Page Status: Pending

Grupp ta’ arkeologi ta’ taħt il-baħar mill-Grecja u l-Amerika, ħabbru s-sejba inkredibbli ta’ 22 għarqa ta’ bastimenti antiki, ilkoll madwar Fourni, arċipelagu Grieg żgħir.

Is-sejba saret f’nofs dak li fil-passat kien il-kanal ewlieni għall-bastimenti u r-rotta għall-kummerċ bejn il-Greċja, Ċipru u l-Eġittu. L-għerqiet imorru lura għal bejn is-sena 700 qabel Kristu u s-seklu 16.

L-aktar sejba importanti saret f’post 17-il mil bogħod, imferrxa madwar it-13-il gżira li jiffurmaw l-arċipelagu, in-naħa tal-Lvant fil-baħar Eġew.

Peter Campbell, mill-Università ta’ Southampton u ko-direttur tal-Fundazzjoni Nawtika RPM qal li fi 13-il jum biss, qabżu kull stennija u żiedu 12 fil-mija mat-total ta’ bastimenti antiki fl-ibħra territorjali Griegi, li kienu diġà jafu bihom.

Il-kummerċ bil-bastimenti li jaqsmu bejn il-Greċja u l-Asja minuri kien ikollhom ibaħħru minn hemm u kultant kienu jfittxu kenn fir-reġjun kollu blat.

Il-qagħda ta’ Fourni bejn iż-żewġ gżejjer ta’ Samos u Ikarja jafu wasslu biex l-istess post iservi ta’ ċimiterju għall-bastimenti mgħarrqin.

Peter Campbell żied jgħid: “Ikarja u l-kosta fil-punent a’ Samos la għandhom portijiet u lanqas fejn jankraw il-bastimenti; għalhekk Fourni kien l-aktar post żgur fejn setgħu jirmiġġjaw.”

Is-sejba saret mill-grupp ta’ arkeologi mill-Eforat Grieg tal-Antikità ta’ taħt il-Baħar u l-Fondazzjoni Nawtika RPM, li ħadmu ma’ għaddasa u sajjieda lokali.

George Koutsouflakis, direttur Grieq qal: “Fl-aqwa każi, f’tiftix tipiku nillokaw erbgħa sa ħames għarqiet ta’ bastiment kull staġun. Stennejna staġun ta’ suċċess, iżda ħadd ma kien imħejji għal dan. Litteralment, il-bastimenti mgħarrqa nstabu kullimkien.”

L-oġġetti misjuba f’dawn il-bastimenti inkludew ġarar u amfori li huma xhieda tar-relazzjonijiet kummerċjali bejn Ċipru, il-Levant, il-Greċja u l-Eġittu.

Il-bużnanna ta’ Donna kienet ilha mejta s-snin. Iżda ta’ kull sena n-nannu tagħha, li kien jiġi binha, kien dejjem jagħmlilha quddiesa għal ruħha fil-jum li jfakkar mewtha. Għaliha kienet tmur il-familja kollha b’sinjal ta’ rispett. 

Sena minnhom in-nannu spiċċa mar għall-quddiesa ma’ Donna biss. Dakinhar in-nanna inzertat ftit ma tiflaħx, u l-mama` nqabdet xogħol. Minn xħin daħlu fil-knisja, Donna ma ċċaqalqitx minn fejn in-nannu, u qagħdet titlob sakemm bdiet il-quddiesa kif qalilha tagħmel hu. Qabel telqu mid-dar, kien wissieha ħafna biex toqgħod bilgħaqal, u ġġib ruħha sew għax ma kienx xieraq li toqgħod titpastaż quddiem knisja nies. Donna għamlet l-almu tagħha biex tobdih. Ma kellhiex aptit taqla’ xi ċmas mingħandu la jaslu d-dar. In-nannu ħassu tassew kuntent meta raha li semgħet minnu, u ma tniffsitx.

Imma lin-nannu kellha tiġrilu waħda tinkiteb mingħajr qatt ma basar f’mitt sena. F’daqqa waħda, f’nofs il-quddiesa, ħass xi ħaġa kiesħa silġ taqa’ fuq rasu. Tant inħasad li beda jgħajjat donnu barri. Kulħadd iċċassa jħares lejh. Donna qabżet pied mill-art bil-qatgħa li ħadet, iżda kienet se tmut bid-daħk malli rat wirdiena daqsiex fuq ras in-nannu. Anki l-qassis kellu jwaqqaf il-quddiesa għal ftit tal-ħin meta ntebaħ li kienet ġrat xi ħaġa. 

