumpless għad fih 980 binja, bi 8,707 kmamar. Il-kumpless tal-palazz jixhed l-arkitettura tradizzjonali Ċiniża u influwenza l-iżviluppi kulutrali u arkitettoniċi fl-Asja tal-Lvant u postijiet oħra.
Il-Mużew tal-Palazz Mill-1925, il-Belt il-Miċħuda waqgħet taħt il-ħarsien tal-Mużew tal-Palazz, li l-kollezzjonijiet estensivi li għandu huma artiġjanat u artefatti mid-dinastiji Ming u Qing. Biex sempliċiment wieħed jimxi mill-Grada tal-Paċi tas-Sema sal-bini ewlieni tal-Palazz Imperjali u jidħol sal-Grada tal-Ħila Divina fit-tarf l-ieħor, jieħu mill-inqas sagħtejn. Ma’ dawn wieħed irid iżid il-ħin li fih jieqaf biex jesplora l-istrutturi li hemm mat-triq.
Tradizzjonalment, il-Belt il-Miċħuda hi maqsuma f’żewġ partijiet. Il-parti ta’ barra tinkludi t-taqsimiet fin-naħa tan-Nofsinhar u kienet tintuża għal skopijiet ċerimonjali. Il-parti ta’ ġewwa (il-Palazz ta’ wara) jinkludi t-taqsimiet tat-Tramuntana, u kienet ir-residenza tal-Imperatur u l-familja tiegħu, kif ukoll għall-ħtiġiet ta’ kuljum tal-istat.
Fil-ħafna swali li hemm fil-palazz, wieħed isib it-tron Imperjali. Dan qiegħed fil-Palazz tal-Purità tas-Sema. Hawnhekk kienet is-sala tal-udjenzi tal-Imperatur. Fuq it-tron hemm kitba li tgħid ‘Ġustizzja u Unur’.
Kurżitajiet Skond leġġenda antika, fil-Belt il-Miċħuda hemm 9,999 kamra, iżda dan irriżulta li mhux minnu. Minn stħarriġ li sar minn esperti storiċi hemm 8,707 kmamar, li jinkludu l-palazzi kollha, is-swali, l-istudji u l-padiljuni.
Id-draguni Fis-Sala tal-Paċi Suprema hemm numru enormi ta’ ornamenti li juru draguni differenti. In-nies isostnu li tant hemm minnhom, li hu diffiċli ferm tgħoddhom. Madankollu, wara biċċa xogħol iebsa, l-esperti qalu li b’kollox hemm 13,844 dragun.
Il-Belt il-Miċħuda kif tidher minn fuq l-għolja Jingshan fit-Tramuntana tal-pajjiż
It-tron tad-Dragun tal-Imperatur taċ-Ċina fil-Belt il-Minsija
It-Tempju tas-Sema
It-tron fis-Sala tal-Ħarsien tal-Armonija
Ħajt b’disa’ draguni fil-Belt il-Miċħuda, f’Beijing
Id-dħul għall-Palazz Imperjali
Uħud mid-draguni fil-Belt il-Miċħuda
Kreaturi skolpiti fl-injam biex iħarsu lill-okkupanti tal-Palazz
Bċejjeċ żgħar tal-fuħħar, misjuba f’Iżrael modern, qed jitfgħu dawl ġdid fuq l-abitanti Bibliċi tagħha u jafu jwasslu biex kulħadd jemmen li r-renji tar-Re Salamun u r-Re David, tabilħaqq seħħew.
L-iskrizzjoni Ophel, tas-seklu 10 qabel Kristu nstabet taħt l-art is-sena li għaddiet u għall-bidu x-xjenzjati tħassbu bil-lingwa biżarra li kien hemm imnaqqxa fuq il-fdal ta’ buqar.
Madankollu l-espert ewlieni Dr Douglas Petrovich jemmen li l-ilsien hu wieħed Ebrajk primittiv, li jfisser li l-Iżraeliti tal-qedem kienu jiktbu l-istorja eżatt, ferm qabel ma kien maħsub s’issa.
