Page Status: Pending

Il-Palazz ta’ Westminster, magħruf ukoll bħala l-bini tal-Parlament Ingliż, hu kumpless ta’ bini fil-Gran Britannja. Il-palazz jinsab fix-xatt tan-naħa tat-tramuntana tax-Xmara Thames, fil-belt ta’ Westminster, qrib il-bini governattiv ta’ Whitehall.

Il-palazz fih madwar 1,100 kamra, 100 sular ta’ taraġ u tliet mili (5km) ta’ kurituri. Il-bini hu mifrux fuq erba’ sulari

Għalkemm il-bini jmur lura għas-seklu 19, l-elementi li fadal mill-bini storiku oriġinali jinkludu s-Sala Westminster — li llum tintuża għal ġrajjiet ċerimonjali pubbliċi bħal meta jmut xi ħadd kbir – u t-Torri tal-Ġojjelli.

Il-kontroll tal-Palazz ta’ Westminster u l-art mad-dawra tiegħu, għal sekli sħaħ kien immexxi u kien taħt il-ħarsien tal-Lord Great Chamberlain, rappreżentant tar-Reġina. Bi ftehim li sar mar-Reġina fl-1965, kien sar qbil li l-House of Lords u l-House of Commons, jieħdu ħsieb il-kmamar tagħhom rispettivament.

Residenza uffiċjali tal-monarka

Westminster baqa’ r-residenza uffiċjali tal-monarka f’Londra, sa ma fl-1512 nar ħakem lill-palazz u qered parti minnu. Fl-1530, ir-Re Enriku VIII kiseb il-Palazz ta’ York, li semmieh Whitehall, u użah bħala r-residenza prinċipali tiegħu. Madankollu, uffiċjalment, Westminster għadu palazz irjali, għalkemm beda jintuża bħala l-bini taż-żewġ Parlamenti u Qorti.

Peress li oriġinarjament kien residenza irjali, il-Palazz ma kellux swali ideali biex jintuża bħala Parlament. Għalhekk, iċ-ċerimonji statali importanti kienu jsiru fil-Painted Chamber. Għall-bidu, il-House of Lords kienet tiltaqa’ fis-Sala tar-Reġina, sala medjevali modesta. Aktar tard, l-Upper House kienet tiltaqa’ fis-Sala l-Bajda, li qabel kienet tilqa’ fiha lill-Court of Requests.

Wara nar li reġa’ qabad fl-1834, il-Parlament, li fih hemm il-House of Lords u l-House of Commons ħa 30 sena biex inbena. Il-perit inkarigat mix-xogħol kien Sir Charles Barry flimkien mal-assistant tiegħu Augustus Welby Pugin. Id-disinn inkorpora lis-Sala ta’ Westminster u l-fdal tal-kappella San Stiefnu.

Importanza strateġika

Il-Palazz ta’ Westminster kellu importanza strateġika fil-Medju Evu, minħabba l-post fejn kien mibni. Dak iż-żmien il-post kien magħruf bħala Thorney Island u l-palazz aktarx kien l-ewwel residenza rjali ta’ Canute the Great (li rrenja bejn l-1016 u l-1035). St Edward the Confessor, dak li kien ta’ qabel l-aħħar monarka Sassonu tal-Ingilterra, bena palazz irjali fuq Thorney Island, fin-naħa tal-Punent tal-Belt ta’ Londra, fl-istess żmien li nbena Westminster Abbey (1045 -1050).

Wara l-konkwista Normanna tal-1066, ir-Re William I mar jgħix fit-Torri ta’ Londra, iżda wara reġa’ mar Westminster. Illum, la l-bini użat mis-Sassoni u lanqas dak użat minn William I m’għadu jeżisti kompletament. L-eqdem parti li għadha intatta mill-Palazz hi s-Sala Westminster, u tmur lura għar-renju tar-Re William II, is-suċċessur ta’ William I.

Ċaqliq tal-Kunsill Irjali

Il-Kunsill Irjali, li hu l-predeċessur tal-Parlament, iltaqa’ fis-Sala ta’ Westminster fl-1295, għalkemm iċċaqlaq kull darba, kulfejn mar ir-Re.

It-Torri tal-Ġojjelli nbena għall-ħabta tal-1365 biex fih jinżammu t-teżori ta’ Edward III.

Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, il-Palazz ta’ Westminster intlaqat erbatax-il darba mill-bombi. L-agħar attakk kien fl-10 ta’ Mejju, 1941, meta nqerdet is-Sala tal-Komun u nqatlu tlieta min-nies.

Għal kemm-il darba, it-tinġis għamel tiegħu fuq il-ġebel tal-Palazz minn barra u l-aħħar programm ta’ restawr fuqu sar bejn l-1981 u l-1994. Issa l-awtoritajiet qed jaraw li r-restawr isir minn żmien għall-ieħor u għaddej proġett fuq il-ġebel tal-btieħi fuq ġewwa, li għandu jitlesta sal-2010.

Il-Palazz ta’ Westminster kif għamlu Barry, fih bosta torrijiet. L-itwal wieħed hu għoli 98.5 metru (323 pied). Dan hu t-Torri Victoria, torri kwadru, fin-naħa tal-Lbiċ tal-Palazz. Issemma għar-Reġina renjanti ta’ dak iż-żmien. Illum, dan it-torri jservi bħala l-Arkivju tal-Parlament. Fil-parti ta’ isfel ta’ dan it-torri hemm l-entratura rjali għall-palazz, użata mir-renjant kulmeta jidħol fil-Palazz ta’ Westminster għall-ftuħ statali tal-Parlament jew għal kull ċerimonja uffiċjali oħra.

It-Torri tal-Arloġġ

Fuq in-naħa tal-Grigal tal-Palazz, hemm imbagħad l-aktar torri famuż – it-Torri tal-Arloġġ, jew kif inhu magħruf il-Big Ben. It-Torri tal-Arloġġ hu twil 96.3 metru (316 pied). Fih hemm l-arloġġ b’erba’ faċċati, li kien disinjat minn Pugin innifsu u ħames qniepen li jdoqqu l-Westminster Chimes kull kwarta. L-ikbar u l-aktar waħda magħrufa hi l-Big Ben, li ddoqq is-sigħat.

Mad-dawra tal-Palazz ta’ Westminster hemm numru ta’ ġardini żgħar, bi wħud minnhom miftuħin għall-istranjieri.

Minħabba l-biża’ lil tqanqlet fuq il-possibbiltà ta’ trakk mimli splussivi, misjuq fil-bini, fl-2003 inbnew numru ta’ blokki tal-konkos fit-triq. Għal tul ta’ 70 metru (77 jarda) mix-xatt, ebda qoxra tal-baħar ma titħalla tidħol.

