Page Status: Pending

Joseph Henry Abela, Qassis

Minn xogħol għal xogħol, minn ħidma għal ħidma, minn taħbit għal ieħor. Iżda trid jew ma tridx, taħseb u tħammem għaliex weġġgħuni, għaliex qabżuni, għaliex qed jgħidu fuqi. Tieħu l-ħin issib tarf jew ieħor:  imma jaqbel ?

Aħjar taħseb ’il quddiem u tara x’jimlilek qalbek, xi jpaxxi lil ruħek u kif tista’ filgħaxija tidħol timtedd fil-kwiet.

Bosta, minkejja li kienu  mgħaffġa u lemħu kull mogħdija, tfarfru, inħaslu, ippruvaw u b’għaġeb għalihom irnexxew u stagħġbu kemm telqu d-dlam u issa qed jgħixu fil-quċċata tal-hena.

Il-ħajja ta’ kull maħluq fiha tbenġilha jew tnejn, ġerħa jew diqa: mhux qed ngħid tkun tiflaħ għaliha. Nissogra nlissen li tipprova l-iżjed li l-inkwiet tarah kullimkien u ssib min iżidu, iżda ħarstek twaddabha fejn trid int !

Dan mhux ħolm jew stħajjil fieragħ iżda ġrajja mimlija ta’ min stabat mal-qiegħ, ħares ’il fuq u reġa’ tela’.

X’nista’ ngħidlek, ipprova u tara li dak li seħħ f’ħaddieħor iseħħ fik ukoll.

Charmaine Tanti M.A.

Meta qorob Jum l-Omm, il-papa` beda jiftiehem ma’ Luca u Elise fejn se jieħdu lill-mama`. Elise xtaqet tagħtiha rigal sabiħ, iżda l-ħruġ riedet tħallih f’idejn il-papa`. Luca kien bil-kontra għax lanqas laħaq fetaħ ħalqu l-papa`, li ma bediex jgħajjat li ried jieħu lill-mama` r-ristorant. Il-papa` xengel rasu, imma ħaseb li aħjar ma jgħidlux le għax idendel il-geddum.

Dakinhar ta’ Jum l-Omm, il-papa` qal lill-mama` biex ma tlesti xejn għall-ikel għax kienu ħerġin. Hija tefgħet fuqha t-tibdila tal-Ħadd, flimkien ma’ par imsielet kbar u kullana pariġġ. Xagħarha ħallietu mniżżel u rranġatu bil-gel. Meta l-papa` raha mbiddla daqshekk, ħassu tassew kburi biha daqslikieku kien ħiereġ magħha għall-ewwel darba. Luca u Elise wkoll ferħu ħafna bid-dehra eleganti tal-mama` u tawha bewsa fuq ħaddejha.

Kif poġġew fuq il-mejda tar-ristorant, il-mama` sabet warda ħamra mgeżwra f’karta bajda u pulita, u refgħetha fil-basket biex toħodha magħha d-dar. Il-papa` ordna flixkun inbid ta’ barra u ħa gost iċekċek it-tazza tiegħu ma’ tal-mama`. Elise u Luca kienu moħħhom biss f’żaqqhom u telqu jiġru għal fuq l-istands tal-ikel hekk kif beda l-buffet. Luca beda jimla kull platt daqsiex bl-għaġin, laħam u ħut. Il-mama` wissietu biex ma jtaqqalx il-platti wisq, u kellha raġun għax wara ftit waqqa’ kollox fl-art. Kif rat dik l-istraġi, qabdet tgħajjat miegħu, u nkisret xħin kulħadd beda jħares lejhom. Imbagħad ħaditu lura fuq il-mejda, u qaltlu biex iġib ruħu sew quddiem in-nies. Iżda Luca ma kellux kwiet, u beda jteftef fil-pakkett żgħir tal-butir li kien hemm maġenb il-qoffa tal-ħobż.

Qabad is-sikkina mill-ġenb, ċappasha bil-butir, u mar biha ħdejn il-mama`,  li kienet medhija tiekol. Kieku l-papa` ma kienx pront tajjarhielu minn idu, kien idellkilha xagħarha bil-butir. Luca nfaqa’ jibki u lill-mama` telgħulha n-nervi. Talbet lill-papa` biex imorru lura d-dar, iżda hu ma kellimha xejn. Elise marret ħdejn ħuha u aljenatu bil-logħob. Ma damx ma waqaf mill-biki u kulħadd kompla jiekol bil-kwiet.