Meta oriġinarjament instabet l-iskrizzjoni, f’Diċembru tal-2012, l-esperti mill-ewwel ħasbu li kien xi forma tal-lingwa ta’ Canaan. Dawn kienu nies Bibliċi li għexu f’dik li llum hi Iżrael il-moderna. Iżda Dr Petrovich, espert fl-istudji bibliċi u l-istorja tal-Lvant qal li dan il-ħsieb ma jreġix, u li l-lingwa misterjuża, hi fil-fatt l-eqdem u l-aktar forma oriġinali tal-ilsien Ebrajk – b’mod li juri li l-Iżraeliti tal-qedem kienu f’Ġerusalemm ferm qabel ma hu maħsub.
Hu jsostni wkoll li l-kelliema Ebrajki kienu jikkontrollaw Ġerusalemm fis-seklu 10 qabel Kristu, li skont il-kronoloġija kien fi żmien David u Salamun. Kienu min kienu, kienu jiktbu bl-Ebrajk, qishom kienu s-sidien tal-post.
Jekk dak li qed jgħid Dr Petrovich hu korrett, jaf juri b’mod ċar l-eżattezza tat-Testment il-Qadim, u li l-Iżraeliti tal-qedem kienu qed jiktbu l-istorja kif kif seħħet tabilħaqq. Jirriżulta wkoll f’differenzi kbar, meta l-istejjer bibliċi nkitbu mill-ġdid mijiet ta’ snin wara. Jiġifieri li t-Testment il-Qadim hu rakkont ta’ dak kollu storiku u kif tabilħaqq ġraw l-affarijiet.
Kif mistenni, l-istqarrjiiet ta’ Dr Petrovich qed iqanqlu l-kontroversja fost il-komunità arkeoloġika.
Id-dar numru 10 f’Downing Street hi r-residenza u l-uffiċċju tal-First Lord tat-Teżor u Prim Ministru tal-Gran Brittanja. Il-kwartieri tal-Gvern tal-Maestà tagħha jinsabu f’Downing Street, fil-Belt ta’ Westminster, f’Londra. Number 10, hi spiss riferuta bħala l-aktar indirizz famuż f’Londra u waħda mill-aktar djar magħrufin fid-dinja. Hi d-dar tal-Prim Ministru u l-post tax-xogħol tiegħu, b’uffiċċji għas-segretarji, assistenti u kunsilliera. Hemm ukoll swali għall-konferenzi u swali għall-pranzi, fejn il-Prim Ministru jilqa’ u jospita mexxejja oħra u dinjitarji barranin. Il-bini jinsab qrib il-Palazz Westminster, il-Parlament u l-Palazz Buckingham, ir-residenza uffiċjali tar-Reġina Eliżabetta II f’Londra.
Oriġinarjament, Number 10 kienet tlett idjar. Fl-1732, ir-Re Ġorġ II offriehom lil Sir Robert Walpole, li aċċettahom bil-kundizzjoni li jservu bħala uffiċċju tal-First Lord tat-Teżor, aktar milli għalih personali. Walpole min-naħa tiegħu qabbad lil William Kent biex jgħaqqadhom flimkien. B’hekk 10 Downing Street saret din id-dar kbira li hi magħrufa llum. Il-ftehim li sar minn Sir Robert Walpole ma kellux is-suċċess mixtieq minnufih. Minkejja l-qies u l-lokazzjoni konvenjenti, għax qrib il-Parlament, ftit kienu l-Prim Ministri tal-bidu li marru jgħixu hemm.
Madankollu, Number 10 baqgħet marbuta ma’ ħafna mexxejja u ġrajjiet kbar fl-istorja Ingliża. Fl-1985, il-Prim Ministru Margaret Thatcher kienet qalet li Number 10 kienet saret “waħda mill-aktar ġojjelli prezzjużi fil-wirt nazzjonali.”
