Skufja

altSKUFJA   Kappa tas-suf jew tal-għażel maħduma b’mod li tagħfas mar-ras minn fuq u b’żigarella tinżel mal-għonq u tinqafel taħt il-geddum. Din tintlibes l-aktar min-nisa u għaldaqstant tkun iddekorata mit-tarf bil-bizzilla. Tintlibes ukoll mis-sorijiet u tista’ wkoll tinħiet għat-trabi. L-espressjoni figurattiva ‘għadu jilbes l-iskufja’ tfisser li għadu qisu tarbija fl-imġiba tiegħu. Il-qawl ‘Kieku kelli nbigħ l-iskufji kieku t-trabi jitwieldu bla ras,’ jirreferi għal xi ħadd li fin-negozju jsofri dejjem.

Sors: Il-Qawl Iqul, p. 135.

A Brief Encounter at the Fair

Richard Evans and Joe Barton, both in their fifties, bachelors and long-time friends, were walking in the park. They crossed the narrow make-shift wooden bridge and headed towards the river bank where they would sit on the grass and talk on whatever takes their fancy at the moment. It was a lovely Sunday in the Spring of 1999.

There’s the annual traditional fair next week Richard. It’s been sometime since I’ve last been there. Shall we go and see what’s happening, what do you say?” asked Joe as he sat down on the moist grass. “The Fair eh!  I don’t know Joe. I’ll tell you what happened to me at the Fair years ago. I haven’t told this experience to anyone else before.That is if you are in the listening mood, of course,” replied Richard.

Yes. Yes. I’m listening. This must be interesting if you kept it to yourself all these years,” said Joe.  Richard sat down beside his friend and began recounting his story:-

It was a day like today. Sunday, the end of Spring heralded the Summer season of exactly thirty years ago. The Fair was on. I was one of the thousands who went to visit it, more out of curiosity than for anything else. I sort of surprised myself that day. As you very well know, I am a very shy and introvert person who does not make friends easily. I always keep a step or two back from entering into a conversation, or from saying ‘hello’ to a person smiling at me, or from encouraging any familiarity whatsoever. 

I was roaming from one place to another, watching people, young and old, enjoying themselves with the various kinds of entertainment being offered from the many stalls, tents and booths. It was a lovely day, the sun was shining after a bad winter and the people were making a day of it. 

I was watching people on the merry-go-round as I clutched a small bottle of water in my hands. Then I saw her. She was wearing a short multi-coloured summer dress tied with narrow black belt at the waist. She was so pretty!  She was holding on to her dress as she spun round and round on the merry-go-round. 

She saw me looking at her and smiled at me. I felt shy to smile back. Then, on the second round, she appeared again in front of me, still clutching her skirt with one hand. But she waved at me with her other hand. I just lifted my hand slowly and sort of waved back. I made just a small movement with my hand really. 

When the merry-go-round stopped, she got down, looked out for me, joined her friends and went to find other entertainment. I was mesmerised by her. I moved on, looking here and there, seeing what’s available, what’s interesting, more to pass the time than to take part in any ride or join in the fun. Then I sat on a bench to rest, taking a sandwich out of my case. I saw her again half an hour later. She passed in front of me with her two companions, recognized me, waved directly at me and smiled. What was I to do? I did smile back and waved again but did not leave the bench to follow her. Maybe I should have done that.!

Then she dropped a leaflet she was carrying, could have been the Fair’s programme or something. Maybe she had dropped it on purpose hoping to encourage me to come near her and talk to her. I was pondering whether I should run after her, pick up the leaflet and give it to her. That should have been my immediate impulse of course, but I was caught in two minds. I was rooted on the spot. It was my shyness of course. Suddenly a young man stepped forward, picked up the leaflet and gave it to her with a smile and a bow. They started talking and, to my dismay, he kept walking with her. I was the nearest person when she dropped the leaflet but was too slow to act. I didn’t see her again. The sun was setting down and I made it to the exit and took a bus home. But her face, her smile and her wave kept coming back to me every day. The ‘meeting’ with this beautiful girl, brief and from a distance as it happened, was always on my mind.  

For thirty years after that, every year without fail, I went to the annual Funfair in the hope of meeting her once more. I was determined to talk to her and, at least, learn her name. But I never saw her again! Last year the Fair was back again as usual at the beginning of the Summer season. I went again, more out of  habit than anything else. I had been walking around among the stalls and rides for some time, felt tired and sat down on a seat overlooking the merry-go-round. 