Kulħadd dar madwar in-nannu. Kien hemm min ħaseb li kien ħass xi ħaġa, kien hemm min qal li kien ra fatat, u kien hemm min ried imur għat-tabib. Ħadd ma induna bil-wirdiena. Hu beda jgħidilhom waħda f’waħda li kienet waqgħet xi ħaġa kiesħa fuq rasu. Hekk kif sema’ lil xi ħadd mill-folla jgħid li kellu wirdiena kbira, aktar infixel, u twerwer. Kien jibża’ mill-wirdien iżjed mill-bard ta’ Jannar, u ried jeħles minnha malajr kemm jista’ jkun. 

Sa fl-aħħar, xi ħadd kuraġġuż mill-folla qabad tissue, u biha neħħielu l-wirdiena li tant kienet ġennitu. In-nannu fil-pront ħa r-ruħ, u rringrazzja lil dak il-proxxmu li ħelislu minnha. Il-quddiesa, imbagħad, kompliet għaddejja bil-kwiet. Xħin Donna u n-nannu marru lura d-dar, in-nanna u l-mama` tassew baqgħu mbellhin meta saru jafu b’kollox. In-nannu baqa’ jiftakarha għal għomru kollu l-biċċa tal-wirdiena, u kull meta kien jidħol il-knisja kien iħares lejn is-saqaf għal darba tnejn, qabel ma jpoġġi bilqiegħda, ma jmurx taqa’ xi wirdiena oħra fuq rasu u jisfratta l-quddiesa.

Charles B. Spiteri

Lhudi li kien ‘meħtieġ ferm fil-gwerra tan-Nażi’ hu riferut bħala l-ikbar ħalliel fi żmien il-gwerra fl-Ewropa.

Michel Szkolnikoff innegozja bċejjeċ tal-arti u ġojjellerija misruqa minn Franza, u għamel fortuna għalih u għan-Nażisti.

Szkolnikoff ħarab mill-ġenoċidju u għamel fortuna li tiswa sitt biljun Frank Franċiż fl-1945 (491 miljun ewro) fil-flus tal-lum u miet misterjożament fi tmiem il-gwerra, għalkemm numru ta’ nies jemmnu li ħarab lejn l-Amerika t’Isfel.

Il-ġurnalist Franċiż u storiku Pierre Abramovici kiteb ktieb fuq Szolnikoff, fejn jispjega kif irnexxielu jaħrab id-destin li mess lil miljuni ta’ Lhud oħra u wettaq għalih innifsu ħajja ta’ lussu.

Abramovici qal: “In-Nażi ħtieġu l-ispeċjalisti; Lhud u mhumiex. Il-qagħda ta’ Szkolnikoff kienet komplessa. Hu tqies bħala Lhudi mill-Franċiżi u Arjan min-Nażi. Kien arrestat darbtejn mill-Franċiżi u kull darba meħlus min-Nażi.”

L-Ambaxxata Amerikana f’Madrid enfasizzat li Szkolnikoff kien ħalliel ewlieni tax-xogħlijiet tal-arti.

Rapport kunfidenzjali, datat Awwissu 1944 jgħid li Szkolnikoff seraq ukoll ġojjelli, deheb u ħaġar prezzjuż minn Franza “għan-nom tal-Gestapo.”

Szolnikoff twieled fl-1895 fir-Russja Tzarista, iżda ħarab wara r-rivoluzzjoni u sar ċittadin Ġermaniż, qabel ma mar fi Franza fls-snin tletin.

Biex jaħbi l-oriġini Lhud tiegħu, l-ewwel ma għamel bidel ismu għal Michel u beda jinnegozja fit-tessuti, li kien ibigħ fi ħwienet kbar f’Pariġi.

Kien għadu jiġġieled mal-ħajja hekk kif faqqgħet il-gwerra, iżda ma damx ma għamel il-fortuna tiegħu bil-ħjata tal-uniformijiet militari għall-Armata Ġermaniża, in-Navy u wkoll l-SS.

Abramovici jikteb: “Kien raġel fqir qabel il-gwerra, iżda mbaħad iltaqa’ mas-sieħba tiegħu, mara Ġermaniża bl-isem ta’ Helene Samson, li introduċietu lill-membri tan-Navy Ġermaniża u lill-SS.

“Dan ir-raġel, neguzjant tat-tessuti ma kellux reliġjon, ideali politiċi u morali. Ried biss jagħmel il-flus u fi tliet snin sar l-iktar raġel sinjur fi Franza.

“Eventwalment, kellu parti ewlenija mil-lukandi lussużi fi Franza u f’Monaco u tużżani ta’ bini jiswa l-flus fiċ-ċentru ta’ Pariġi, madwar Champs Elysées, kastell u proprjetajiet oħra.”

Wara l-mewt ta’ Hilter u ċ-ċediment tal-Ġermaniżi f’Mejju 1945, in-Nażi prominenti ħarbu u dawk li kkollaboraw magħhom fi Franza, bdew ikunu mfittxija.

