Page Status: Pending

“How are you this morning Mr. Preston?” asked the cheery young nurse as she pushed his wheelchair towards the open terrace of St. Francis Retirement Home in Fleetwood. He smiled back but did not reply.

Jack Preston, now in his mid sixties, had been living in the Home for the last two years, since his beloved Sharon had died. He was born in the East End of Glasgow but had settled in Lancashire after marriage.

He was loved by the nurses because he gave them no trouble, kept mostly to himself and spoke very little. Occasionally, he also suffered from loss of memory.

“There is some sunshine and you will like sitting here for some time before lunch” said the nurse. “Thank you” replied Jack, obviously delighted to be left alone with himself for some time.

He had no family and very few friends in Fleetwood. Some did visit him occasionally and spoke of events of many years ago. They mentioned war and guns and death in a far away place he did not know. He hardly remembered any of what they described.
Jack’s friends, who visited him when they happened to be in the area, were Robert and Paul, two of his Scottish colleagues from the ‘Highland Regiment’ which served in the Vietnam war years ago.

Robert and Paul knew Jack very well indeed. He was, in their eyes, a hero of that useless war in the Far East, fought in the deadly marshes of the rice fields, continuous rainstorms and, on many occasions, hand to hand fighting with the Viet Cong.
During one of the fiercest battles of this war, when the Highlanders were surrounded by hundreds of their enemy, it was Jack who, without fear for his own life, had pushed his way forward. He stood there like a super human firing left, right and centre until he was able to pave a path for his friends to escape probable annihilation.

But not only that. Although Jack was wounded after carrying out his sole mission, he went back and carried wounded colleagues to safety while the Viet Cong kept up their incessant fire. With blood oozing from wounds in his head and arms, he led his comrades to safety.

Robert and Paul, as well as other veteran Highlanders, including Col. McDougall, their Commanding Officer, had been for years recommending to the authorities that Jack’s exploit in the Vietnam War deserved a medal of recognition.

Also, the community of Fleetwood, including the town’s publication “Fleetwood News” had backed the Highlanders Veteran Association and had officially petitioned the Government and the Forces Authorities to give due and early consideration in giving Jack a medal of honour for his extraordinary feat, in face of heavy odds against him.

The community, including the staff and inmates at St.Francis Retirement Home, considered Jack as their hero whose bravery was unjustifiably being ignored by the authorities.

For the last two years there were numerous exchanges of correspondence, petitions, meetings and discussions between the Authorities and Jack’s backers – the Fleetwood community, the Town Council, the Veteran Highland Association and the Fleetwood News.

But the Authorities procrastinated. They listened, they discussed, they promised, they considered the backer’s arguments; they accepted that Jack deserved recognition for his bravery. But because of Government bureaucracy, the decision was delayed repeatedly and Jack was never given the medal he so deserved.

Jack did not, of course, know what was happening. He did not know that so many people were pushing for his recognition. He did not even remember the episode. Sometimes he did not recognize his colleagues Paul and Robert. Sometimes he did not remember who he was. Jack, often lived in a world of his own.

It took well over three years to enable the Authorities to process the petition and approve that Sgt. Jack Preston of the Highland Regiment be awarded the Distinguished Service Order (D.S.O.) for bravery and heroism during the battle for Da Nang Hill in Vietnam twenty years ago.

A Committee was set up to organize the ceremony for the presentation of the award. It consisted of high Government and Military officials who were entrusted to organize the presentation. Col. Ralph McDougall, the Commanding Officer of the Highland Regiment, Sir Godfrey Spencer, a respectable resident of Fleetwood and Robert Johnston, Jack’s war time friend were consulted.

H.R.H. the Duke of York had agreed to present Jack with the medal. The Regiment’s Band – with its pipes, drums and bugles – was to perform “Scotland the Brave” and “Blue Bonnets over the Border”.

It took some more months before everything was finalized and detailed preparations were made for the ceremony. Finally the Secretary of the Committee was directed to personally inform Jack Preston that the ceremony award of the DSO was to be carried out at ten on Sunday morning.

The Secretary, armed with all the details relating to the ceremony, went to St. Francis Retirement Home and sought out the nurse who, with dedication, looked after old Jack. He hoped that she would help him communicate the details to Jack and also help Jack prepare for the coming ceremony.

“What can I do for you?” asked the young pretty nurse when the Secretary demanded to see her. “I’m the Secretary of the ‘Military Award Committee’, he informed her. “I have come to inform Jack Preston that he has been awarded the DSO and that the ceremony is to take place next Sunday morning.” The nurse gasped, held her breath and said “Jack Preston passed away last night of a sudden heart failure!” She closed the door in the Secretary’s face with deliberate utter contempt and went inside, where she sat on a chair and broke down in tears.

Rota ta’ rota iddur b’vireg irqaq qrib xulxin u b’saħħithom. Tapit ta’ taraġ iżomm bil-vireg, bla vireg fit-tapit tiżloq u titfixkel. Bil-vireg sar is-swat ta’ Kristu; tawh bihom. Il-virga tkun tal-kanonku fil-purċissjoni: turi s-setta.

Kull ħaġa fil-ħajja hi bħal virga, tinqeda biha jew għall-ġid jew għad-denni. Ilsienek, mġiebtek, sewqan, żjarat, xiri ta’ art u fejn, kitba, għajdut u xnigħat.  Jekk il-moħħ ma jkunx f’siktu u jġarrab ħsara u tkun għada ma għaditx, allura l-għemil immur żmerċ: bħal virga tixxejjer bla galbu.

Sbieħ il-vireg f’posthom; għandhom użu,  żgħar u b’saħħithom. Il-bniedem l-istess waħdu ċkejken imma flimkien ma’ oħrajn jikber u jissaħħah.

Darba gvernatur ta’ Malta wara t-tieni gwerra dinjija kien hemm munzell daqshiex ta’ ġebel mkisser. Qal lin-nies li jaħdmu miegħu ġewwa Sant Anġlu “Jekk kull darba li jgħaddu minn hemm jaqbdu ġebla u jressquha band’ oħra, dan il-ġebel kollu jitwarrab bil-mod u bla tbatija.”

Jekk tħares lejn il-ħidma f’daqqa waħda tegħja u taqta’ qalbek. Jekk tqasama bil-mod tirnexxi.