A middle-aged lady came and sat next to me. She looked tired too and I was sure that there were tears in her eyes. Then she looked at me and said. “I used to come here every year when I was a young lass.”  “So did I” I replied. “I met my late husband here,” she went on. Then she smiled at me. There was no mistaking it. It was her!

I was dumbfounded and just looked at her in disbelief. Then she said. “I nearly met a nice young man at this Fair one year, many years ago.”  I just listened, still could not believe my eyes. “He was eyeing me and I was sure that he was interested. So I dropped my programme hoping that he would pick it up and we would start talking”. I did not speak one word, just listened to her recounting the incident which for so many years was still fresh in my memory.

He was such a nice young man”, she continued. “But he never picked it up. I think that he was going to, however the man who became my husband beat him to it!” she said. As Richard stopped his long recount, Joe brought his hand to his mouth in surprise. “What a sad and fascinating story,”  he said. “You know something? I don’t like Fairs. Never have done!” Richard responded calmly. 

You don’t like Fairs? And you kept going there every year for thirty long years!” said Joe. “No. no. This was just a story. I made it up! Just my imagination! It never happened. I’ve never been to the Fair!” replied Richard.

Periklu f’ħalq ta’ kukkudrill

altWrestler li tħobb tipperikola ħajjitha ma’ kull ġurnata li tgħaddi, billi ddaħħal rasha f’ħalq kukkudrill għal €4.92, qed tiġbed folol kbar ta’ nies f’zoo Tajlandiż. Il-ħarrieġ tagħha fil-Pattaya Crocodile Farm iwettaq l-istess att f’ħalq kukkudrill ieħor, maġenbha.
Bejniethom, bil-kuraġġ li juru meta jaffrontaw lill-kukkudrilli, jimpressjonaw lil udjenzi li jibqgħu mwerwrin meta jżuru l-wirja tar-rettili fiz-zoo.
 
Att minnhom juri lill-għalliem jiġri ġirja, jitkaxkar fl-art u jiġi wiċċ imb wiċċ mal-kukkudrill, waqt li jbusu fuq imnieħru, mingħajr ma jagħmel għalih. U biex ma tibqax lura, il-mara traqqad lill-kukkudrill l-ieħor permezz ta’ qasba tal-bamboo u mbagħad iddaħħal rasha bejn ix-xedaq miftuħ tal-annimal bi snien ippuntati u tal-biża’.
 
altIan Maclean, li ġibed il-filmat waqt żjara staqsa: “Fadal nies li lesti jipperikolaw ħajjithom f’dan ix-xogħol għal €4.92 kuljum?” Xi żmien ilu, wieħed minn dawn in-nies spiċċa b’rasu misħuqa fix-xedaq ta’ kukkudrill.
 
Iżda minkejja l-perikli, għadek issib numru sew ta’ nies li kull sena jmorru jinkitbu biex iħarrġu lill-kukkudrilli.
 

Timla Rasek!

Joseph Henry Abela, Qassis

Malli nitwieldu nibdew noħolmu u nistħajlu x’jista’ jkollna u kif  nistgħu nkunu u għalhekk min jersaq lejna u leħnu jkun ħelu u melliesi, aktarx jimlielek qalbek u tħossok fis-seba’ sema u torqod hieni jew hienja.

Tgħaġġilx, stenna għax iż-żmien isajjar il-bajtar. Ħafna jwegħduk ġenna fl-art jew sbuħija mill-aqwa – dar, karozza, tieġ. Oqgħod pass lura! Moħħok jimtela mill-ewwel u maż-żmien taqsam qalbek. U issa ma tafda lil ħadd.

Kun dħuli, żomm kelmtek, tqarraqx imma tistenniex li ħaddieħor se jagħmel l-istess. Fejn tista’ medd idejk u toħroġ aħjar fil-ħin.

Ibni li tixtieq ġo moħħok u fittex l-għajnuna, imma sserraħx fuq l-oħrajn għax tibqa’ b’xiber imnieħer. Tixtrix ħut fil-baħar! Kien hemm bosta li bi sħab ftehmu u wara ntebħu li s-sħab fis-sema.

Imxi pass pass u tasal kmieni u qalbek ma taqsamhiex. Hekk il-ħajja; duq u ara, qis u aqta’. Tiftaħx il-bieb beraħ għax riefnu ta’ dwejjaq jista’ joħodulek.