Mill-1 ta’ Awwissu 2005, skont Att tal-Pulizija, hu illegali li jissejħu protesti mingħajr il-permess minn qabel tal-Pulizija Metropolitana, u l-protesti jridu jinżammu madwar kilometru bogħod mid-dawra tal-Palazz.

Ir-rewwixta tal-Insara

Probabbilment l-aktar attentat famuż għall-ksur tas-sigurtà tal-Palazz ta’ Westminster kien il-Pjan tal-Porvli, tal-1605. Il-pjan kien rewwixta mill-Kattoliċi Nsara, li qiegħdu kwantitajiet kbar ta’ porvli taħt il-Palazz u kienu se jagħtuh in-nar waqt il-Ftuħ Statali tal-Parlament. Kieku kollox mexa kif xtaqu, l-isplużjoni kienet teqred lill-Palazz u toqtol lir-Re Protestant James I, lill-familja tiegħu u lil bosta mill-aristokratiċi.

Illum il-ġurnata, il-Palazz ta’ Westminster minn barra – speċjalment it-Torri tal-Arloġġ, huma meqjusin mad-dinja bħala l-akbar attrazzjoni turistika f’Londra. Il-UNESCO tikklassifika kemm il-Palazz ta’ Westminster kif ukoll Westminster Abbey u St. Margaret’s bħala Sit ta’ Wirt Dinji.

minn Charles B. Spiteri

Kumpanija Ingliża inawgurat dik li temmen li hi l-iżgħar linfa fid-dinja. Kulma hi, tliet pulzieri wiesgħa, b’tul ta’ żewġ pulzieri, b’xemgħat ta’ kwart ta’ pulzier għoljin. Din il-linfa kollha tidħol f’bozza normali. Iżda minkejja l-qies tagħha, din il-bozza, magħrufa bħala King Edison, hi l-ogħla waħda fil-prezz – €563.

Lill-bejjiegħa qed jingħadilhom, li waqt li jistgħu jixtru bozza b’linfa waħda; jekk jixtru aktar, ikollhom effett massimu!

Id-dawl f’din il-linfa ċkejkna; tnax b’kollox, huma maqsumin f’żewġ ċrieki u jixegħlu lkoll b’LEDs żgħar. Issemmiet wara l-inventur tal-bozza, Thomas Edison.

Disinjata minn Young and Battaglia, il-linfa hi tar-ram u fiha partijiet tal-kromju.

Id-disinjaturi tagħha, Brendan Young u Vanessa Battaglia, qalu li dawn il-linef huma ideali għal min iħobb xi ħaġa differenti u jammira d-disinn.

Biex inħadmet l-ewwel linfa nħtieġu 50,000 siegħa.  

Tieħu mingħajr ma trodd is-swar tħott.

F’ħajjitna nixtiequna hienja, dawk oħrajn li nirrendu, qisna flus li jaħilbu l-imgħax. Sikwiet jiġri għax nitqanżħu għal qies mistenni li nispiċċaw bla grazzja, nagħfsu u ma joħroġ xejn inpeċilqu u ma ngħarrfux: diska li marulha is-singi.

Irridu jew ma rridux, irridu nixorbu minn x’imkien, ktieb li jsaħħarna, persuna li tifhimna, namra li ġġenninna; jekk ma’ jkollniex, ninxfu u nobolqu, qisna għalqa bix-xewk, jew ġnien bl-għollieq.

Siġra tal-lumi ta’ kull qamar mhux dejjem ħadt ħsiebha imma tarmi sewwa u bil-gost; minn x’imkien qedha tiġbed għalkemm ma jidhirx. Kull min fommu għasli għandu ġibjun li qed isaħħu: taf fejn hu l-ġibjun tiegħek? Fil-każ tgħallem minn ħaddieħor.  

Minn Charles B. Spiteri

Ta’ 18-il sena, wara x-xogħol, Felix kien iħobb imur sas-Civic Club  tal-Ħamrun. Kien jilmaħ xbejba tgħaddi minn quddiemu, u li kienet toqgħod qrib tal-klabb. Kien jaf li kienet tkellem lil wieħed ħabib tiegħu, iżda wara ftit kien jaraha għaddejja weħidha.

Darba, dan ħabibu lemħu fil-bieb tal-klabb u stiednu jidħlu jilagħbu logħba biljard flimkien. Felix aċċetta u l-ħin kollu qagħad jistaqsih fuq it-tfajla li kien ikellem. Dak wieġbu li ma kinux għadhom flimkien, u li jekk ried ikellimha hu, seta’ jagħmel dan.

Allura reġa’ lemaħha għaddejja u bagħat lil tfajla oħra tgħidilha li kien hemm wieħed li xtaq ikellimha. Inez, li dik il-ħabta kellha 16-il sena, weġbitha ‘‘min irid in-nar ifittxu hu.’’ Il-kuġin ta’ Felix baqa’ jinkuraġġih imur ikellimha u fl-aħħar, għamel hekk. Minndakinhar ’il quddiem, innamraw, tgħarrsu, iżżewġu u baqgħu flimkien. Mhux hekk biss, talli Felix jistqarr li ma’ Inez, sab xorti.

Kienu żagħżugħ u xbejba mistħija, għax dak iż-żmien ma kienx hawn il-kunfidenza ta’ llum. Terġa’ Felix kien iż-żgħir minntlett itfal tal-familja Saliba u Inez, kienet iż-żgħira minnfamilja ta’ tmien aħwa ħajjin, għax fir-realta’ kienu ħmistax, iżda sebgħa mietu. Biex tagħqad, missierha miet meta hi kellha erba’ snin u nofs u għalhekk kellha dixxiplina stretta kemm minnommha, kif ukoll minnħuhom il-kbir Pawlu, li kien armat bħala parrukkier fi Triq il-Ġdida, il-Ħamrun.

Inez bdiet toħroġ bil-moħbi. Kienet tgħid lil oħtha miżżewġa biex tlibbes lit-tarbija li kellha, biex taparsi tmur dawra biha, jew taparsi tibgħatha tixtrilha xi ħaġa. Ma’ ħutha ftit akbar minnha kienet tmur tajjeb peress li kienet toħroġ bħala ‘għassiesa’ tagħhom meta huma kienu jinnamraw.

Iżda darba, xi ħadd mar qal lil ħuha Pawlu li kienet qed tkellem ġuvni. Pawlu min-naħa tiegħu mar qal lil ommhom u malajr saru jafu min kien il-ġuvnott. Iżda qabel, weħlet oħtha akbar minnha, għax flok ma żammitha magħha, ħallietha weħidha. Tant kien irrabja Pawlu, li spiċċa libbisha l-għatu tal-magna tal-ħjata Singer li kellha ommu.