Inti Virga? – u jekk virga tagħti sehmek biex ir-rota tal-ħajja iddur.  Agħti daqqa ta’ għajn u ara intix virga mkissra, għax inkella ma treġġix. Element ċkejken u b’ saħħtu jarmi s-saħħa flimkien imma waħdu jew mkisser ibati. Heqq!

Joseph Henry Abela, Qassis

Neħodha jew ma noħodhiex, inġemma’ jew inqanċeċ, nistenna jew inħaffef. Meta t-tabib jgħidlek tieħu btala, aktarx tkun iddawwart u l-moħħ u l-ġisem mhux se jinqdew bil-waqfien tax-xogħol tas-soltu.

Meta tkun b’saħħtek tagħraf tieqaf u  wara terġa’ lura għall-ħidma b’saħħtek u frisk.

Il-mistrieħ mhux talli mhux żmien moħli, iżda hu l-mutur tal-ħajja. Min ma jagħrafx dan ir-ritmu ħa falza stikka u wara ħidma bla ħniena spiċċa b’pilloli żejda, nervi u burdati tal-waħx.

Il-ġisem bħal lastku, ma tistax tisforza żżejjed għax kollox ifaqqa’. Bil-mistrieħ, btala, jidħlu ddejat ġodda, truf, ħbiberiji u filwaqt li ħaddieħor jċedi mat-triq, inti tibqa’ sejjer. Ara min irnexxa kif ġab ruħu, ħadem, ħabrek u straħħ.

Xogħol bla waqfien iġġennina u ma jħalliniex nirraġġunaw. Ħu l-btala u għatija lil ħaddieħor. Jekk min jaħdem miegħek ma jieħux il-mistrieh ma jistgħax jagħti l-aħjar imma jċeddi.  Minħabba fih ikollok tpatti għalih int għal xogħlu.  Issa li naqqas, il-ħidma tiegħu rrid jagħmlu ħaddieħor.28. BTALA

Neħodha jew ma noħodhiex, nġemma jew nqanċeċ, nistenna jew nħaffef. Meta t-tabib jgħidlek tiegħu btala, aktarx tkun iddawwart u l-moħħ u l-ġisem mhux se jinqdew bil-waqfien tax-xogħol tas-soltu.

Meta tkun b’saħħtek tagħraf tieqaf u wara terġa’ lura għal ħidma b’saħħtek u frisk.
Il-mistrieħ mhux talli mhux żmien moħli, imma hu l-mutur tal-ħajja. Min ma jgħarafx dan ir-ritmu ħa falza stikka u wara ħidmu bla ħniena spiċċa b’pilloli żejda, nervi u burdati tal-waħx.

Il-ġisem bħal lastku, ma tistax tisforza żżejjed għax kollox ifaqqa’. Bil-mistrieħ, btala, jidħlu ddejat ġodda, truf, ħbiberiji u filwaqt li ħaddieħor jċedi mat-triq, inti tibqa’ sejjer. Ara min irnexxa kif ġab ruħu, ħadem, ħabrek u straħħ.

Xogħol bla waqfien iġġennina u ma jħalliniex nirraġġunaw. Ħu l-btala u għatija lil ħaddieħor. Jekk min jaħdem miegħek ma jieħux il-mistrieh ma jistgħax jagħti l-aħjar imma jċeddi. Minħabba fih ikollok tpatti għalih int għal xogħlu. Issa li naqqas, il-ħidma tiegħu rrid jagħmlu ħaddieħor.  

Minn Charles B. Spiteri

Żwieġ hieni jrid jinbena fuq iż-żonqor u mhux fuq ir-ramel

Huma bosta dawk ix-xtajtiet li nibbtu xrar l-imħabba fost il-koppji Maltin tal-bieraħ imbiegħed. Għal Frans Portelli u Miriam neè Grech, din il-ħaġa ma kinitx eċċezzjoni. Il-familja tal-wieħed u dik tal-oħra kellhom villeġġatura San Pawl il-Baħar u kienu joqogħdu kantuniera wara xulxin.

Bħala żgħażagħ kienu jiltaqgħu ġuvintur u xebbiet fl-għaxijiet sajfin iżda Frans u Miriam ma kinux jitkellmu bejniethom. Tant li Frans kien imur jgħum f’Thalasseljin waqt li Miriam kienet tmur tax-Xama’. Darba, ħabib ta’ Frans qallu biex imur jgħum miegħu tax-Xama’. Mar jgħum hemm tax-Xama’ u ra lil Miriam tgħum dik in-naħa.

F’ħin minnhom, il-ballun ta’ Frans mar ’il bogħod, fejn kienet qed tgħum Miriam. Sejħilha b’isimha, u talabha titfagħhulu lura. Miriam inġibdet ftit u qadet għaliha, li Frans għajtilha b’isimha, għax qalet li ma kinitx tafu. Madankollu, dak il-fatt ressaqhom kemmxejn lejn xulxin… u bdew jinnamraw.

Missirijiet ta’ dixxiplina

Lill-ġenituri tagħhom ma qalulhom b’xejn, għax kemm missier Frans, kif ukoll missier Miriam, kienu ta’ dixxiplina mhux ħażin u ma tantx kienu jaċċettaw namur minn uliedhom.

Frans kien iż-żgħir mis-sitt itfal – erba’ subien u żewġt ibniet – li kellhom Conċetta u Frank. Miriam kienet il-kbira mill-erba’ aħwa – tlett ibniet u tifel, tal-koppja Lily u Feliċ.

Iżda ma damx ma kien hemm xi ħadd li fesfes f’widnejn il-ġenituri tat-tnejn bin-namur ta’ uliedhom. Dak iż-żmien, Frans u Miriam kienu waslu fit-tmiem tal-iskola sekondarja tagħhom, għax Frans kellu 18 u Miriam, 17-il sena.
In-namur tagħhom kien jikkonsisti filli filgħaxijiet, mal-ħbieb l-oħra tat-triq, kienu jintasbu fuq ċint u joqogħdu maġenb xulxin. Meta jilmħu lil xi ħadd mill-ġenituri resqin, kienu jaqbżu ċ-ċint.

L-aktar li kien joħroġ jittawwal lil Miriam, kien missierha. Frans u martu jirrakkukntaw li anki meta bħala grupp kienu jmorru jgħumu, missierha kien jinżel fix-xatt biex jara jarahiex. Iżda huma kienu joħorġu jgħumu ’l barra.