Irmied uman fil-‘bullets’

Charles B. Spiteri

alt

F’pajjiżi fejn il-kremazzjoni (il-ħruq tal-katavri flok dfin) hu komuni ferm, issa qed jingħata tifsira ġdida għall-familjari tal-mejjet.

Idea li żgur tingħoġob minn dawk li jħobbu l-armi tan-nar, hi dik ta’ kumpanija Amerikana li qed toffri li tissiġilla l-irmied tal-familjari f’bullets.

Il-kumpanija Holy Smoke (Duħħan Qaddis) tinsab f’Alabama u hi mmexxija minn Clem Parnell u Thad Holmes. Meta huma jippriservaw l-irmied fil-bullets, jagħtuhom lill-klijenti f’kaxxa speċjali ta’ preżentazzjoni. Iżda għal min ikun irid, huma jħalltu l-irmied ma’ splussiv u jwasslu lill-klijent fi vjaġġ, fejn ikun jista’ jispara xi wħud mill-bullets.

Il-ħlas hu ta’ €798 għal 100 bullet tar-rifle jew 150 bullet tal-pistola u €72.50 għall-kaxxa tal-preżentazzjoni magħmula mill-injam. Persuna medja tipproduċi bejn ħames u sitt libbri ta’ rmied wara l-kremazzjoni u Holy Smoke tuża biss libbra ta’ rmied biex twettaq ħidmietha.

Is-sidien tan-negozju jgħidu li jirċievu bejn erba’ u ħames ordnijiet fix-xahar mill-Istati Uniti, iżda hemm nies oħra li qed jidhru interessati, fosthom mill-Ġappun, l-Awstralja, ir-Repubblika Ċeka u mill-Gran Britannja.

Huma jsostnu wkoll li jekk il-fdal ta’ persuna jimtlew f’bullets mal-porvli, joffru assigurazzjoni lill-familjari f’każ li jidħol xi ħadd fuqhom biex jisraqhom, u b’hekk tibqa’ rabta sħiħa bejn il-mejjet jew mejta u niesu ħajjin. Hemm min jippreferi li bullet minnhom tkun pendent biex tinġarr kuljum fuq il-persuna li tibqa’ ħajja.

Misraħ

MISRAĦ (pl. msieraħ)   Ġan Franġisk Abela (1647) jiddeskrivi l-misraħ bħala l-pjazza tar-raħal qrib il-knisja, fejn in-nies kienu jinġabru fil-jum tal-Ħadd jew f’xi festa pubblika biex iqattgħu l-ħin jitħaddtu flimkien. Fil-ktieb Place-names ta’ Godfrey Wettinger insibu aktar minn erbgħin post li fih hemm inkluż dan l-appellattiv. Biss, dawn x’aktarx kienu nħawi fejn jirgħaw il-mogħoż. Fost dawn insibu Misraħ il-Kbir, Misraħ il-Mitħna, Misraħ il-Wardija u l-Imsieraħ, li llum ħafna minnu nbena u sar il-lokalità ta’ San Ġwann.

Karozza bla ħtieġa ta’ sewwieq

Charles B. Spiteri

alt

Il-kumpanija Google dan l-aħħar ħabbret li se tibni karozza li tinstaq weħidha – u l-pjani huma li fi żmien sena ssir rivoluzzjoni sħiha fil-vetturi fit-triq.

Sergey Brin, ko-fundatur kixef din il-karozza, li se tkun mgħammra biss b’buttuna ta’ ‘suq’ u ‘ieqaf’ u tkun kapaċi ttella’ ħeffa sa 25 mil fis-siegħa.

Flok ma ħadmet fuq karozza li diġa’ tinsab fis-suq, il-kumpanija ġganteska bniet il-mudell tagħha u qed taħdem fuq madwar 100 prototip biex saritilhom il-prova. Il-ħsieb wara dawn il-karozzi hu li jneħħu l-uġigħ ta’ ras minn fuq is-sewwieqa.

Id-disinn tal-karozza hu ta’ wiċċ ħabib, biex in-nies ma taqtax qalbha u taċċetta din it-teknoloġija ġdida.

Ingħad li dawn il-karozzi se jnaqqsu bosta problemi, fosthom li waqt il-ħin tal-kolazzjon, il-ħaddiema jistgħu jmorru jduru mingħajr il-ħsieb li jsibu fejn jipparkjaw. L-anzjani jistgħu jmorru fejn iridu bla ma jġorru ċwievet, u l-aqwa fosthom hu għal dawk is-sewwieqa li jkunu xorbu xi grokk żejjed u ma jixtiqux isuqu lura.