Dixxiplina fid-dħul

Min-namur – li dam xi sentejn -għall-għerusija, li ħadet sentejn oħra, ftit kien hemm tibdil f’ħajjithom, għax il-ħruġ tagħhom kien ivarja minnpassiġġata fi Triq Irjali l-Belt, matul il-ġimgħa, u ħarġa sa Tas-Sliema, nhar ta’ Ħadd. U r-regoli kienu dejjem l-istess. Ħruġ għal xi s-sitta ta’ filgħaxija u dħul fit-tmienja u nofs. Iċ-ċinema ma marru qatt, għax Felix għadu sal-lum jobgħod jingħalaq f’kamra u jara filmat. Iżda l-ħarġa tal-Ħadd kienet ftit iebsa minħabba l-ħin ristrett. Inez tirrakkonta li kienu jmorru sax-Chalet, fejn kien ikun hemm iż-żfin, jidħlu jixorbu xi ħaġa, u wara ftit minuti jkollhom jitilqu biex jaqbdu l-karrozzi tal-linja għall-Ħamrun, u jaslu fil-ħin.

Felix jgħid li min-naħa tiegħu ma tantx kellu sikkatura bil-ħin, għalkemm mad-disgħa kien irid ikun id-dar. L-importanti li l-ġenituri kienu jkunu jafu fejn ikun. Għalhekk, meta beda jiltaqa’ ma’ Inez, qal lil ommu li kien sab xbejba minnwara l-knisja ta’ San Gejtanu. Hi qaltlu biss biex isib xbejba tal-affari tagħha.

Wara s-sentejn namur, Pawlu ħu Inez, qalilha li kienu ħadu wisq żmien gżan-namur, u ħeġġiġha tgħid lil Felix, li kien ikun jaqbel kieku jitgħarrsu. Felix ma kellux oġġezzjoni. Għalhekk xtraw iċ-ċrieket tal-għerusija, berkuhom u għamlu riċeviment ċkejken id-dar.

Jiftakru li fiż-żmien tar-rakkont il-flus fl-idejn kienu neqsin ħafna. Felix kien jaqla’ madwar Lm5 fil-ġimgħa, mix-xogħol ta’ stampatur man-nies. Inez, min-naħa tagħha kienet taħdem ukoll.

Piż tal-familja

Tirrakkonta li wara l-mewt ta’ missierha, il-piż tal-familja waqa’ kollu fuq ħuha l-kbir u fuq ommha. Għalhekk, ħutha kollha ħarġu jaħdmu sa minnmindu kellhom 12-il sena. Hi kienet bdiet taħdem ta’ 14. Tgħid li dak iż-żmien, is-sefturi kienu jorqdu għal ġimgħa sħiħa fid-dar tas-sinjuri  u ommha kienet tmur ma’ ħutha Tas-Sliema, u tistenna li tarahom deħlin fid-djar rispettivi. Biex hi u ħutha kienu jistgħu ilaħħqu mas-sink u jaħslu l-platti, kienu jagħmlulhom banketti żgħar għal taħt saqajhom.

Il-flus kollha li kienu jaqilgħu l-aħwa Galea kienu jingħataw lil ommhom, u hi tqassam kif meħtieġ.

Wara li ħadu ċ-ċrieket tal-għerusija bdew ifittxu fejn setgħu jikru xi post. Sabu terran ċkejken fi Triq Lunzjata. Post, li kif tiftaħ il-bieb ta’ barra ma kienx fih antiporta, u l-ewwel kamra li ssib kienet il-kamra tas-sodda. Iżda ħaduh. Omm Inez għamlitilha d-dota kollha u għalhekk setgħu jaħsbu biex jiżżewġu.

Iż-żwieġ sar is-Sibt, 15 ta’ Awwissu, 1959, filgħaxija, fil-knisja parrokkjali San Gejtanu. Felix, li kien joqgħod fi Triq Brighella, kien jaf lil Ġorġ, li kien armat b’garaxx tal-karrozzi tal-kiri, u qabbad lilu. Dak qallu li ma tantx kien se jagħtih tul, għax kollox kien se jsir fi ftit kantunieri u fl-istess lokal. Kien kera tliet karrozzi, waħda għall-għarusa, oħra għalih u l-familja u oħra għax-xhieda.

Wara ż-żwieġ, kemm qasmu t-triq u daħlu l-istudju ta’ Blackman, fejn ħadu r-ritratt tal-okkażjoni. Minnhemm marru d-dar tal-familja ta’ Felix, fejn kellhom jistenniehom riċeviment żgħira għal tal-familja. Xi sagħtejn wara ż-żwieġ, Felix u Inez marru fit-terran tagħhom fejn bdew jaħdmu għall-ħajja miżżewġa u ta’ mħabba tagħhom.

L-ewwel tarbija

Maż-żmien twelditilhom l-ewwel tarbija – Marisa. Mat-twelid tagħha, Inez bdiet tinduna li t-terran li kellhom kien ċkejken iżżejjed, għax lanqas kellha fejn tagħmel il-karrozza (pram). Iżda ssemmi li permezz tat-talb li kienu jitolbu, malajr sabu post akbar sew fi Triq Abela, il-Ħamrun stess. Hemmhekk kellhom tlett itfal oħra; Joe, Arthur u Carmen. Illum it-tfal huma kollha miżżewġin. Marisa żżewġet lil Bruce, Skoċċiż, jgħixu barra u għandhom tlett itfal – Lora, Kyrie u Iona, Joe, miżżewweġ lil Lydia u għandhom tifel Terrence, Arthur miżżewweġ lil Diane u għandhom lil Mirayn u Corine u Carmen miżżewġa lil Paul Farrugia u għandhom tlett itfal, Kane Paul, Karyn u Kristina.

B’hekk, Felix u Inez huma nanniet ta’ disa’ neputijiet, u wkoll bużnanniet ta’ żewġt itfal min-neputija tagħhom Lora.

Mistoqsijin x’differenza jaraw bejn id-drawwiet u l-valur reliġjużi li trabbew fihom Felix u Inez għal dawk preżenti, it-tnejn qablu li m’għandhom x’jaqsmu xejn. L-ewwelnett huma kienu jattendu għal quddiesa kuljum, meta llum jafu, anki miċ-ċensiment li sar m’ilux, li bosta nies lanqas imorru l-quddiesa tal-Preċett ta’ nhar ta’ Ħadd. Barra minhekk, fi żmienhom mhux talli kienu jgħidu wkoll ir-rużarju kuljum, talli sa minn meta kienu joħorġu flimkien, kienu jidħlu fi knisja jagħmlu vista lil Ġesu’ Sagramentat u f’Ottubru, ix-xahar tar-Rużarju, kienu jgħidu wkoll ir-Rużarju fil-knisja. Illum, dawn il-valuri u drawwiet inqatgħu kważi għal kollox minn fost ħafna żgħażagħ.

Felix ikompli li r-raġuni għala kien ikun irid jidħol id-dar fid-disgħa ta’ filgħaxija kienet li missieru kien ikun irid jgħid ir-Rużarju mal-familja kollha.