L-oriġinali
Kif għedna, Number 10, Downing Street, oriġinarjament kienet tifforma tlett idjar; bini li jħares fuq St. James’s Park (imsejħa d-dar fuq wara), townhouse warajha f’numru 10 Downing Street u dar ċkejkna tmiss magħha. It-townhouse, mnejn il-bini modern ħa ismu, kien wieħed mill-ħafna mibnijin minn Sir George Downing, bejn l-1682 u l-1684. Id-dar li kienet fuq wara kienet l-ikbar mit-tlieta. Inbniet għall-ħabta tal-1530 maġenb il-Palazz Whitehall. Mibnija mill-ġdid, imkabbra u rinnovata kemm-il darba, hi wkoll kienet parti minn diversi binjiet li kienu jiffurmaw il-Cockpit Lodgings – imsemmija hekk għax kienu mibnija forma ta’ ottagonu u kienu jservu bħala l-post fejn iġelldu s-sriedak. Fil-bidu ts-seklu sbatax, il-Cockpit inbidlet f’sala tal-kunċerti u teatru; wara r-rivoluzzjoni li fiha tajru lir-Re James II, xi laqgħat tal-bidu tal-Kabinett kienu jsiru fiha b’mod sigriet. Għal ħafna snin, id-‘dar fuq wara’ kienet id-dar tal-għassies tal-Palazz Whitehall, Thomas Knevett, li baqa’ magħruf għall-qbid ta’ Guy Fawkes fl-1605, u li sfaxxa l-pjan għall-assassinju ta’ James I. Is-sena ta’ qabel, Knevett kien fid-dar tal-maġenb, kważi kważi fejn illum hemm in-Number 10.
Residenti fid-dar
Minn dak iż-żmien, membri tal-familja rjali u tal-gvern kienu jgħixu ‘fid-dar ta’ wara’. Il-Prinċipessa Eliżabetta għexet hemm mill-1604 sal-1613, meta żżewġet lil Frederick V, Elector Palatine u marret tgħix Hanover. Saret in-nanna ta’ George, l-Elector ta’ Hanover, li sar Re tal-Ingilterra fl-1714, u l-bużnanna tar-Re George II, li ppreżenta d-dar lil Walpole fl-1732. George Monck, l-ewwel Duka ta’ Albemarle, il-ġeneral responsabbli għar-restawr tal-monarkija, għex hemm mill-1660 sa ma miet fl-1671. Bħala kap tal-Kummissjoni tat-Teżor tal-167 – 1672, Albemarle ittrasforma l-metodi tal-ikkuntjar u ppermetta aktar kontroll fl-infiq tal-Kuruna. Aktarx li dan it-tibdil kien sar mis-Segretarju tiegħu, Sir George Downing, li wara bena Downing Street. Wara George Monck għexu fl-istess dar George Villiers, it-tieni Duka ta’ Buckingham; Lady Charlotte Fitzroy, bint Karlu II; Hendrik van Nassau-Ouwerker, (ġeneral Olandiż) u Johann Caspar von Bothmer. Meta dan miet, id-‘dar ta’ wara’ ngħatat mill-ġdid lill-Kuruna, fejn George II ħa l-opportunità li jagħtiha lil Sir Robert Walpole, li jirreferu għalih bħala l-ewwel Prim Ministru. Din ingħatatlu bħala rigal għas-servizzi tiegħu lin-nazzjon. Fl-istess waqt u b’koinċidenza, ir-Re kiseb iċ-ċnus ta’ żewġ proprjetajiet oħra f’Downing Street, fosthom Number 10, u żiedhom mar-rigal tiegħu li ta lil Walpole. Il-bini tal-għaqid tat-tliet binjiet flimkien ħa tliet snin. Fit-23 ta’ Settembru, 1735, il-London Daily Post ħabbar li “Il-bieraħ, l-Eċċellenza Sir Robert Walpole, mas-Sinjura u l-familja tiegħu ħarġu mid-dar tagħhom fi Pjazza St James biex marru fid-dar li tmiss magħha.” Din id-dar kellha 60 kamra, b’art tal-injam u l-irħam, kolonnar eleganti, fuklari tal-irħam ukoll u veduti mill-isbaħ tal-Park St. James.
L-akbar kamra
Waħda mill-akbar kmamar kienet l-uffiċċju, f’qies ta’ 40 pied b’20, bi twieqi enormi fuq l-istess park. Aktar tard, dan l-uffiċċju kellu jservi bħala l-kamra tal-Kabinett, fejn il-Prim Ministri jiltaqgħu mal-Ministri tal-Kabinett. F’din il-kamra kbira, kulma hemm hu inkwatru wieħed – pittura ta’ Walpole, li tinsab fuq il-fuklar u wara s-siġġu tal-Prim Ministru. Il-ħlas li sar biex kien konvertit l-uffiċċju mhux magħruf. Oriġinarjament kien stmat li jiswa £8,000 iżda finalment, qabeż l-£20,000.