Dawn il-karozzi ma għandhomx, la steering, la pedala tal-gass u lanqas tal-brejk… għax m’għandhomx bżonnhom. Chris Urmsom, direttur tal-proġett qal li s-software u s-sensors se jagħmlu x-xogħol kollu huma. Li  hemm fil-karozzi huma biss il-buttuna  ta’ ‘suq’ u ‘ieqaf’  u screen  li juri r-rotta.

Urmon qal li l-karozzi se jirrivoluzzjonaw is-sewqan, b’mod li s-sigurta’ tingħata prijorita’.

Naspla

altNASPLA   Il-qawl ‘In-naspla saret u ċ-ċawla taret’ hu spjegat fil-ktieb ‘Ara X’Int Tgħid’.  Ma’ dak spjegat xtaqt nagħti biss xi informazzjoni oħra li għaddihieli Anton F. Attard.  Dan il qawl  hu x’aktarx mibdul mit-taqbila oriġinali. Il-qawl suppost jgħid hekk: Il-lira sfaret u ċ-ċawla taret. It-taqbila nħolqot meta fi tmiem tas-seklu dsatax kien falla l-Bank ta’ Rosa Pace, li kien imlaqqam ‘il-Bank taċ-Ċawla’. Dan il-Bank kien jinsab fi Strada San Franġisk, il-Furjana. Anki t-triq fejn kien hemm dan il-Bank spiċċat imlaqqma ‘It-Triq taċ-Ċawla’. Meta Rosa Pace bdiet tissellef il-flus tad-deheb bi mgħax għoli, falliet. Ir-riferenza għall-flus li sfaru hi għal-liri tad-deheb. Meta falla l-Bank, lil Pace tellgħuha l-Qorti iżda ħarġet illiberata u għamlet festa. Ħajr: Anton F. Attard.

Panew

PANEW (f’sens ta’ arkitettura) (pl. panewijiet)   Wieħed jista’ jirreferi b’dan in-nom għal xi tip ta’ dekorazzjoni fil-ġebel, ħafna drabi maħduma fis-saqaf ġo xi bini antik ta’ ċerta importanza. F’Malta hawn ħafna binjiet fejn is-saqaf hu ddekorat f’dan l-istil. Forsi l-aktar li jispikkaw huma dawk ta’ xi knejjes, inkella s-soqfa f’xi bereġ tal-Ordni. Jidher li dan l-istil dekorattiv kien beda jkun applikat f’Malta mit-tieni nofs tas-seklu sittax. Naraw dan ix-xogħol f’bosta binjiet, pereżempju fl-entratura oriġinali tal-Berġa tal-Italja, fi Triq il-Merkanti, il-Belt, kif ukoll fil-binja tal-Berġa ta’ Franza, fil-Birgu. II-kelma x’aktarx ittieħdet minn PANNELL, li tfisser ‘drapp li jitqiegħed taħt is-sarġ fuq dahar iż-żiemel’. Bl-Ingliż coffering.

Ferħana b’126 Dixxendent

Charles B. Spiteri

BDL Books - Laqtiet

Mara ta’ 91 sena li kienet l-unika tarbija tal-familja tagħha, u li darba ħasbet ukoll li tidħol soru, issa tiftaħar li għandha 126 dixxendent.

Id-deċiżjoni aħħarija ta’ Peggy Koller li ma tidħolx f’kunvent wasslitha biex tiżżewweġ u saret omm ta’ 11-il tarbija.

Illum il-ġurnata, uliedha subien u bniet, il-proneputijiet (56) u l-proproneputijiet (59), kollha jgħidu li Peggy hi d-direttur soċjali tal-familja, li żżomm lil kulħadd infurmat b’kull ġrajja u ċelebrazzjoni tal-familja.

Bħalissa Koller tqatta’ kull tmiem il-ġimgħa tiġri għal xi gradwazzjoni, żwieġ, magħmudija jew ċerimonji oħra, biex żgur ħadd minn uliedha ma jgorr. Meta tiġi ġurnata li ma jkollha ebda appuntament, tagħmel ftit eżerċizzju fiżiku.

Hi u żewġha William iżżewġu fl-1942 u ħadmu bħala kummissjonanti f’Philadelphia. Kellhom il-Koller Funeral Home. Wara li William miet fl-2008, in-negozju tagħhom baqa’ jitmexxa minn tnejn minn uliedhom.