It-taħsir tas-soċjetà

Bħala koppja, Felix u Inez jemmnu li t-taħsir tas-soċjetà tal-lum huma l-ħbieb. Jiftakru lill-ġenituri tagħhom iwissuhom biex ma jagħmluhiex ma’ dik jew ma’ dak u allura trabbew f’ċerta biża’. Illum, ħafna mill-ġenituri qajla jagħtu kas għar-rigward ta’ ma’ min jagħmluha uliedhom u meta jinqala’ xi ħaġa, ikun tard wisq. 

Terġa’ dari, meta ġuvni u xebba jiddeċiedu li jiżżewġu, kienu jemmnu li dan is-Sagrament se joffrilhom tgawdija u sagrifiċċju. Iżda dak iż-żmien, il-pern ta’ ħajjithom kien idur fuq Alla u t-talb. Illum, ħafna żgħażagħ mhux talli ma jqisux lil Alla u t-talb, talli sa minn qabel iż-żwieġ, ikunu diġà qed jitkellmu fuq drittijiet aktar milli fuq dmirijiet, u meta jiġri hekk, kull sagrifiċċju mhux talli jitwarrab, talli lanqas biss ikun aċċettat.

Inez semmiet ukoll is-sens ta’ sagrifiċċju fiż-żminijiet antiki. Tgħid li meta kellha lill-erbat itfal, ma kinitx toħroġ bihom jekk hi jew xi ħadd minn uliedha ma kienx ikollu x’jilbes sew. Meta jiġri dan, kienet tagħmlilhom il-ħobż biż-żejt u t-tadam, ittellagħhom fuq il-bejt u taparsi jorganizzaw picnic. Mill-banda l-oħra, jekk joħorġu, kienu jmorru fil-ġonna San Anton, jixtru l-pastizzi u mbagħad jirritornaw id-dar.

Il-ħajja ma kinitx faċli. Żewġha Felix kien jagħmel part-time għax il-paga tiegħu kienet baxxa, Lm5 fil-ġimgħa. Kien joħroġ ukoll idoqq mal-baned. ġieli fis-sajf lanqas kien jara lil uliedu mqajmin. Iżda skont hu, dan hu s-sagrifiċċju li jitlob iż-żwieġ minn kull individwu. Barra minn dan kien iħobb jinnegozja xi għasfur jew kelb u Inez qalet li ġieli xtrat il-ħtiġiet tad-dar mill-qligħ tal-bejgħ ta’ dawn l-annimali.

Illum, il-koppji żgħażagħ jitwarrbu minn kull sagrifiċċju u d-divertiment sar jieħu post kollox, anki jekk jafu li tiddgħajjef l-għaqda matrimonjali. U dan xejn ma hu futur sabiħ għalihom u għall-ġenerazzjonijiet ta’ warajhom.  

Ħruġ għax-xogħol

Felix jirraġuna li hu minnu li llum, il-ġuvni u x-xebba joħorġu jaħdmu t-tnejn, għax il-prezzijiet tad-djar għolew. Iżda mbagħad insibu li jekk il-ġuvni għandu karrozza, ix-xebba trid li jkollha karrozza. U b’hekk jitkattru l-ispejjeż. Hemm l-ispejjeż tat-tieġ. Ħadd ma jasal jammetti li ma għandux flus. Allura jkomplu jżidu l-pjaga finanzjarja li jkollhom flok ma jiddeċiedu li jew inaqqsu l-ispejjeż tat-tieġ jew ma jagħmlu xejn. Jemmen ukoll li ż-żgħażagħ ta’ llum iridu jirrealizzaw li f’dak kollu li jkunu jinħtieġu, iridu jirrikorru lejn xi ħadd li hu aqwa minnhom. Għalhekk, it-talb hu l-aqwa għodda, li mhux biss toffri soluzzjoni iżda tgħinhom jaqbdu t-triq li twassalhom fejn jixtiequ.

Parir utli ta’ Felix u Inez lill-għarajjes futuri hu li ma għandhomx jaqtgħu qalbhom miż-żwieġ. Iridu jifhmu li meta jaċċettaw lil xulxin, għandhom jaraw li jibqgħu fil-kumpanija ta’ xulxin u mhux hu joħroġ għalih mal-ħbieb u hi tagħmel bħalu. Jemmnu wkoll li kull żwieġ jilħaq il-qofol tiegħu mat-twelid tal-ewwel tarbija, għax minn dak il-waqt il-koppja tinbidel u ssir familja.

Għall-15 ta’ Awissu li ġej, meta l-koppja Saliba tagħlaq 55 sena miżżewġa, diġa’ qed isiru l-pjani għal festa kbira organizzata minn uliedhom. Mhux talli binthom Marisa ġejja mill-Iskozja bil-familja kollha tagħha, inklużi t-tfal u t-tfal tat-tifla, talli ġejjin numru ta’ ħbieb tagħhom, li saru jafu lil Felix u Inez wara li dawn żaru ’l-Iskozja xi erba’ darbiet.

Ħajjitna fiha l-għajn u l-għeluq; issib il-ħelu u l-morr. Hawn min jibda taraġ u jerġa’ jinżlu, oħrajn jitilgħu u jieqfu fit-tieni sular, il-bqija jitilgħu sal-għorfa tal-bejt.

Il-ħajja tal-farfett tibda miċ-ċokon jekk ma taqtax, tispiċċa fil-beraħ iddur ’l hemm u ’l hawn sakemm ma tintemmx ħesrem.

Ħajtek qatt qabbiltha ma’ tal-farfett, toqgħod, issir, u fl-aħħar teħles; jew qisha molla taqbeż u toqmos u ma tersaqx ’il quddiem.

Bla ġonna l-farfett jispiċċa, bla ċaqliq u ħbieb il-bniedem jitherra. Inti tispiċċa tkun karta vojta, karozza bla magna, dar bla nies. Aħseb ara jħajrekx il-farfett u agħmel bħalu. Sib min ikkabbrek !  

minn Charles B. Spiteri

Brenda Caunter, li fl-1972 kienet qed tqiegħed u tirranġa l-kaboċċi f’posthom, f’għalqa fejn kienet taħdem, baqgħet sorpriża għall-aħħar meta ndunat li ċ-ċurkett tat-tieġ tagħha kien ħarġilha u waqgħalha qalb l-istess ħamrija mxarrba tal-kaboċċi.

Hi u żewġha Dave fittxewh kemm felħu għal numru ta’ jiem. Meta qatgħu qalbhom, Brenda kellha tikkuntenta b’ċurkett ieħor.