Aċċettazzjoni

Maż-żmien kemm il-ġenituri ta’ Frans kif ukoll dawk ta’ Miriam aċċettaw li uliedhom ikellmu lil xulxin bi skop ta’ żwieġ. U missier Frans ma kienx jippermettilhom joħorġu weħidhom. Ried li meta jmorru xi mkien, ikollhom chaperone.

Fl-1 ta’ April, 1956, Frans u Miriam ħadu ċ-ċrieket tal-għerusija. Berikhomlhom, Dun Mattew Chircop, Kappillan tal-Ħamrun. Peress li kien għadu kif miet iz-ziju ta’ Miriam, kellhom riċeviment żgħir.

Fl-istess żmien, Frans kien jaħdem mal-War Damage Commission u ħbiebu tax-xogħol ma ridux jemmnuh li se jitgħarras. Emmnu li kienet xi ċajta tal-ewwel ta’ April.

Frans isemmi li bħala souvenir kienu qassmu santa, li tirrappreżenta t-Tieġ ta’ Kana. Kelinu Caruana, ħabib u kollega fil-post tax-xogħol ta’ Frans, u li kien President tal-Azzjoni Kattolika, talbu jagħtih santa żejda biex jagħtiha lil qassis żagħżugħ li kien se jibda moviment tal-għarajjes f’Malta. Kien Dun Charles Vella.

Tnedija tal-Moviment ta’ Kana

F’Jannar ta’ dik is-sena , tnieda l-Moviment ta’ Kana mill-E.T. Arċisqof Mikiel Gonzi. Miriam lemħet avviż fil-gazzetta biex l-għarajjes jattendu. Hi xtaqet tattendi u l-ewwel qalet lil Frans u wara lill-ġenituri tat-tnejn. Dawn mhux talli qablu li uliedhom jattendu, iżda ħeġġewhom imorru. Dik il-laqgħa saret fil-Lukanda Phoenicia, li kienet imballata bin-nies.

F’Ġunju tal-istess sena, Dun Charles organiżża irtir ta’ nofs ta’ nhar fis-Sacred Heart, San Ġiljan u marru bil-barka tal-ġenituri tagħhom. Hawnhekk iltaqgħu għall-ewwel darba ma’ Dun Charles.
Imbagħad f’Ottubru, il-Moviment ta’ Kana organiżża tlett ijiem konferenzi għall-għarajjes f’Palazzo Carafa l-Belt. Kienu konferenzi mballati bl-għarajjes. Wara t-tielet konferenza, Dun Charles sejjaħ sitt koppji għarajjes, fosthom lil Frans u Miriam u staqsiehom kinux mgħaġġlin. Talabhom jgħinuh biex ikompli bil-ħidma tal-moviment.

L-għerusija ta’ Frans u Miriam damet tliet snin għax ma setgħux isibu jikru post fejn imorru jabitaw. Għall-bidu, tant ħasbu li s-sejba ta’ post ma kinitx se tkun diffiċli, li sa ordnaw l-għamara. Meta kellmu fuq hekk lil Dun Charles, dan qalilhom li kien jaf b’post il-Belt f’West Street. Marru jarawh u min kien fih bħala kerrej, ried somma qawwija biex jagħtihom iċ-ċavetta. Spiċċaw ma ħaduhx, għax kellu bżonn spejjeż kbar.

Sabu post il-Ħamrun

Imbagħad Frans, daħħal lil missieru fis-sejbien ta’ post u dak qallu li quddiem il-Liċeo, il-Ħamrun kien hemm post ġdid għall-bejgħ. Frans wieġeb li huma xtaqu jikru, peress li Miriam, li issa wkoll kienet taħdem ma’ Barclays Bank, xtaqet tagħmel l-ewwel safra tagħha wara t-tieġ, għal qamar il-għasel u ma xtaqux jibdew il-ħajja miżżewġa bla flus. Hawnhekk il-missier offra li jislifhom il-flus u jaraw jixtruhx. L-ewwel marru Frans u missieru u wara marret Miriam u ommha. Meta qalu wkoll lil Dun Charles, dan qabel mal-ħsieb ta’ missier Frans u ħeġġiġhom jixtruh.

Għamlu hekk u f’temp qasir bajdu, żebgħu u daħħlu l-għamara fid-dar ġdida tagħhom. Mhux biss talli kellhom id-data tat-tieġ – il-21 ta’ Ġunju, 1959.
Iżżewġu fil-knisja ta’ San Ġakbu l-Belt. Qaddsilhom Dun Charles Vella u bħala xhieda kellhom lill-Maġġur Edward Fiteni, is-Segretarju tal-Moviment ta’ Kana u s-Sur Karmenu Felice Pace, li kien iċ-Chief Inspector ta’ fejn kien jaħdem Frans. Għar-riċeviment krew is-sala ta’ Maxims, fi Triq Zakkarija, fejn illum hemm il-Bank of Valletta. Hemmhekk, George Vella, li kien jaħdem id-Dipartiment tal-Informazzjoni ma’ Lewis, ħu Frans, offra li jiġbdilhom ir-ritratti tat-tieġ, li huma tant jgħożżu f’album apposta.
Wara t-tieġ marru għall-qamar il-għasel. Qattgħu tlett ijiem Napli u tlett ijiem Ruma biex Frans jaqta’ xewqet Miriam.

Lura Malta

Lura Malta bdew il-ħajja normali u komplew ħidmiethom fil-Moviment ta’ Kana. Fl-istess waqt, Miriam baqgħet taħdem sa ma rmaw id-dar bil-mod il-mod. Kienu jieħdu gost ifaddlu u wara jixtru – mhux bħaż-żgħażagħ tal-lum, li jidħlu fid-dejn biex ikollhom kollox mill-ewwel u sa jitilfu l-gost li kull ħaġa ġdida fid-dar, tasal tagħti.

Imbagħad Dun Charles qegħidhom fil-Pre Kana, jieħdu ħsieb lill-għarajjes u jorganizzaw il-korsijiet ta’ Kana għalihom, fosthom l-eżerċizzi. Aktar tard, fl-1962, peress li l-Maġġur Fiteni kien fl-Armata u bagħtuh il-Kenja, ma setax ikompli ħidmietu fil-Moviment. Kien hu nnifsu li ssuġġerixxa lil Dun Charles biex postu jieġdu Frans. U waqt li Frans gġamel 18-il sena Segretarju tal-Moviment, Miriam – li Dun Charles kien ħatarha teżoriera – għamlet 30 sena f’din il-ħidma.