Szolnikoff ħarab lejn Spanja, immexxija mid-dittatur faxxist Franco, iżda milli jidher miet barra Madrid f’ Ġunju tal-1945.

Il-katavru tiegħu ntrema fil-kampanja u sar attentat biex jinstab u jinħaraq. Il-fehma ta’ Abramovici hi li grupp ta’ Franċiżi kkaċċjawh u qatluh kiesaħ u biered.

Iżda hemm min isostni li l-mewt ta’ Szkolnikoff kienet gidba, u li jista’ jkun ħarab lejn l-Arġentina fejn aktarx kellu kont bankarju.

Meta ntemmet il-gwerra kien hemm battalja legali kbira fuq il-wirt li kellu Szkolnikoff. Din damet sejra s-snin.

Darba waħda, Donna u n-nannu reġgħu spiċċaw waħidhom id-dar. In-nannu qagħad jara t-televixin sakemm sar il-ħin għall-ikel. Donna filli kienet ħdejh u filli għebet. Tgħid x’kienet qiegħda tpaspar minn wara dahru!

In-nannu kienet għoddha marret għajnu bih meta f’daqqa u l-ħin lemaħha mill-ġdid maġenbu fil-kċina. Staqsieha fejn kienet u hi weġbitu li marret tilgħab ftit mal-qattus. In-nannu ried ikun jaf fejn kien il-qattus u t-tifla ħarrfitlu li kienet ħarġitu fil-bitħa interna qabel marret lura fil-kċina. In-nannu bħal donnu emminha u ma kellimha xejn.

Hekk kif Donna poġġiet fuq is-sufan, riedet taqleb l-istazzjon biex tara l-programm favorit tagħha. In-nannu kkuntentieha ħalli xejn xejn ikollha fiex tedha u tħallih kwiet. It-tifla qattgħet l-isbaħ siegħa b’għajnejha mwaħħlin mat-televixin. Sadanittant, in-nannu ħa nagħsa.

F’salt wieħed, beda jinstema’ d-daqq tal-pjanu li beda jdamdam kullimkien. Fis-salott suppost ma kien hemm ħadd, imma l-pjanu żgur li ma kienx idoqq waħdu. In-nannu qam maħsud u serraħ rasu xħin sab lil Donna għadha bilqiegħda ħdejh, għax għall-mument kien ħaseb li marret iddoqq il-pjanu waqt li kien rieqed.

Iżda Donna qisha kienet taf min kien qiegħed idoqq dawk in-noti bil-goff. Bdiet tidħak kemm kellha saħħa u tgħid lin-nannu li fis-salott kien hemm fatat idoqq il-pjanu. In-nannu ma felaħx jissaporti iżjed. “X’fatat hu? Ta’ zitek?” weġibha, filwaqt li ta ġirja lejn is-salott biex jara x’kien ġara.

In-nannu stagħġeb mhux ftit b’dak li ra quddiem għajnejh malli daħal fis-salott. Sab lill-qattus miexi fuq il-pjanu. Tatu rasu u mar ineħħih minn hemm. Dlonk intebaħ li din kienet xi praspura oħra minn ta’ Donna. Ma kienx ħaseb ħażin, tafux.

Donna kienet tellgħet lill-qattus fuq il-pjanu biex joqgħod jimxi fuqu u jdoqqu. Għamlet hekk meta llargat minn fejn in-nannu aktar kmieni, għax qatt ma kien iħalliha mqar tmissu ma jmurx tiskordah. Tal-inqas issa setgħet tisimgħu jdoqq xorta waħda bis-saħħa tal-qattus.

In-nannu ma tantx kellu aptit id-daħk. Il-pjanu kien ġralu l-ħsara u kellu jonfoq il-flus bla ħsieb biex jirranġah. Imma lil Donna kienet għoġbitha din il-biċċa tal-qattus jimxi fuq il-pjanu u tgħidx kemm kienet tidħak bil-qalb meta tiftakar fiha. Minn dakinhar `l hemm, in-nannu ħadha drawwa jsus wara Donna kull darba li jinzertaw waħidhom id-dar ħalli ma tazzardax tagħmel xi straġi oħra.

Nisa u rġiel nofshom għarwenin ħarġu fit-toroq u tefgħu fuqhom likwidu, taparsi demm, biex jipprotestaw kontra l-ġiri tal-barrin waqt il-festival ta’ Spanja.

L-Awstraljana Hannah Rose Bailey, kienet waħda mill-75 attivist favur id-drittijiet tal-annimali li pprotestat barra l-pjazza ewlenija f’Pamplona, ftit qabel ma fil-belt Spanjola ta’ San Fermin beda l-festival.