Illum, li Brenda għalqet it- 62 sena, għandha żewġ ċrieket tat-tieġ, grazzi għal fittiex tat-teżori lokali, li  sabilha ċ-ċurkett mitluf meta kien qed ifittex għal muniti medjevali permezz ta’ apparat li kapaċi jsib il-metalli mirdumin. Hu rritorna ċ-ċurkett mitluf lil Brenda wara li kien ilu mitluf 41 sena.

Kien Dave, ir-raġel ta’ Brenda li meta ġimgħa ilu kien għaddej mill-istess post fejn martu kienet tilfet iċ-ċurkett, lemaħ lil ġar ifittex b’metal detector għal muniti antiki. Waqaf, u rrakkuntalu l-ġrajja ta’ martu. Ftit jiem wara, l-istess persuna ċemplitilhom id-dar u għarrfithom li kienet sabitilhom iċ-ċurkett!

Inkredibbilment, kien għadu f’kundizzjoni perfetta, minkejja li kien ilu midfun 41 sena. Hi tirrakkonta li dakinhar li tilfitu, kienet liebsa l-ingwanti tal-plastik. Metawaqfet u neħħiethom, indunat li magħhom kien ħarġilha ċ-ċurkett tat-tieġ u waqgħalha.

Min sabu, li xtaq jibqa’ anonimu, qal li mhux darba u tnejn ħareġ bil-metal detector biex jipprova jsib muniti medjevali u rnexxielu. Din id-darba, kellu jsib iċ-ċurkett mitluf, li jirrapprżenta l-unjoni dejjiema bejn Brenda u Dave!

Ajruplan nieżel fil-mitjar. Irid isib il-beraħ u l-art watja; jekk le, aktarx jeħel u jkun hemm il-konsegwenzi. Trid il-lixx ħalli tasal fis-sliem.

Mhux it-toroq kollha jkunu bla ħofor u lanqas il-bankini għalkemm mixjin ’il quddiem. L-istess il-ħajja tagħna jkollha l-ħofor, toqob li taf bihom u oħrajn li ma tafx; xi wħud tista’ ssoddhom, oħrajn le.

Tkun rawwimt ħbiberija, għażliet, safriet, negozji u jinbidlu; mhux b’rajk imma b’riedet ħaddieħor, bil-qerq u dak li kien ċar jiċċallas u moħħok ma baqax jaħdem l-istess, jaħbat jisboxxla, għax ma stennejthiex !

Jekk tħaffer fil-ħajja ta’ kull bniedem tal-lum u tal-bieraħ issib il-ħofor. X’għamel? Baqa’ għaddej il-ġlied fil-gwerra f’Malta. Tgħid ma kellhomx ħofor; imma baqgħu għaddejjin.

Ħajtek mhux il-ħofor, imma kif tħares lejhom !  

Minn Charles B. Spiteri

Bin ir-raba’ minn Ħ’Attard u bint ir-raba’ minn San Ġorġ, Ħal Qormi ltaqgħu flimkien u żżewġu permezz tal-ħbiberija li kienet teżisti bejn missirijiethom. Din il-koppja hi magħmula minn Filippo Camilleri u Filomena, li kunjom xbubitha kien Borg. Filippo ngħata dan l-isem għax waqt twelidu, il-lingwa Taljana kienet għadha fl-aqwa tagħha.

Meta Filippo kellu dawk il-15-il sena, safa ltim minn ommu. Ma’ mewtha, fid-dar baqa’ l-missier, Filippo u żewġ ħutu oħra subien. Wara xi sentejn, il-missier kien qed jaħsibha li jerġa’ jiżżewweġ, iżda malajr tajjar il-ħsieb u ħeġġeġ lil Filippo biex jiżżewweġ hu minfloku.

Kien bagħtu Ħal Qormi għand missier Filomena biex iġiblu ftit żerriegħa tal-ħass. Meta wasal għandhom, il-missier daħħlu d-dar u bagħat lil Filomena biex tmur iġġiblu u Filippo ma damx ma nġibed lejha. Hu reġa’ mar għandhom u f’temp ta’ erba’ xhur għaddew in-namur, l-għerusija u ż-żwieġ. F’Mejju ltaqgħu u l-ewwel ħarġa tagħhom kienet xahar wara, fil-festa tas-Santissma Trinita’ tal-Marsa. F’Settembru żżewġu.

Joħorġu bil-‘gwardja’

Bi tbissima ġenwina jirrakkuntaw li dak iż-żmien biex joħorġu ftit, imqar għal passiġġata, kienu jġorru ‘l-gwardja’ magħhom. Iżda fir-rigward tagħhom ma kellhomx perijodu twil ta’ namur u għerusija, li setgħu joqogħdu joħorġu, peress li kif jgħidu, kienu, ż-żwieġ tagħhom kien “mal-ħaġra t-tajn”. Għalhekk, l-aktar li kienu jiltaqgħu kien fid-dar tal-għarusa u joqogħdu miġburin hemm.

Madankollu, Filippo, li hu akkanit sew għall-festi, jirrakkonta li ma kienx ikun hawn festa li ma attendewx għaliha. Kien saħansitra jerfa’ fl-istatwi tal-festa u għadu dilettant kbir sal-lum. Biex jiċċajta qalli li għall-purċissjonijiet kien imur b’purċissjoni oħra, għax magħhom kienu jridu jieħdu lil ħutha.

Filomena żiedet li dak iż-żmien, id-dixxiplina kienet stretta. Huma, li kienu erbatax-il aħwa, kellhom dixxiplina bla swat, iżda jekk missierha kien jordnalha biex f’xi jum ma toħroġx barra mid-dar, kien ikollha tobdi bla mistoqsijiet.
Għall-għerusija kienu xtraw iċ-ċrieket, ħaduhom għand qassis u berikhomlhom.

Fl-1953, meta żżewġu Filippo u Filomena, iċ-ċerimonja taż-żwieġ kienet issir billi jagħtu l-kunsens. Dan għamluh fl-20 ta’ Settembru, billi marru fil-knisja ta’ San Bastjan, iż-żgħira f’Ħal Qormi. Il-kunsens tahulhom Dun Mikiel Balzan, li għamel 25 sena Kappillan ta’ Ħ’Attard u kien ħabib kbir ta’ Filippo.

Meta l-Kappillan Balzan ħa l-aħbar li ħabibu kien se jiżżewweġ, u aktarx li sar jaf min kien se jagħmlilhom xhieda, kien ħeġġeġ lill-għarus biex imur ikellem lill-Kappillan ta’ San Bastjan u jgħidlu bix-xewqa li jieħdu l-kunsens hemm, iżda jagħtihulhom hu (Dun Balzan). Filippo għamel kif qallu, għax il-Kappillan kien il-bniedem li għammdu, żewġu u mbagħad għammidlu ’l-ewwel żewġt itfal.