Meta naqqsu mix-xogħol tagħhom fil-Moviment ta’ Kana, il-koppja Portelli bdiet tmur Lourdes, toffri servizz volontarju lill-pellegrini morda li jmorru hemm. Huma jiffurmaw parti minn grupp volontarju ta’ xi 50 persuna.

F’għeluq il-25 sena taż-żwieg tagħhom, Frans u Miriam organiżżaw quddiesa fis-Santwarju tal-Madonna tal-Mellieħa u wara kellhom festin f’The Arches.

L-istess għamlu meta għalqu 40 sena. Kellhom quddiesa fil-kappella ta’ ġewwa tal-Kulleġġ ta’ San Alwiġi u wara kellhom riċeviment fil-Papillon, Ħal Balzan.
Fil-21 ta’ Ġunju li għadda, meta għalqu 55sena miżżewġin, kellhom quddiesa fil-Kulleġġ San Alwiġi u wara riċeviment fil-Papillon, il-Ħamrun.

Binja fuq iż-żonqor

Wara dawn is-snin kollha miżżewġin, Frans jgħid li żwieġ b’saħħtu għandu jkun mibni fuq iż-żonqor u mhux fuq ir-ramel. Barra minhekk, iż-żgħażagħ tal-lum għandhom ikunu jafu iktar bil-kelma ‘sagrifiċċju’, għax mhux qed jagħmlu sew meta jippretendu li jkollhom kollox f’daqqa u fil-pront. Kull ħaħa għandu jkollha l-istennija tagħha.

Miriam issostni li l-imħabba titfisser biss bil-kliem give, give, give. Bħal żewġha taqbel li d-dar għandha tinbena bil-mod il-mod. Fi żmienhom l-ispejjeż kienu wkoll. Meta l-paga kienet bix-xelini, il-prezzijiet kienu bil-mijiet ta’ liri, waqt li meta l-paga t’issa hi bil-mijiet, il-prezzijiet saru bl-eluf. Jiġifieri kollox jogħla b’relattività. Iżda ż-żgħażagħ tal-lum ma jafux x’inhi stennija u meta jkollhom kollox f’daqqa, jitilfu l-gost tad-dar f’temp qasir.
Il-koppja Portelli taqbel ukoll li l-miżżewġin tal-lum għandu jkollhom ħin adegwat flimkien. Ix-xogħol, għalkemm bżonjuż, m’għandux itellfilhom id-djalogu tagħhom u x-xiftijiet għandhom ikunu studjati anki mill-awtoritajiet kompetenti.  

Godwin Degabriele

Until recently, Maltese Dragonflies (Odonata) had not been studied extensively, and therefore not much was known about their biology. This work, which is based on research that spans over a period of twenty years, offers an insight to the ecology and diversity of the seventeen species of dragonflies occurring on the Maltese Islands.

It contains updated species descriptions, including some new records and, by means of numerous colour photographs, original drawings and never before published distribution maps for each species, gives information that can prove useful for identifying adult and larval stages of the dragonflies of the Maltese Islands.

It also discusses the effect of human intervention and current world phenomena such as global warming on the status of the dragonfly species which are found on the Maltese Islands, as well on other species that are likely to be found on the Islands in the near future.

To get this book, click here.

L-Imnara hu perjodiku li joħroġ darba fis-sena mill-Għaqda Maltija tal-Folklor. L-artikoli jittrattaw il-folklor lokali u huma riżultat ta’ osservazzjonijiet u riċerka oriġinali. Id-direzzjoni ta’ L-Imnara taħdem biex il-kitbiet ikunu l-aktar bil-Malti, imma jistgħu jkunu wkoll bl-Ingliż.

Dan il-perjodiku hu mfittex ħafna mill-istudenti u minn dawk li tinteressahom il-kultura tagħna, u spiss ikun ikkwotat f’riċerka u tiftix fuq l-istorja u l-folklor ta’ Malta u Għawdex. Fost il-kittieba li kkontribwew bil-kitbiet tagħhom f’dawn l-aħħar snin insibu lil Stanley Fiorini, Godfrey Wettinger, Carmel Cassar, Joseph Muscat, Simon Mercieca, Guido Lanfranco, Lorenzo Zahra u ħafna oħrajn.

Din is-sena, li taħbat il-ħamsin sena mit-twaqqif tal-Għaqda, bil-kollaborazzjoni ta’ BDL Publishing, L-Imnara qed jiġi mogħti tifsila ġdida u aktar moderna. L-Għaqda u BDL Publishing qed jistiednu lil kull min għamel xi riċerka oriġinali fuq suġġetti marbuta mal-folklor lokali, u li jixtieq li l-kitba tiegħu tidher f’L-Imnara, biex jibgħat il-kitba f’verżjoni elettronika, lil [email protected], biex din tiġi kkunsidrata għall-pubblikazzjoni, mhux aktar tard mill-aħħar ta’ Awwissu. Kitbiet bil-Malti jingħataw preferenza. Il-kitba ma tridx tkun itwal minn 4,000 kelma u, jekk jista’ jkun, tkun akkumpanjata minn illustrazzjonijiet u ritratti. Ir-referenzi u s-sorsi tal-informazzjoni għandhom ikunu indikati kif meħtieġ.

Lejn tmiem Diċembru u l-bidu ta’ Jannar ta’ din is-sena, BDL kienu ppubblikaw ktieb bl-isem Jinżlulek Għasel, ġabra ta’ aneddoti minn Maltin magħrufa. Ktieb li, nieħdu gost ngħidu, intlaqa’ tajjeb ħafna.

Dawn l-aneddoti kienu nġabru b’paċenzja kbira minn Charles Flores u Tony Barbaro Sant, żewġ ġurnalisti li, kif stqarrew, kienu daħlu għal din il-biċċa xogħol għax dehrilhom li ftit huma dawk il-persuni li xi darba jew ohra tul ħajjithom ma għaddewx minn xi ġrajja ħelwa, imbarazzanti, umoristika, forsi wkoll ta’ diqa.

Iż-żewġ koawturi kienu għamlu kuntatt ma’ għadd ġmielu ta’ persunaġġi Maltin u Għawdxin minn kull qasam tal-ħajja, u talbuhom jikkontribwixxu xi rakkont ċkejken mill-ħajja personali tagħhom.

Biż-żmien, u bl-għajnuna tal-BDL – ħajr speċjali lid-Direttur Maniġerjali Anthony Gatt u lil Stephen Said – dan il-ktieb tfaċċa fis-swieq, u ntlaqa’ tajjeb, aktarx għar-raġuni li l-persuni li kkontribwew huma ucuħ familjari mal-qarrejja.