Fi tmiem l-ikla, il-papa` u t-tfal taw ir-rigal ta’ Jum l-Omm lill-mama`. Ma setgħetx temmen lil għajnejha meta mill-kaxxa mkebba ħarġet ċurkett tad-djamanti, li tant kienet ilha tixtieq. Tgħidx kemm ħadet gost xħin libsitu f’subgħaha, u għannqet magħha lill-papa` u lit-tfal, it-tliet ġojjelli tagħha.

Għal ħafna u ħafna snin din il-barbuna (halibut) taf ħarbet minn kull theddida għal ħajjitha… iżda fl-aħħar, inqabdet ukoll… b’qasba u sunnara!

Minn kif tidher, din il-ħuta ġganteska, li jingħad li għandha 150 sena, spiċċat inqabdet lejn il-kosta tan-Norveġja. Metattellgħet mill-baħar, instab li kienet tiżen 194 kilo.

Kien rappurtat li din il-ħuta ġganteska tiżen 20 darba l-medja tal-piż tal-ispeċi tagħha u minnha jistgħu jieklu aktar minn 500 persuna.

Dean Roberts, is-sajjied li qabad il-ħuta, iddeskrivieha bħala ‘mostru’.

Aktar tard bagħatha f’Hull, Yorkshire, fejn intiżnet biex bejn wieħed u ieħor jistabbilixxu l-età tagħha. Hu magħruf li għal kull sena, ħuta ta’ din il-kwalità tkun tiżen kilo, u mingħajr ras, wiżnet 169 kilogramm. B’hekk kien stabbilit li din il-barbuna avventuruża, u li dejjem beżgħet għal ħajjitha, għandha madwar 150 sena!

Roberts kellu diversi talbiet minn ristoranti f’Londra biex ibigħhielhom, peress li hi meqjusa bħala ħuta mfittxija. Għaliha ġa kien offrut is-somma sabiħa ta’ €3,567.

Minkejja l-kobor enormi tal-barbuna, intqal li mhix l-ikbar waħda li nqabdet s’issa. F’Lulju, il-Ġermaniż Marco Liebenow qabad waħda ta’ madwar 232 kilo. Kien ħa siegħa u nofs biex tella’ l-ħuta ta’ disa’ piedi f’wiċċ il-baħar u sab li kienet kbira wisq biex itellagħha fid-dgħajsa ċkejkna li kellu.

Il-qabda ta’ qabilha, li wkoll kienet tqieset bħala l-akbar waħda ta’ barbuna, inqabdet fl-2010 mis-sajjied veteran Ġermaniż Günther Hansel, ta’ 70 sena. Hi kienet tiżen 220 kg u nbiegħet għall-prezz ta’ €2,498.

Darba fost l-oħrajn, il-mamà marret il-Belt biex tixtri rigal għal għeluq snin in-nannu Ġużi. Luca u Elise qamu kmieni u marru magħha. Kif waslu, xammew riħa tfuħ ta’ mqaret. Il-mamà xtratilhom borża mqaret sħan u bnini, li niżlulhom għasel. Wara, komplew mexjin sakemm waslu quddiem il-ħanut tal-kotba. Malli daħlu, sabu quddiemhom kull xkaffa daqsiex mimlija bil-kotba ta’ kull daqs u għamla. Il-mamà staqsiet lil sid il-ħanut biex juriha l-kotba tal-istorja. Hija nfixlet bl-għadd kbir ta’ kotba li rat quddiem għajnejha, u riedet tiflihom sew qabel tagħmel l-għażla tagħha. 

Sadanittant, Elise u Luca qagħdu jduru mal-ħanut u jaraw xi kotba, iżda malajr bdew jixbgħu. F’daqqa waħda, lemħu bieb ftit `il bogħod mill-aħħar xkaffa. Ġrew lejh, u ma damux wisq jilagħbu mal-pum għax il-bieb infetaħ beraħ. Huma daħlu jiġru f’kamra mudlama tal-imbarazz u għalqu l-bieb minnufih ma jmurx jarahom xi ħadd. Bdew jidħku kemm jifilħu għax kienu ħarbulha lill-mamà, li kienet għadha mgħaddsa fil-kotba, u ttella’ u tniżżel liema wieħed se tixtri.