Għar-repo’ tat-tieġ ħadilhom ħsieb kollox missier Filippo. Ordnalhom ix-xorb u l-ħelu mingħand dulċier mill-Furjana u krielhom garaxx kbir il-Ħamrun bħala sala. Dak iż-żmien, is-swali ta’ llum ma kinux jinstabu. Kulħadd garaxx tal-karrozzi kien jikri.

Xhieda prominenti

Għal-libsa tat-tieġ, Filomena kienet xtrat id-drapp u ħitithielha ħajjata. U jiftakru sew li x-xhieda taż-żwieġ tagħhom kienu żewġ persunaġġi mill-aqwa – il-Prim Ministru ta’ dak iż-żmien, George Borg Olivier u l-Avukat tal-Kuruna Joseph Reynauld.

Il-kunsens taż-żwieġ kienu tawh filgħaxija. Wara marru l-Ħamrun għar-ritratt, għand Cassar Photo Studio u minn hemm għas-sala. Kellhom madwar 400 ruħ mistiedna u kien hemm grupp tal-jazz li pprovda l-mużika għaż-żfin. Dak iż-żmien iż-żfin kien moda ħafna. Filippo jiftakar ukoll li l-kont tat-tieġ kien laħħaq dawra ta’ Lm400 – qisu Lm1 kull persuna, li għal dak iż-żmien, meta l-paga kienet ta’ xi Lm2 fil-ġimgħa, kienu flus!

Ħa;a li kienet għadha sseħħ f’ċerti rħulha Maltin, kienet li għall-ewwel lejla, l-għarusa tmur torqod f’dar il-ġenituri tagħha. Għalhekk, wara t-tieġ, Filomena u Filippo marru Ħal Qormi, fejn hu raqad fl-istess karma ma’ ħutha subien u Filomena raqdet ma’ ħutha bniet.

Ma kienx żgur qamar il-għasel, iżda l-użanzi antiki għandu jkollhom ir-rispett tagħhom ukoll. U ma jfissirx li għax ma kienx hemm qamar il-għasel kif nafuh illum, ħajjithom ma kinitx waħda normali. Anzi, meta jħarsu lura, kemm Filippo, kif ukoll Filomena, jistqarru li żmienhom kien isbaħ minn dan ta’ llum, għax il-ħajja kienet aktar trankwilla u kull tentazzjoni kienet għadha imbiegħda.

Wara dak il-lejl marru għall-quddiesa. Filomena semmiet li dari, minħabba t-tqarbin, ma kont tista’ tiekol xejn sa min-nofs il-lejl. Kien għalhekk li l-kunsens kien jingħata filgħaxija, biex wara jsir it-tieġ, li kien jintemm għall-ħabta tal-ħdax ta’ bil-lejl u l-għada jkunu jistgħu jattendu għall-quddiesa. Din semgħuha fil-parroċċa San Gejtanu, l-Ħamrun.

L-akkomodazzjoni

Biex isibu dar fejn imorru joqogħdu ma kellhomx problema. Missier Filippo tahom post minn tiegħu, iżda meta l-iben il-kbir mar joqgħod għalih waħdu u ż-żgħir, li żżewweġ għaxar snin wara Filippo, emigra lejn l-Awstralja, Filomena u Filippo kienu tal-fehma li lil missierhom ma jħalluhx waħdu. Għalhekk marru joqogħdu miegħu.

Ma kinitx xi ħaġa ġdida għal Filomena, peress li sa minn meta żżewġet, hi kienet il-mara fid-dar tal-familja kollha ta’ żewġha, peress li l-omm kienet mietet.

Filippo, li minkejja li għaddew aktar minn 60 sena minn fuqhom għadu jħossu miġbud sew lejn martu, jistqarr li mn’alla kienet hi għalihom, għax dar mingħajr l-omm, b’xi mod tistaġna. Kienet Filomena li mhux biss stinkat u reġgħet tat il-ħajja lid-dar, iżda kienet il-bniedma li awtomatikament saret qisha bint għal missier Filippo u oħt għal ħutu Karmnu u Leli.

Mingħajrha, jgħid Filippo, konna mmorru l-baħar. Filomena hi mara ta’ rispett kbir, tant li baqg[et tindokra u tikkura lil missieru sa ma miet, id-dar.

Hi wkoll għandha kliem ta’ rispett lejn il-kunjatu. Tg[ħid li kien jirreferi għaliha bħala ‘t-tifla’ u minħabba f’hekk, darba mar wieħed għandhom biex ikellem lil Vestru ħalli joħtobha. Vestru beda jidħaq, waqt li qallu li Filomena kienet il-mara ta’ ibnu Filippo.
Mas-snin kellhom tmint itfal, li llum huma lkoll miżżewġin. Joe u martu Margaret għandhom tlett itfal Kevin, Denise u Tyron, Helen, miżżewġa lil Salvu Schembri u għandhom lil Anna, li għandha żewġt itfal. Ġanni, miżżewweġ lil Joan u għandhom lil Jonathan, Marija, mart Salvu Abela, li għandhom erbat itfal, Darren, Keith, Stephanie u Elaine.

Warajhom twieled George, miżżewweġ lil Josephine u għandhom tlett itfal, George, Adrian u Marija; Nathaline, miżżewġa lil Mario Sant u għandhom tliet subien; Ryan, Eric u Clayton; Sylvester, miżżewweġ lil Therese u għandhom żewġt itfal; Karl u Nicholas. Imbagħad l-aħħar tarbija kienet Marika, miżżewġa lil Patrick Agius u għandhom tlett itfal; Martin, Matthew u Claire.

Nanniet ta’ 20 

B’hekk, Filippo u Filomena huma nanniet ta’ 20 neputi u neputija u s’issa, bużnanniet ta’ tnejn. L-ewwel żewġt itfal tal-koppja Camilleri, Joe u George Alexander kellhom bħala parrina lil Alexandra Borg Olivier, mart il-Prim Ministru, u hu għalhekk li t-tieni tifel issemma’ George Alexander – għalih u għal martu.

Mistoqsijin x’differenza jaraw bejn it-trobbija ta’ uliedhom u t-trobbija ta’ llum il-koppja Camilleri qalet li din hi waħda kbira ħafna. Dari, il-ħin tal-ġabra u d-dħul id-dar kien xi ħaġa li ħadd ma jikkontestah. Illum, tfal ta’ 12-il sena, joħorġu mid-dar fl-istess ħin li huma kienu jinġabru, u ma jirritornawx qabel sbiħ l-għada. Terġa’ t-tfal ta’ llum jgħidulek mod u jagħmlu ieħor. Iżda f’dik li hi kumdita’ u skola, it-tfal ta’ llum ma jistgħux igorru.

F’għeluq il-25 sena żwieġ, Filippo u Filomena xtaqu jorganizzaw xi ħaġa familjari, iżda peress li missier ir-raġel kien marid, ipposponew. Għalhekk, organizzaw festin fid-dar tagħhom, f’għeluq it-35 sena, reġgħu fakkru ż-żwieġ meta għalqu 40 sena, imbagħad ta’ 50 u s’issa għamlu tal-60 sena wkoll.