Intant, iż-żewġ koawturi, bil-kollaborazzjoni ta’ BDL, kienu wiegħdu li jikkontribwixxu parti mid-dħul mill-ktieb għal żewġ santwarji tal-annimali, Island Dog Sanctuary ta’ Delimara u Thomasina Cat Sanctuary tal-Għammieri.

U fl-aħħar din il-wegħda twettqet. Ftit jiem ilu, Charles Flores, Tony Barbaro Sant u Anthony Gatt żaru ż-żewġ santwarji u ppreżentaw somma flus bħala rikonoxximent għall-ħidma fejjieda ta’ dawn is-santwarji. Nistgħu ngħidu bla tlaqliq li din l-għotja ntlaqgħet tajjeb mill-voluntiera li jmexxu dawn is-santwarji.

Tajjeb ngħidu li l-istess somma li ngħatat mill-koawturi ngħatat ukoll minn BDL, li fi kliem Anthony Gatt, dehrilhom li kellhom jgħinu u jagħtu sehimhom għal din il-ħidma favur l-annimali.

Sadanittant, Charles Flores u Tony Barbaro Sant bħalissa qegħdin jittamaw li f’qasir żmien jibdew jaħdmu fuq it-tieni volum.

Fir-ritratti, il-koawturi u Anthony Gatt jidhru waqt iż-żjajjar li għamlu fis-santwarji rispettivi.

Ir-ringrazzjamenti tagħna lil dawk kollha li xtraw il-ktieb Jinżlulek Għasel, għax minbarra li ħadu gost bil-kontenut, għenu biex gawdew ukoll il-klieb u l-qtates. Ringrazzjament speċjali wkoll lil Moira Delia, attivista favur l-annimali, li bil-programm tagħha Animal Diaries u b’ħidmiet oħra tant tgħin biex toħloq kuxjenza favur l-annimali.

Bilqiegħda taħseb u tfassal, taqtagħha li tibda tonfoq, tinvesti, tidħol bi sħab.

Tiġi l-mewt ma’ wiċċek ta’ ħabib, jew mard, jew dejn, jew nfiq għal għarrieda u jkollok taqleb, iddawwar, tinsa u tibda xi ħaġa oħra.

Kieku kellna nibqgħu għaddejjin bil-ħsibijiet tagħna, konna naħsbu li konna nkunu aħjar. Imma meta noqogħdu naħsbu u nixtarru, nsibu li dawk il-waqfiet li rajniehom xkiel u dwejjaq u taħbit, kienu dawk li fetħulna moħħna u qalbna.

Kemm-il tfajla ħabbejt u wrietek il ġenna, u telqitek, u sabbtitlek il-bieb ta’ qalbha, u rajt id-dinja ddur u xrobt biex tinsa, u wara sibt oħra aħjar u aqwa, li għadha timlielek qalbek.

Kemm-il raġel iggustajt, u nġbidt lejh, u wiegħdek il-bqija ta’ ħajtu, u sibt li dan ma kienx minnu, u daż-żmien iltqajt ma’ dak li riedek u għaraft li t-tnejn tiftiehmu u tinġiebu.

Kull waqfa li jkollok bit-taħwid jew tieħu tkaxkira, jew tkun bandla li terfgħek.

Kemm-il pasiġġier ġera u ħaffef biex jilħaq it-titjira u ma laħaqx, u wara l-ajruplan iġġarraf; hu baqa’ jgħożż ħajtu.

Bi ftit ħsieb u għaqal iddur ma’ kull kantuniera, u toħroġ minn kull rokna, mhux għax hemm tarf għal kollox, imma ħajtek għandek tqisha bħal għażla ċkejkna, kull jum li jserrep u tagħqad sa ma tasal fejn tixtieq qalbek !  

Minn Charles B. Spiteri

Is-sens ta’ dixxiplina kien qawwi…illum, l-ambjent li t-tfal telgħin fih, qed itellagħhom mod ieħor

Fis-26 ta’ Jannar li għadda Dominic u martu Antonia Micallef mir-Rabat, għalqu 56 sena miżżewġin. Mill-ħames ulied li kellhom, illum għandhom tlieta, għax Joe miet żgħir fl-età ta’ jumejn u t-tqala l-oħra kienet miscarriage. Huma nanniet ta’ ħamest itfal miż-żwieġ ta’ binthom il-kbira Carmen. It-tifel, Mario, sar Patri tas-Soċjetà Missjunarju ta’ San Pawl, fejn hu Vigarju tal-MSSP f’Ruma u t-tifla ż-żgħira hi Sor Emma, soru Agostinjana f’Londra.

Dominic u Antonia t-tnejn twiedu r-Rabat għalkemm għexu fi djar bogħod minn xulxin. Jiftakru li kienu ltaqgħu flimkien fl-1953, meta kienu joħorġu għall-passiġġati ta’ wara l-ikel fl-inħawi tas-Seminarju Tal-Virtu, meta kien għadu qed jinbena t-Training College. 

Dominic kellu 18-il sena u Antonia kienet ħames xhur akbar minnu. Kunjom xbubitha kien Borg.

In-namur fi żmienhom ma kien jixbah xejn lil tal-lum. Kienu jiltaqgħu darba fil-ġimgħa, ġeneralment bil-moħbi, iżda wara ċertu żmien qalu lill-ġenituri tagħhom. Omm Antonia, li kienet armla, ma oġġezzjonatx għall-pass ta’ bintha li tkellem lil Dominic bi ħsieb ta’ żwieġ, waqt li wara kollox, lanqas omm u missier Dominic ma ħassrulu. B’din il-barka u l-aċċettazzjoni tal-ġenituri, Dominic u Antonia saru għarajjes u baqgħu mexjin ’il quddiem.

Il-ħruġ tagħhom flimkien lanqas kien bħal tal-lum, joħorġu u jidħlu xħin ifettlilhom. U biex Antonia toħroġ ma’ Dominic kienet tkun trid tieħu lil oħtha magħha.

Il-ħarġiet b’oħt il-mara

Il-ħarġiet tagħhom kienu jkunu xi passiġġata nhar ta’ Ħadd, fil-kampanja. Barra ma kinux idumu wisq. Fis-7.00 p.m. jirritornaw id-dar. Kienu jitħallew ftit aktar meta kien ikollhom xi okkażjoni.