Meta sa fl-aħħar, il-mamà kienet għażlet il-ktieb, hija nqalgħet minn mal-ixkaffa. Bdiet tfittex lil Luca u lil Elise ma’ kullimkien, iżda ma sabithomx. Tatha rasha, u sid il-ħanut mar biex jgħinha. Dar ma’ kull rokna, imma t-tfal ma kienu jidhru mkien. Huwa beda jħokk rasu u kieku dak il-ħin kont taqtgħalha rasha, lill-mamà ma kinitx toħorġilha qatra demm. Elise u Luca kienu qegħdin jisimgħu kollox minn wara l-bieb, iżda riedu jibqgħu moħbijin hemm ġew għal ftit ħin ieħor.

Wara ftit, sid il-ħanut deherlu li sema’ xi ħsejjes, u qalbu għamlet tikk. Mar jiftaħ il-bieb tal-kamra, u kien għoddu nħasad hekk kif ra lil Luca u lil Elise ma’ wiċċu. Huma ħarġu jiġru `l barra, u l-mamà tathom ħasla papali talli kienu tawha qatgħa bla ħsieb. Anki sid il-ħanut wissiehom biex jobdu u ma jinkwetawx lill-mamà. It-tfal baqgħu ċċassati lejh u ma tkellmu xejn. Il-mamà ntebħet li kienu qegħdin jistħu wara t-twiddiba li qalgħu. Għalhekk hija qaltilhom biex jagħżlu ktieb sabiħ kull wieħed. Dakinhar nefqet flus aktar milli stenniet, imma aħjar għamlet hekk ħalli Elise u Luca jintilfu jaqraw minflok jagħmlu xi praspura oħra.

Dr. Wendy Nicholls was a cardiac specialist at Royal Brompton Hospital in London. She was a meticulous doctor and was held in high esteem by the directors of the hospital. She was, in fact, considered as one of the best heart surgeons in the city. She also gave lectures and demonstrations to doctors and nurses at the hospital school on cardiopulmonary resuscitation, whether by the mouth to mouth method on dummies or by the more effective chest compression in order to make the heart beat again. Indeed Dr Nicholls was an expert in her field and was frequently consulted by other hospitals on the subject. 

She was also pregnant. At the age of 35 she was delighted that finally she was to become a mother. Her husband, also a specialist at the same hospital, had told her to slow down in her work schedule. For this reason she had reduced her hours of work at the hospital but, in loyalty to her patients, she felt that she could not stay completely away. The hospital and the patients were grateful to her.

Dr. Nicholls travelled daily to and from the hospital by bus, due to the fact she lived only half an hour away from the hospital. It was more practical and convenient to use the buses than to take out her car from the garage and join the frustrating long line of traffic every day. Pregnancy or no pregnancy, she was a dedicated surgeon. Heart problems were her forte. She had studied and researched extensively on the subject. Her success rate at the hospital was phenomenal. Her name gave an image to Royal Brompton hospital that was the envy of other hospitals. 

One fine day, she was on the bus going to the hospital. The bus was full and she had to stand on her feet and hold on to the overhead strap during the journey. She did not normally mind. Both seats near her were occupied by noisy foul-mouthed youths who, even though noticing her condition, did not offer her their seat. On the contrary, they made nasty references to her condition which she ignored. An elderly couple in front of them was the butt of some of their jokes too. They laughed and joked, were rude and made a nuisance of themselves throughout the journey annoying everybody in the bus. 

The bus moved slowly on. All of a sudden, one of the noisy youths fell off his seat clutching his chest in pain. It was, obviously she thought, a heart attack. One of his friends, realizing that the situation was grave, was shouting – “A doctor, somebody get a doctor urgent. We need a doctor!”

Dr. Wendy Nicholls, still holding on to the overhead strap, looked down unmoved on the scene. When the bus stopped, she ignored the commotion around her, got out and walked calmly the remaining few yards to the hospital. It was, for her,  just another day.    

Charles B. Spiteri

Ritratt ta’ raġel misterjuż, idur qalb is-siġar għadu kif kien ippubblikat fil-gazzetti Żvizzeri. Intqal li dan ir-raġel ilu jiġġerra fl-istess postijiet għal dawn l-aħħar għaxar snin.