Illum il-ġurnata, fin-Number 10 hemm tliet swali magħrufa bħala li State Drawing rooms. Dawn huma l-Pillared Room, it-Terracotta Room u l-White Drawing Room. L-ikbar hi l-Pillared Room, li hu maħsub li saret fl-1796 mill-perit Robert Taylor. Fiha 37 pied (11-il metru) tul bi 28 pied (8.5m) wisa’. Ħadet isimha mill-kolonni ioniċi li fiha. Tapit Persjan jiksi l-art kollha. F’ħafna okkażjonijiet tal-istat, il-mistednin jintlaqgħu f’din is-sala qabel ma jiddaħħlu fis-Sala Statali tal-Pranzu. Peress li ħafna drabi din is-sala tintuża għar-riċevimenti, il-Pillared Room hi mgħammra biss bi ftit siġġijiet u sufanijiet mal-ħitan. Wara l-attakk bil-bombi tal-1991, żdiedet is-sigurtà man-Number 10. Saru barrikati elettroniċi li ma jħallux lil min jidħol bl-addoċċ u xħin irid u li permezz tagħhom anki l-barranin jistgħu jaraw ir-residenza tal-Prim Ministru mill-bogħod.
George Downing
Iżda min kien dan l-imbierek George Downing? Downing kien spjun notorju għal Oliver Cromwell u wara, għar-Re Karlu II. Downing kien il-bniedem li investa fil-bini u akkwista flus kbar. Fl-1654, akkwista ċ-ċens tal-art fin-Nofsinhar ta’ St. James Park, li tmiss mad-dar ta’ wara, li kienet passi bogħod mill-bini tal-Parlament. Hu kien ippjana li jibni ringiela ta’ townhouses disinjati għan-nies tat-tajjeb, biex jgħixu fihom. It-triq fejn bena dawn id-djar, ilum iġġib ismu u l-akbar dar saret magħrufa bħala Number 10, Downing Street. Probabbilment, Downing qatt ma għex fit-townhouses tiegħu. Fl-1675, hu rtira Cambridge, fejn miet wara ftit xhur li lesta l-bini. Illum il-ġurnata, pittura ta’ Sir George Downing tinsab imdendla fl-intrata tal-foyer fid-dar moderna 10 Downing Street.
L-intrata tal-Prim Ministru Ingliż
Is-salott f’10, Downing Street
L-indani tat-taraġ fid-dar uffiċjali tal-Prim Ministru Ingliż
Rokna mil-librerija li llum isservi għal Gordon Brown
Il-kamra tas-sodda fir-residenza 10, Dowing Street
Il-kamra tal-banju
Pittura tal-Prim Ministru Gladstone, jiltaqa’ mal-Kabinett, fil-Kamra tal-Kabinett fl-1868
F’pajjiżna saret dehra komuni li naraw ħwienet ibigħu ħwejjeġ ċkejknin għall-annimali. Anki supemarkets qed ikollhom qatgħat għall-ikel u lbies tal-klieb u l-qtates. Iżda li l-annimali meqjusa bħala pets jitlibbsu l-ħwejjeġ mhix xi ħaġa ta’ dan l-aħħar.
Kollox ħareġ għad-dieher hekk kif l-Arkivju tal-Gazzetti Ngliżi beda jippubblika paġni storiċi fil-website tiegħu.
Qattus fi pram, chimpanzee b’ġakketta bil-barnuża u kelb liebes ta’ buffu huma fost l-aktar stampi li ġibdu ammirazzjoni. L-istampi tagħhom kienu pubblikati taħt diversi titli f’ġurnali bħal The Hull Daily Mail u f’gazzetti bħall-Exeter Gazette. Artiklu minnhom, meħud mill-ġurnal The Hull Daily Mail tal-1912 juri qattus liebes ġagaga u umbrella tax-xemx pariġġ, li kważi kważi ġie mgħallem juri lill-qarrejja li hu ‘kważi uman’. Dan il-qattus kien il-pet ta’ Miss B. Colman, minn Ilford, Essex.
L-artiklu jkompli jsemmi li Miss Colman u l-qattus imfissed tagħha, spiss kienu jintlemħu f’passiġġati flimkien filgħodu kmieni.
Ritratt ieħor pubblikat fl-Exeter Gazette tal-1912 juri chimpanzee jismu ‘Consul’liebes dinner dress, bit-tomna u roller blades.