Il-ħidma ta’ Dominic, li kien wieħed minn għaxart itfal, li erbgħa minnhom mietu, minn dejjem kienet dik ta’ stampatur, waqt li Antonia, kienet taħdem bħala nissieġa ma’ ta’ Strickland, fi żmien Mrs de Trafford. Antonia bdiet taħdem minn eta’ żgħira biex tgħin lil ommha li kellha sebat itfal u romlot aktar qabel. Missierha miet bil-gwerra, meta hi kellha sitt snin u nofs. Hi kienet ir-raba’ wild tal-familja Borg.

Damu għarajjes sentejn, u għalkemm f’dawk is-snin, kienet problema kbira biex issib fejn tmur toqgħod. F’Malta kien għad hawn skarsezza kbira ta’ djar. Tant, li għall-ewwel sentejn tal-ħajja miżżewġa tagħhom, kellhom imorru joqogħdu l-Isla, għax hemm biss sabu fejn jikru.

It-tieġ tal-koppja Micallef ma kienx wieħed kbir. Kien tieġ bejn familjari u xi ħbieb. Iżżewġu fil-parroċċa San Pawl u l-festin għamluh fil-każin ta’ fuq il-Count Roger Band Club, għax ma kienx hawn swali.

Dominic jiftakar sew li dak iż-żmien ma kienx isir quddies fil-għaxija, għax dan daħal minn wara l-Konċilju. Għalhekk huma żżewġu filgħaxija, fil-Parroċċa San Pawl fejn għamlu r-rit taż-żwieġ u l-għada kellhom il-quddiesa fil-knisja ta’ San Duminku, fil-Grotta tal-Madonna tal-Għar. Kemm hu kif ukoll martu rrakkuntaw li r-riċeviment tat-tieġ kien sar filgħaxija stess, wara li għamlu r-rit taż-żwieġ.

Id-dehra tal-fotografu jiġri fis-sala biex jiġbed ir-ritratti kienet għadha xi ħaġa tal-futur. Biex ikollok ritratti tal-festin, ried ikollok lil xi ħadd tal-familja li jkollu camera tar-ritratti. U għar-ritratt jew tnejn tat-tieġ, il-koppja kien ikollha tmur fi studio. Huma għażlu lill-Express Studio ta’ Raħal Ġdid.

Allura biex jinġibdilhom ir-ritratt kienu jaqbdu karrozza mikrija u jmorru fl-istudio waqt li l-mistednin ikunu fis-sala għaddejjin bir-riċeviment. Ir-ritratti kienu black and white u l-kulur kien isir bl-idejn.

In-nuqqas tal-missier

Dakinhar tat-tieġ Antonia ħasset ħafna n-nuqqas ta’ missierha. Sa fuq l-artal wassalha ħuha l-kbir. Iżda mbagħad kollox mar sewwa.

Bi tbissima fuq fommha, Antonia rrakkuntatli li dak il-lejl tat-tieġ, hi u żewġha ma raqdux flimkien. Ir-raġuni għal dan kienet minħabba li kienu għadhom ma ċċelebrawx il-quddiesa flimkien. Għalhekk, biex jibdew il-ħajja miżżewġa, marru fid-dar il-ġdida tagħhom fl-Isla l-għada.

Illum, meta jsemmu dan l-aneddotu, in-neputijiet jidħqu bihom, iżda dak iż-żmien, id-drawwa hekk kienet. Il-ħajja bogħod mil-lokal fejn tkun twelidt, kienet diffiċli, kemm għal Dominic u wkoll għal martu Antonia, u biex jaraw lil tal-familja, kienu jitilgħu r-Rabat darba fil-ġimgħa.

Hekk kif iżżewġet, Antonia waqfet mix-xogħol. Setgħet kompliet kieku riedet, iżda żewġha kien tal-fehma li l-ewwel li kellha tiġi fil-ħajja ġdida tagħhom, kienet il-familja.

Wara sena u tliet xhur miż-żwieġ kellhom l-ewwel tarbija tagħhom. Illum il-ġurnata, Carmen, il-kbira, hi miżżewġa u għandha ħamest itfal. Il-kbira daħlitilha soru, tnejn oħra; wieħed bil-girlfriend u l-oħra bil-boyfriend u l-aħħar tnejn għadhom żgħar.

Bħala koppja miżżewġa, Dominic u Antonia dejjem rabbew lil uliedhom fil-biża’ ta’ Alla. Quddiesa u rużarju ma naqsu qatt. Nhar ta’ Ħadd, kienet drawwa tal-familja, li għall-quddiesa jmorru flimkien. Kienu jmorru l-Katidral, l-Imdina.

Iżda meta t-tfal tagħhom tfarfru, min kien ikollu s-servizz tal-qari jew tad-daqq u għalhekk kulħadd beda jattendi għal rasu.

Differenza fit-trobbija

Għal Antonia, id-differenza fit-trobbija bejn il-bieraħ u llum hi kbira mmens. Kultant issostni li ‘allaħares qed trabbi llum.’ Dan għax dari l-ulied kienu jobdu, għalkemm kienu mqarbin ukoll. Is-sens ta’ dixxiplina kien jinħass. Mhux għax illum il-ġenituri ma jagħmlux li jistgħu b’riżq it-trobbija tajba għal uliedhom , iżda l-koppja Micallef temmen li l-ambjent li t-tfal tal-lum telgħin fih, iġegħilhom jirreaġixxu mod ieħor. Per eżempju dari ma kienx ikun hemm dewmien barra mid-dar, iżda t-tfal tal-lum joħorġu fil-ħin, li dari, il-ġenituri tagħhom kien jidħlu lura mill-ħruġ tagħhom. Għalihom din hi ħaġa normali u ma jagħmluhx b’ħażen. Lanqas hemm età stabbilita għal meta t-tfal joħorġu mid-dar u jdumu barra sa tard bil-lejl.

Dominic jirrakkonta li sa ftit qabel ma ltaqa’ ma’ Antonia, il-logħob tagħhom kien ikun mat-tfal tal-ġirien, fit-triq tagħhom stess. Illum, il-logħob inqata’ u l-ħruġ sploda għall-etajiet kollha.

Antonia hi tal-fehma li r-rabta qawwija li għadha teżisti bejnha u bejn żewġha hi riżultat tat-talb, waqt li dik mat-tfal kienet tinqasam ukoll fil-logħob. Tistqarr li meta żewġha kien jirritorna mix-xogħol, fejn kien impjegat ma’ Chritien, kien ikompli jaħdem xi xogħol id-dar, iżda dejjem jagħmel mill-inqas siegħa logħob mat-tfal qabel jorqdu.