Il-figura, magħrufa bħala Le Loyon, li titqies bħala t-tweġiba għall-mostru ta’ Loch Ness, tilbes uniformi militari, b’mantell oħxon u maskra tal-gass li tgħattilha jew tgħattilu wiċċu.

Waqt li ma jidhirx li min hu u la hu aggressiv u lanqas perikoluż, il-pulizija qed jittamaw li jintraċċaw lil Le Loyon, biex iħajruh ma jibqax joffri din id-dehra ta’ theddid.

Il-leġġendi li qed jingħadu fuq Le Loyon isemmu li ilu għal dawn l-aħħar għaxar snin idur fl-istess rotta fil-foresta ta’ Maules, fin-naħa tal-Punent tal-Iżvizzera. Xi nies irrakkuntaw il-laqgħat tagħhom miegħu. Ilkoll semmew il-maskra tal-gass, li tidher li hi waħda antika ferm. Ħadd ma jaf x’inhu għaddej f’moħħu, għax qatt ma ttanta lil ħadd. Minn dak li stqarr kull min rah, din il-persuna hi waħda twila.

Minħabba f’kulma qed jintqal, ħafna familji bit-tfal qed jibżgħu jersqu lejn il-foresta, tant li Guy Savary, l-uffiċjal tal-muniċipju inkarigat mill-foresti, ħabbar, li peress li din il-persuna qed tqanqal il-biża’, se jara kif l-awtoritajiet ikunu jistgħu jsibuh u jiskoraġġuh milli jkompli għaddej b’din it-tip ta’ drawwa.

Charles B. Spiteri

Ftit jiem ilu, raġel nissel rabja enormi wara li sab l-eqdem messaġġ fi flixkun; u qed jirrifjuta li jiftħu.

Qadim u f’dehra ta’ telqa sħiħa, il-flixkun instab għadu ssiġillat tajjeb u finalment, il-messaġġ wasal għall-qarrej seklu wara li nkiteb u wara li dam jgħum għal 1,115-il mil.

Il-flixkun, ta’ ħġieġ aħdar intlemaħ fix-xatt sekluż, magħruf bħala Schooner’s Cove, f’Tofino, il-Kanada.

L-envilopp, li hu viżibbli sew fil-flixkun, juri l-indirizz tal-Earl Willard; mnejn intbagħtet l-ittra; id-data meta nxteħet fil-baħar, li hi d-29 ta’ Settembru, 1906 u l-firma tal-istess persuna.

Waqt li dan l-aħħar, Steve Thurber kien qed jippassiġġa fix-xatt, lemaħ flixkun fir-ramel. Fih kien hemm nota ffirmata minn Earl Willard, li bagħatha wara 76 siegħa fi vjaġġ fuq dgħajsa ċkejkna minn San Francisco sa Bellingham, Washington.

Il-flixkun kien f’rotta li suppost ħa minn għaxart ijiem sa ħmistax-il jum,  biex jasal fid-destinazzjoni tiegħu, kieku l-vapur żamm mal-iskeda tiegħu. Iżda kien żmien fejn in-nobbli Willard u nies oħra li jibagħtu l-messaġġi fil-fliexken ma kinux ikunu ċerti, wasalx il-messaġġ tagħhom jew le.

Minkejja r-rabja tan-nies li jixtiequ lil Steve Thurber jiftaħ l-envilopp, hu rrifjuta jagħmel dan. Hu qal li: “Jista’ jkun li dan il-bniedem bagħat dan l-uniku messaġġ fi flixkun, u sibtu jien. Hu bħal ċans ta’ wieħed f’biljun.”

B’data ta’ kważi mitt sena ilu – jista’ jingħad li dan hu l-eqdem wieħed li nstab b’messaġġ fih. Qablu, kien instab wieħed miktub 98 sena qabel, mis-sajjied Skoċċiż Andrew Leaper. Dan kien sabu f’Shetland u rreġistrah fil-Guinness World Records.

Il-flixkun misjub fl-Iskozja kien fih kartolina, li toffri premju ta’ sixpenz (sitt ċenteżmi tal-ewro) lil min isibu.