Il-quddies li għamluh bħala tifkira taż-żwieġ tagħhom, qaddsuhulhom il-kappillani kollha li kien hemm f’Attard minn żmien Dun Mikiel Balzan ’l hawn.

Għall-mistoqsija fuq x’jaħsbu li żammhom magħqudin dan iż-żmien kollu flimkien – għomor ta’ bniedem – Filomena semmiet iċ-ċediment. Jekk wieħed jew waħda ma jċedux xi ftit lil xulxin, jaf jibda jinbet l-inkwiet.

Filippo jgħid li r-raġuni li l-koppji ta’ llum ma jdumux ma’ xulxin hi, li l-mara m’għadhiex bżonn ir-raġel. Dari l-mara kienet toqgħod id-dar. Illum, hawn ħafna każi fejn il-mara toħroġ taħdem u taqla’ flus aktar minn żewġha. Insibu wkoll nisa li ħadu karriera. U ma’ l-ewwel nuqqas minn żewġha jew ma’ l-ewwel diskors ta’ xi ħadd barrani li jgħidilha “kemm int ħelwa”, malajr taf tibdel it-triq li tkun daħlet għaliha bis-Sagrament taż-Żwieġ. Żiedu li l-bnedmin għandhom jitgħallmu mill-annimali tar-rix, bħall-papri, ħamiem u pappagalli, li bħala sieħeb ikollhom wieħed jew waħda, għal għomorhom kollu.

Finalment, il-koppja Camilleri taqbel li problema oħra li qed jiffaċċjaw l-għarajjes u l-miżżewġin friski hi l-abitazzjoni. Illum kulħadd irid jixtri d-dar fejn joqgħod u l-prezzijiet huma tant esaġerati li jridu jagħmlu għomorhom iħallsu.

Hu għalhekk li għal din il-koppja, iż-żmien imgħoddi tagħhom iqisuh bħala ż-żmien tad-deheb. Temmew jgħiduli li llum, sa minn tfal ċkejknin, għandna ġenerazzjoni li ma tafx xi trid. U dan iwassal biex jitilgħu ma jafux ifasslu sew u jitfarrku aktar tard.  

KARNIVAL 2007

Kav. Joe M. Attard

Dan ix-xahar ta’ ferħ u bluha
Reġa’ magħna f’dawn il-jiem;
Kulħadd lilu jkun jistenna
Għax tas-sena hu l-isbaħ żmien.

In-nies tagħna tkun trid tinsa
Hekk kif fuqna ifeġġ Frar
U għalkemm il-qawl jgħidilna
Li matulu jfuru l-bjar

Nisa, rġiel, żgħażagħ, anzjani
Jistennew il-Karnival
Biex jitbellhu w jitbaħardu
Għax darbtejn insiru tfal!

Fil-misraħ ewlien ta’ beltna
U fil-pjazez ta’ l-irħula
In-nies tiġri u tiffolla
Ma toqgħodx id-dar maqfula!

Tgawdi l-festa ta’ kuluri
L-ispettaklu ta’ l-iżfin;
Jekk tgħidilha: kun ftit serja!
Tgħidlek: issa mhux il-ħin!

U tassew għax dawn il-Festi
Li ġabulna l-Kavallieri
Jiġu sabiex niddevertu –
Staqsu lili x’jiġifieri!

Ħbieb, immela, ħudu kliemi
Ejjew issa nixxalaw:
Għalfejn toqgħod tħammem ħafna
La darba m’aħniex għal haw’!

Il-Palazz ta’ Buckingham inbena u tlesta minn Edward Blore fl-1850 u reġa’ kien disinjat mill-ġdid fl-1913 minn Sir Aston Webb. Ir-Reġina Vittorja, l-ewwel monarka li għexet f’dan il-Palazz għamlet hekk meta tlesta fl-1837, u hekk kif ħadet it-tron.

Dan il-Palazz jinsab fil-Belt ta’ Westminster u hu l-post ideali għal okkażjonijiet statali, ospitalità rjali, u fuq kollox attrazzjoni turistika. Hu wkoll il-post fejn ħafna nies Ingliżi ltaqgħu fi żminijiet differenti kemm f’waqtiet ta’ ferħ kif ukoll fi kriżi.

Magħruf oriġinarjament bħala Buckingham House, il-bini li jifforma l-qalba tal-palazz kien townhouse kbira, mibnija mid-Duka ta’ Buckingham fl-1703 u miksuba mir-Re Ġorġ III fl-1761 bħala residenza privata, magħrufa bħala ‘Id-dar tar-Reġina’. Tkabbret fil-75 sena ta’ wara, prinċipalment mill-arkitetti John Nash u Edward Blore, u ffurmat tliet binjiet madwar il-bitħa ċentrali. Finalment, il-Palazz ta’ Buckingham sar magħruf bħala l-palazz irjali uffiċjali tal-monarkija Ingliża.

Il-kappella

L-aħħar addizzjonijiet strutturali kbar saru lejn tmiem is-seklu 19 u l-bidu tas-seklu 20, inkluża l-faċċata li naraw illum. Madankollu, il-kappella tal-palazz kienet inqerdet b’bomba Ġermaniża waqt it-Tieni Gwerra Dinjija u flokha nbniet il-Gallerija tar-Reġina, li fiha kienu esebiti l-oġġetti ta’ arti mill-Kollezzjoni Rjali. Din il-Gallerija fetħet għall-pubbliku fl-1962.

Ħafna mid-disinji oriġinali interni tal-bidu tas-seklu 19 għadhom jidhru sal-lum f’xi swali.

Il-ġnien tal-palazz hu l-ikbar ġnien privat f’Londra u l-lag artifiċjali, li tlesta fl-1828 fih ilma li jinżel minn Serpentine, xmara li tgħaddi minn Hyde Park.

Il-kmamar statali jiffurmaw parti mill-ħidma tal-palazz u b’mod regolari jintużaw mir-Reġina Eliżabetta II u mill-membri tal-familja rjali għall-ġrajjiet uffiċjali u statali. Il-Palazz Buckingham hu l-aktar bini familjari madwar id-dinja u kull sena jżuruh aktar minn 50,000 persuna.