Consul ukoll kien deskritt bħala ‘kważi uman’ u kien attrazzjoni ferm popolari fil-Hippodrome Exeter, f’Awwissu tal-1912.
Gazzetta oħra, il-Gloucester Journal uriet kelba jisimha Susan, li nġibed ir-ritratt tagħha waqt il-Cranham Fancy Dress Show għall-klieb, f’Settembru tal-1949. Fir-ritratt, Susan tidher eċċitata bil-libsa tas-sajf, bil-bonnet u boots pariġġ. Sidtha, Mrs K. Daniels, kienet rebħet l-ewwel premju fl-istess wirja.
Amy Gregor, kelliem għall-Arkivju tal-Gazzetti Ngliżi qal: “Jidher li l-komunità tal-21 Seklu, li tuża l-kompjuter hi infatwata tibdel u turi r-ritratti ta’ annimali ħelwin; vidjows tal-annimali jwettqu xi ħaġa tad-daħq u anki pets imlibbsin bħan-nies.
IL-ĠIMGĦA fiha sebat ijiem. Kull jum tal-ġimgħa f’xi raħal jew xi belt f’Malta issib li hemm il-Monti: bejjiegħa li jarmaw kmieni filgħodu u jbigħu u jaqilgħu u wara tant sigħat iżarmaw u jdabbru rashom.
minn Charles B. Spiteri
L-artist hu l-minjaturist Nikolai Aldunin, ta’ 56 sena, li jagħmel dan ix-xogħol, biex skont hu jittestja kemm idejh għadhom sodi. Hu jwettaq l-arti tiegħu fl-appartament li għandu f’Moska. L-artiġjanat tiegħu tant hu ċkejken li jagħmel użu minn mikroskopju li għandu 28 sena, u l-għodod li juża jinkludu s-superglue, siringi u toothpicks.
Dan ix-xahar ta’ ferħ u bluha
Tgawdi l-festa ta’ kuluri
minn Charles B. Spiteri
Il-kumpanija kienet ikkritikata għall-politika tagħha fuq il-qies tal-hand luggage u l-ħlas għoli li titlob biex jittellgħu valiġġi akbar stipulat. Issa nstab ukoll li l-ħaddiema li jinfurzaw dawn ir-regoli ibsin, kienu qed jingħataw bonus. L-investigazzjoni tal-gazzetta saret ftit jiem wara li Ryanair spiċċat taħt l-attakk meta numru ta’ piloti tagħha tkellmu l-verità fuq l-istazzjon televiżiv Channel 4 fuq il-kwalità tas-sigurtà li l-kumpanija toffri fit-titjir. Min-naħa tagħha, Ryanair mhux biss ċaħdet l-allegazzjonijiet li saru, iżda immedjatament keċċiet mix-xogħol lil wieħed mill-piloti ewlenin tagħha, Captain John Goss, li kkritikaha waqt id-dokumentarju.
Fuq ir-Ryanair, il-hand luggage ma jridx ikun ta’ aktar minn 10 kilo, waqt li bagoll jista’ jkun ibbukkjat għal 15 jew 20 kilo. Meta t-toqol ikun aktar fiż-żewġ każi, l-individwu jintalab iħallas għall-piż żejjed li jkollu. Jirriżulta wkoll li mit-trolleys tax-xorb u rigali, ir-Ryanair tipprova ġġiegħel lil kull passiġġier jonfoq minimu ta’ żewġ ewro f’distanzi qoxra u erba’ ewro fi vjaġġi itwal.
“Eħfef li ġemel jgħaddi minn għajn ta’ labra milli għani jidħol fis-saltna tas-smewwiet.”
minn Charles B. Spiteri
Jekk dak li qed jgħid Dr Petrovich hu korrett, jaf juri b’mod ċar l-eżattezza tat-Testment il-Qadim, u li l-Iżraeliti tal-qedem kienu qed jiktbu l-istorja kif kif seħħet tabilħaqq. Jirriżulta wkoll f’differenzi kbar, meta l-istejjer bibliċi nkitbu mill-ġdid mijiet ta’ snin wara. Jiġifieri li t-Testment il-Qadim hu rakkont ta’ dak kollu storiku u kif tabilħaqq ġraw l-affarijiet.
minn Charles B. Spiteri