B’qalbi maqsuma u b’uġigħ, nikteb dan il-ħsieb. Mindu kont ċkejken sirt nafu dan il-qawl, u fittixt u qallibt fil-ħajja biex nara u nsib li mhux minnu!

Imma għarrixt, għarbilt u stennejt u t-tagħrif li ħareġ hu li fl-aqwa mħabba hemm il-jien: kemm jogħġob lili, kemm nieħu pjaċir jien: il-bqija nieqaf: “Ta’ żgħira taħsibha mod ieħor” kliem imżejjen biex juri l-egoiżmu fl-aqwa tiegħu: Ħobb u agħti, imma ħobb lilek innifsek ukoll; “il-qmis eqreb miċ-ċeppun.” *

Issa jew tmur mal-kurrent, jew inkella ssuq int. Jew tkun bħal ħawt, li jistenna biex jimtela, jew tkun bħal nixxiegħa, ħierġa l-ħin kollu.

L-imħabba tridha minn xi mkien, għax ħadd ma jagħti minn dak li m’għandux inkella tfittex, tixxennaq u tibqa’ bin-nieqes.

Min mela qalbu, qatt ma naqas li jmexxi s-sewwa u jiftaħ toroq ġodda għal oħrajn. B’hekk xorta mar minn fuq, għax il-ġid iġib il-ġid.

Saħħa.

*‘kowt’ jaqbel mal-Ingliz ‘Charity begins at home’

Il-Malti sabiħ: ġmiel ta’ kobor, seħer ta’ gost, ġenn tal-ħsieb. Meta ħaġa, bini, kotba, għamara, ilbies, ġieħ ma jkunx tiegħek il-kliem hu ‘Ma jgħajjatx lili’

Ġieli fuq il-pultruna fil-frisk taħseb fuq dak li tara madwarek u tintebaħ li dik ta’ quddiemek iselliftha u baqgħet għandek; għodda, ktieb, drapp, gaġġa u wkoll flus li jmissu lil ħaddieħor qegħdin għandek.

Kemm toqmos jekk xi ħadd ikollu jagħtik xi ħaġa u tibqa’ mingħajrha. Dak li mhux tiegħek toħdux u n-nuqqas ta’ sew iġib il-qilla u l-qerda.

Ħares lejn l-istorja tad-dinja, ħakkiema ta’ artijiet jidħlu bis-saħħa f’artijiet mhux tagħhom, jaħkmu bil-ħruxija. Fil-qalb tal-bniedem maħkum tibqa’ r-rieda li jeħles mill-ħakkiem. Tibqa’ dejjem dik it-taqbida u ċ-ċaqlembuta daqqa titla’ u daqqa tinżel u jiġri d-demm, l-ebusija u l-ħruxija. Ħaddieħor għandu jedd daqsek li jgħix fil-hena u jekk tipprova ċċekknu jew twarrbu taf tmur minn taħt int.

Fl-ambjent tiegħek imxi sew “Min jixtieq id-deni lil ġaru, jiġi f’daru”.

Tħares madwarek u taqra l-aħbarijiet u tilmaħ li nies li taf, għandhom il-flus, irnexxew.

Għamlu dak li xtaqu biex nitkellmu hekk, waslu. X’għamlu iżjed minni ? Ippruvaw ħa jaraw x’jistgħu jagħmlu u biċċa minn hawn u biċċa minn hemm waslu.

Bosta artisti ta’ ġieħ bdew mill-għaks u negozjanti raw il-qiegħ, imma baqgħu. Jiġini f’moħħi minnufih Erin Serracino Inglott (L-Isla, 16 ta’ Ottubru 1904 – 22 ta’ Awissu 1983) bl-opra tiegħu, ‘Il-Miklem’.

Inti tista’: għalhekk ipprova !

Namra:  drawwa li togħġbok u tferrħek. Għandek: Taf li tista’ ma’ tkunx taf li għandek ! Għaliex it-tfal jirnexxu ? Għaliex iridu jidhlu f’kollox u xi ħaġa tinteressahom u jidħlu għaliha ? Xi xtaqt tagħmel u ma’ stajtx fit-tfulija, jew minħabba flus, żmien, u għajnuna?

Issa li kbirt idħlilha u tintebaħ li issa tħossok tinqala’, issir qalbek sħiħa u ruħek ferrieħa u tara d-dinja b’lenti oħra.

X’se tagħmel ?