L-ewwel djar

Aktarx li l-ewwel dar mibnija fis-sit kienet dik ta’ Sir William Blake, għall-ħabta tal-1624. Is-sid ta’ wara kien Lord Goring li mill-1633 kabbar id-dar ta’ Blake u żviluppa ħafna mill-ġnien li jidher illum, li dak iż-żmien ingħata l-isem ta’ Goring Great Garden. Madankollu qatt ma rnexxielu jikseb iċ-ċens tal-mulberry garden. Mingħajr ma Goring kien jaf, id-dokument naqas li jkollu l-approvazzjoni tar-Re Karlu I qabel ma dan ħarab minn Londra u għalhekk fl-1640 ma kellu ebda dritt legali fuq l-art. Din in-nuqqas għen lill-familja rjali Ingliża tikseb l-art mill-ġdid taħt ir-Re Ġorġ III. Illum, id-dar tifforma parti mill-arkitettura fil-qalba tal-palazz preżenti, li nbena għall-ewwel Duka ta’ Buckingham u Normanbija fl-1703. L-istil magħżul kien blokk ċentrali kbir bi tliet sulari b’żewġ binjiet żgħar fil-ġnieb. Eventwalment, fl-1761, Dar Buckingham inbiegħet mid-dixxendent Sir Charles Sheffield, lil Ġorġ III għal £21,000.

Oriġinarjament, id-dar kienet intenzjonata bħala post għall-irtiri tal-familja rjali, b’mod partikulari għar-Reġina Charlotte, u kienet magħrufa bħala d-Dar tar-Reġina. Fiha twieldu 14 mill-15-il tarbija tagħha.

Spejjeż enormi

L-immudellar mill-ġdid beda fl-1762. Meta fl-1820 Ġorġ IV laħaq re, kompla bix-xogħol u qabbad lill-arkitett John Nash. Iżda tant għolew l-ispejjeż, li Nash twarrab. Meta Ġorġ IV miet fl-1830 u laħaq ħuh iżgħar, William IV, tqabbad Edward Blore biex ilesti x-xogħol. F’waqt minnhom, William ħaseb li mill-Palazz jagħmel il-Parlament, peress li l-ieħor kien inħaraq fl-1834.

Tliet snin wara, il-Palazz Buckingham sar ir-residenza prinċipali rjali hekk kif telgħet fit-tron ir-Reġina Vittorja, li kienet l-ewwel reġina li għexet hemm wara l-predeċessur tagħha William IV. Iżda maż-żmien, il-palazz waqa’ f’telqa u mtela’ bil-ħmieġ, għax ħadd mill-ħaddiema ma kien iwettaq xogħlu. Iżda meta fl-1840, ir-Reġina żżewġet, żewġha l-Prinċep Albert ħa t-tmexxija tal-palazz f’idejh u l-problemi kollha ssolvew.

Sal-1847, il-koppja rjali ħasset li l-palazz kien ċkien għall-ħtiġiet tagħha u allura Edward Blore tqabbad biex inbena aktar bini. Qabel il-mewt tal-Prinċep Albert, il-palazz kien iservi għal bosta ġrajjiet. Jingħad li Felix Mendelssohn, daqq fi tliet okkażjonijiet. Daqq ukoll Johann Strauss II .

Stat ta’ telqa

Meta fl-1861 ir-Reġina sfat armla, hi warrbet mill-ħajja pubblika u telqet mill-Palazz Buckingham biex marret toqgħod fil-Kastell Windsor, dak Balmoral u f’Osborne House. Għal bosta snin, il-palazz qajla ntuża u tħalla fi stat ta’ telqa. Imma l-opinjoni pubblika ġiegħlet lir-Reġina tirritorna Londra, għalkemm meta possibbli dejjem ippreferiet tgħix xi mkien ieħor.

Il-palazz jokkupa 77,000 metru kwadru ta’ art. Fis-sular ta’ fuq hemm il-Music Room. Imbagħad il-Blue u l-White Drawing rooms. F’nofs il-kuridur li jwassal għall-kmamar statali hemm il-Picture Gallery, f’tul ta’ 50 metru, fejn hemm kwantità ta’ pittura ta’ Rembrandt, van Dyck, Rubens u Vermeer. Mill-Gallerija tasal għas-Sala tat-Tron u għall-Green Drawing Room, li sservi ta’ antekamra enormi għas-Sala tat-Tron.

Fis-sular ta’ taħt l-Appartamenti Statali hemm appartamenti iżgħar, li jintużaw għal festini u udjenzi privati. Xi wħud minn dawn il-kmamar kienu dekorati għal viżitaturi partikulari, bħall-Kamra 1844, li kienet dekorata dik is-sena għaż-żjara Statali tal-Imperatur Nikola I tar-Russja, u fin-naħa l-oħra hemm il-Kamra 1855, bħala unur għaż-żjara tal-Imperatur Napuljun III ta’ Franza.

L-ikbar sala fil-Palazz Buckingham hi s-Sala tal-Ballijiet. Kienet saret mir-Reġina Vittorja għaċ-ċerimonji, bħall-investituri u ikliet statali.

Meta fl-1901 laħaq ir-Re Dwardu VII, li kien miżżewweġ lir-Reġina Alexandra, il-Palazz ħa ħajja ġdida, għalkemm ħafna nies huma tal-fehma li d-dekorazzjonijiet li saru mill-ġdid fil-Palazz ma jikkumplimentawx ix-xogħol oriġinali ta’ Nash.

Ktieb pubblikat fl-1999 mid-Dipartiment tal-Kollezzjoni Rjali jsemmi li l-palazz fih 19-il sala statali, 52 kamra tas-sodda prinċipali, 188 kamra tas-sodda għall-ħaddiema, 92 uffiċċju u 78 kamra tal-banju.

Pixxina

Estensjoni żgħira li tajret parti mill-padiljun fin-naħa tal-Majjistral, li kien disinjat minn Nash, saret fl-1938 meta sfat konvertita f’pixxina. Illum il-ġurnata l-Palazz Buckingham mhux biss id-dar ta’ matul il-ġimgħa għar-Reġina u l-Prinċep Philip iżda wkoll ir-residenza f’Londra għad-Duka ta’ York u l-Earl u l-Kontessa ta’ Wessex. Fih hemm l-uffiċċji tar-Royal Household u l-post tax-xogħol għal 450 persuna.

Bħall-kastell Windsor, il-palazz hu proprjetà tal-Ingilterra u mhux proprjetà personali tal-monarkija, bħal Sandringham u l-Kastell Balmoral. Ħafna mill-oġġetti mill-Palazz Buckingham, il-Kastell Windsor, il-Palazz Kensington u l-Palazz St. James huma magħrufa kollettivament bħala l-Kollezzjoni Rjali. Dawn huma wkoll proprjetà tan-nazzjon u f’ċerti okkażjonijiet ikunu esebiti għall- pubbliku fil-Gallerija tar-Reġina.

Is-swali statali tal-palazz ilhom jinfeħtu għall-pubbliku bejn Awwissu u Settembru, sa mill-1993. Il-flus miġbura mill-entratura qed imorru b’risq il-bini mill-ġdid tal-Kastell Windsor, wara n-nar li qabad fl-1992, li qered ħafna mis-swali statali.