Dan ma jfissirx li ma kellhomx intoppi bħala koppja, għax l-inkwiet jinbet minn kullimkien, iżda jekk ikollok formazzjoni tajba, jirnexxilek tirbħu.

Hawn semmiet il-mewt li ġarrbu fi tnejn mill-ulied li kellhom, fejn għadha tħoss għafsa ta’ qalb għall-fatt li lanqas ritratt m’għandha tat-tarbija ż-żgħira li kellha. Dak iż-żmien ma kienx bħal-lum, fejn appena l-omm twelled, jitħalla jidħol fotografu jew il-missier stess, u jiġbdu ritratt lit-tarbija. B’dispjaċir iħossu li ma għandhomx, imqar ritratt tiegħu, iżda jħossuh magħhom waqt li jitolbuh.

Talb fil-familji

Il-koppja Micallef temmen li d-drawwa tat-talb fil-familji tidher li qed tonqos, forsi għax il-ħajja saret aktar mgħaġġla u materjali. Tħoss ukoll li t-tfal – u dan tarah min-neputijiet tagħha stess, saru jridu jgħaġġlu l-ħajja. Meta jmorru għand in-nannu u n-nanna, dawn jistaqsuhom ikunux qalu r-rużarju u meta t-tweġiba tkun fin-negattiv, jgħiduh magħhom. Iżda jgorru xi ftit ghax jgħidu li n-nanniet idumu.

Għar-rigward tal-ġlied bejn il-koppji tal-lum, Dominic jemmen li dan hu kaġun tan-nuqqas ta’ paċenzja li teżisti, fejn parti ma tittollerax lill-oħra. Ħadd mill-partijiet ma jrid jagħmel sagrifiċċji u dak li jridu jriduh malajr.

Antonia taqbel ferm ma’ żewġha u żżid li meta t-tfal kienu għadhom ċkejknin, biex setgħu jagħmlu kapriċċ, Dominic kien imur idoqq mal-Banda. ġieli dam sas-sagħtejn ta’ filgħodu u hi kienet tibqa’ d-dar bit-tfal u tistennieh imqajma sa ma jirritorna. Dan għaliha kien sagrifiċċju kbir, iżda kulħadd irid ikun imħejji jagħmlu, jekk wara u fil-futur ikun irid ftit tgawdija. Saħqet li għall-imħabba, irid ikun hemm it-tbatija. Imħabba bla tbatija, mhix imħabba.

Finalment, il-koppja Micallef temmen li llum il-libertà tat-tfal żdiedet immens u din qed tissarrfilhom ħażin ’il quddiem f’ħajjithom, meta jaraw li r-rabta taż-żwieġ ‘toħnoqhom’ xi ftit.

Bħala messaġġ lill-koppji żgħażagħ, Antonia tistedinhom jitolbu flimkien, jagħrfu lil Alla, jieħdu paċenzja b’xulxin u jindukraw sew lil uliedhom. Hi tal-fehma li l-ġenituri m’għandhom qatt jheddu lil uliedhom li jkeċċuhom mid-dar. Anzi, meta jkunu se joħorġu mqar għall-iskola, jħajruhom jgħidu Ave Marija lill-Madonna biex tieqaf magħhom għal dak il-jum.

Vista lil Ġesù

Min-naħa tiegħu Dominic iħeġġeġ lit-tfal japprezzaw u jistudjaw il-fehma tal-ġenituri, qabel ma jopponuha, għax dak li jgħidulhom il-ġenituri, minkejja l-mentalità differenti, hu żgur għall-ġid tagħhom. Jekk it-tfal jidraw jagħmlu hekk, isibu li meta jiżżewġu, jkunu kapaċi jifhmu aħjar lil marthom jew lil żwieġhom. Jemmen ukoll li tkun ħaġa tajba jekk meta l-koppja toħroġ flimkien, u tgħaddi minn quddiem knisja jew kappella, tidħol tagħmel vista ta’ ħames minuti lil Ġesù Sagramentat. Jaf li ħafna, inklużi qarrejja, jistgħu jiddieħqu bih, iżda kif qal hu – jekk xi ħadd mill-koppja tiltaqa’ ma’ xi habib fit-triq, xorta tieqaf u tkellmu għal mill-inqas ħames minuti. Allura Alla ma ħaqqux ftit ħsieb? !
Meta Dominic u Antonia għalqu 50 sena miżżewġin, iċċelebraw b’mod familjari quddiesa ta’ radd il-ħajr lil Alla, li għaliha ġew minn barra t-tifel il-Patri, li qaddsilhom u binthom is-Soru. Wara marru għal ikla fil-Point de View, ir-Rabat.

Il-Palazz ta’ Westminster, magħruf ukoll bħala l-bini tal-Parlament Ingliż, hu kumpless ta’ bini fil-Gran Britannja. Il-palazz jinsab fix-xatt tan-naħa tat-tramuntana tax-Xmara Thames, fil-belt ta’ Westminster, qrib il-bini governattiv ta’ Whitehall.

Il-palazz fih madwar 1,100 kamra, 100 sular ta’ taraġ u tliet mili (5km) ta’ kurituri. Il-bini hu mifrux fuq erba’ sulari

Għalkemm il-bini jmur lura għas-seklu 19, l-elementi li fadal mill-bini storiku oriġinali jinkludu s-Sala Westminster — li llum tintuża għal ġrajjiet ċerimonjali pubbliċi bħal meta jmut xi ħadd kbir – u t-Torri tal-Ġojjelli.

Il-kontroll tal-Palazz ta’ Westminster u l-art mad-dawra tiegħu, għal sekli sħaħ kien immexxi u kien taħt il-ħarsien tal-Lord Great Chamberlain, rappreżentant tar-Reġina. Bi ftehim li sar mar-Reġina fl-1965, kien sar qbil li l-House of Lords u l-House of Commons, jieħdu ħsieb il-kmamar tagħhom rispettivament.

Residenza uffiċjali tal-monarka

Westminster baqa’ r-residenza uffiċjali tal-monarka f’Londra, sa ma fl-1512 nar ħakem lill-palazz u qered parti minnu. Fl-1530, ir-Re Enriku VIII kiseb il-Palazz ta’ York, li semmieh Whitehall, u użah bħala r-residenza prinċipali tiegħu. Madankollu, uffiċjalment, Westminster għadu palazz irjali, għalkemm beda jintuża bħala l-bini taż-żewġ Parlamenti u Qorti.

Peress li oriġinarjament kien residenza irjali, il-Palazz ma kellux swali ideali biex jintuża bħala Parlament. Għalhekk, iċ-ċerimonji statali importanti kienu jsiru fil-Painted Chamber. Għall-bidu, il-House of Lords kienet tiltaqa’ fis-Sala tar-Reġina, sala medjevali modesta. Aktar tard, l-Upper House kienet tiltaqa’ fis-Sala l-Bajda, li qabel kienet tilqa’ fiha lill-Court of Requests.

Wara nar li reġa’ qabad fl-1834, il-Parlament, li fih hemm il-House of Lords u l-House of Commons ħa 30 sena biex inbena. Il-perit inkarigat mix-xogħol kien Sir Charles Barry flimkien mal-assistant tiegħu Augustus Welby Pugin. Id-disinn inkorpora lis-Sala ta’ Westminster u l-fdal tal-kappella San Stiefnu.

Importanza strateġika

Il-Palazz ta’ Westminster kellu importanza strateġika fil-Medju Evu, minħabba l-post fejn kien mibni. Dak iż-żmien il-post kien magħruf bħala Thorney Island u l-palazz aktarx kien l-ewwel residenza rjali ta’ Canute the Great (li rrenja bejn l-1016 u l-1035). St Edward the Confessor, dak li kien ta’ qabel l-aħħar monarka Sassonu tal-Ingilterra, bena palazz irjali fuq Thorney Island, fin-naħa tal-Punent tal-Belt ta’ Londra, fl-istess żmien li nbena Westminster Abbey (1045 -1050).

Wara l-konkwista Normanna tal-1066, ir-Re William I mar jgħix fit-Torri ta’ Londra, iżda wara reġa’ mar Westminster. Illum, la l-bini użat mis-Sassoni u lanqas dak użat minn William I m’għadu jeżisti kompletament. L-eqdem parti li għadha intatta mill-Palazz hi s-Sala Westminster, u tmur lura għar-renju tar-Re William II, is-suċċessur ta’ William I.

Ċaqliq tal-Kunsill Irjali

Il-Kunsill Irjali, li hu l-predeċessur tal-Parlament, iltaqa’ fis-Sala ta’ Westminster fl-1295, għalkemm iċċaqlaq kull darba, kulfejn mar ir-Re.

It-Torri tal-Ġojjelli nbena għall-ħabta tal-1365 biex fih jinżammu t-teżori ta’ Edward III.

Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, il-Palazz ta’ Westminster intlaqat erbatax-il darba mill-bombi. L-agħar attakk kien fl-10 ta’ Mejju, 1941, meta nqerdet is-Sala tal-Komun u nqatlu tlieta min-nies.

Għal kemm-il darba, it-tinġis għamel tiegħu fuq il-ġebel tal-Palazz minn barra u l-aħħar programm ta’ restawr fuqu sar bejn l-1981 u l-1994. Issa l-awtoritajiet qed jaraw li r-restawr isir minn żmien għall-ieħor u għaddej proġett fuq il-ġebel tal-btieħi fuq ġewwa, li għandu jitlesta sal-2010.

Il-Palazz ta’ Westminster kif għamlu Barry, fih bosta torrijiet. L-itwal wieħed hu għoli 98.5 metru (323 pied). Dan hu t-Torri Victoria, torri kwadru, fin-naħa tal-Lbiċ tal-Palazz. Issemma għar-Reġina renjanti ta’ dak iż-żmien. Illum, dan it-torri jservi bħala l-Arkivju tal-Parlament. Fil-parti ta’ isfel ta’ dan it-torri hemm l-entratura rjali għall-palazz, użata mir-renjant kulmeta jidħol fil-Palazz ta’ Westminster għall-ftuħ statali tal-Parlament jew għal kull ċerimonja uffiċjali oħra.

It-Torri tal-Arloġġ

Fuq in-naħa tal-Grigal tal-Palazz, hemm imbagħad l-aktar torri famuż – it-Torri tal-Arloġġ, jew kif inhu magħruf il-Big Ben. It-Torri tal-Arloġġ hu twil 96.3 metru (316 pied). Fih hemm l-arloġġ b’erba’ faċċati, li kien disinjat minn Pugin innifsu u ħames qniepen li jdoqqu l-Westminster Chimes kull kwarta. L-ikbar u l-aktar waħda magħrufa hi l-Big Ben, li ddoqq is-sigħat.

Mad-dawra tal-Palazz ta’ Westminster hemm numru ta’ ġardini żgħar, bi wħud minnhom miftuħin għall-istranjieri.

Minħabba l-biża’ lil tqanqlet fuq il-possibbiltà ta’ trakk mimli splussivi, misjuq fil-bini, fl-2003 inbnew numru ta’ blokki tal-konkos fit-triq. Għal tul ta’ 70 metru (77 jarda) mix-xatt, ebda qoxra tal-baħar ma titħalla tidħol.

Mill-1 ta’ Awwissu 2005, skont Att tal-Pulizija, hu illegali li jissejħu protesti mingħajr il-permess minn qabel tal-Pulizija Metropolitana, u l-protesti jridu jinżammu madwar kilometru bogħod mid-dawra tal-Palazz.

Ir-rewwixta tal-Insara

Probabbilment l-aktar attentat famuż għall-ksur tas-sigurtà tal-Palazz ta’ Westminster kien il-Pjan tal-Porvli, tal-1605. Il-pjan kien rewwixta mill-Kattoliċi Nsara, li qiegħdu kwantitajiet kbar ta’ porvli taħt il-Palazz u kienu se jagħtuh in-nar waqt il-Ftuħ Statali tal-Parlament. Kieku kollox mexa kif xtaqu, l-isplużjoni kienet teqred lill-Palazz u toqtol lir-Re Protestant James I, lill-familja tiegħu u lil bosta mill-aristokratiċi.

Illum il-ġurnata, il-Palazz ta’ Westminster minn barra – speċjalment it-Torri tal-Arloġġ, huma meqjusin mad-dinja bħala l-akbar attrazzjoni turistika f’Londra. Il-UNESCO tikklassifika kemm il-Palazz ta’ Westminster kif ukoll Westminster Abbey u St. Margaret’s bħala Sit ta’ Wirt Dinji.