Din ix-xebba ta’ 22 sena kienet liebsa biss il-qalziet ta’ taħt u f’rasha qrun ta’ barri. Hi bdiet titfa’ fuqha t-taparsi demm bħala parti mid-dimostrazzjoni organizzata minn AnimaNaturalis u l-PETA.

Kien magħruf li madwar miljun persuna minn madwar id-dinja marru jsegwu dan il-festival ta’ ġimgħa, fejn ta’ kuljum il-barrin ħarġu fit-toroq jiġru wara n-nies.

Imbagħad filgħaxija kien hemm il-ġlied tat-toru.

Hannah sostniet li “it-tortura u l-qtil tal-annimali ma jista’ qatt ikun ġustifikat bħala varjetà.”Hu magħruf li kull sena jinqatlu 54 barri waqt dan il-festival.

Għodwa waħda, in-nanna ta’ Donna marret tagħmel qadja importanti. Donna baqgħet id-dar man-nannu. Kif kienu waħidhom ghall-kwiet, in-nannu poġġa maġenbha fuq is-sufan, u qagħad jaqralha storja dwar il-prinċipessa s-sabiħa ta’ xagħarha twil u dehbi li kienet tħobb tiżbogħ xufftejha bl-irtokk aħmar ghall-ballijiet. Donna ħadet interess liema bħalu f’din l-istorja għax bdiet tistħajjilha l-prinċipessa billi hi wkoll kellha xagħarha kemmxejn safrani. In-nannu tgħidx kemm ħa gost biha meta raha daqshekk kwieta dakinhar. Ħaseb li forsi sa fl-aħħar kienet qed trabbi l-għaqal. Kemm kien sejjer żball!

Ħin minnhom, in-nannu kellu bżonn jillarga ftit biex imur sal-kamra tal-banju. Wissa lil Donna biex ma tqumx minn fuq is-sufan sakemm ma jkunx hemm hu. Xi kwarta wara, mar lura ħdejha, u hi qaltlu bi tbissima: “Ħellow, nannu.” Iżda xħin in-nannu ħares lejha biex ikellimha, baqa’ skantat. Donna kellha xufftejha miksijin b’xi ħaġa ħamra mill-ewwel ‘l hawn. In-nannu ma setax jifhem x’kien ġralha. Qabad iħokk rasu għax beda jinkwieta bis-serjeta’. Beża’ li setgħet qasmet xufftejha b’oġġett li jaqta’, u ħarġilha ħafna demm.

Kif ratu abjad karti bl-inkwiet, Donna infaqgħet tidħak f’wiċċu għax indunat li kien qiegħed jaħseb ħażin għalxejn. Meta staqsieha għalfejn kellha xufftejha ħomor nar, hija qaltlu li malli ratu dieħel fil-kamra tal-banju, marret tfittex l-istoċċ tal-“lipstick” tan-nanna fil-kexxun tal-komodina, u hekk kif ġie f’idejha dellket ftit “lipstick” ma’ xufftejha bħalma kienet tagħmel il-prinċipessa tal-istorja tan-nannu.

 Xħin sema’ x’kienet għamlet, in-nannu rrabja maghħa għax ma kinitx semgħet minnu, u qabbadha timsaħ xufftejha minnufih għax kienet aktar saret tixbah lill-buffu inkella lill-prinċipessa tal-istorja. Donna kellha tobdih għax beżgħet li jagħtiha xi kastig jekk ittellagħhomlu aktar.

Meta n-nanna waslet id-dar, in-nannu kellu jgħidilha b’kollox xħin sabet il-marki tal-“lipstick” fuq il-komodina. In-nanna mbagħad daħlet fil-kamra ta’ Donna ħalli turiha li kienet taf li marret tgerfxilha fil-kexxun tagħha. Iżda meta ħasset lin-nanna dieħla fejnha, Donna għalqet għajnejha, u għamlet tabirruħha li kienet rieqda ma jmurx ifettlilha tagħmel għaliha. Lil Donna kien jilħqilha moħħha iżjed milli kienet taħseb in-nanna. Mur għidilha kemm daħket waħidha xħin lemħitha ħierġa minn kamritha minn taħt il-għajn meta ħasbet li tassew kienet rieqda fil-fond!

SKEMA TA’ GĦAJNUNA LIL-LIBRERIJA TAL-ISKOLA TIEGĦEK

Din l-iskema maħsuba biex il-libreriji tal-iskejjel jew tal-klassijiet ikomplu jistagħnew b’għadd ta’ kotba kemm bil-Malti kif ukoll bl-Ingliż għall-istudenti li jħaddnu. BDL qed tħaddem din l-iskema b’għażla kbira ta’ kotba u logħob kemm għall-iskejjel tal-Primarja kif ukoll għal dawk tas-Sekondarja.

Benefiċċji tal-iskema

• Għal kull ktieb jew logħba li l-istudenti jixtru f’din l-iskema, il-kumpanija BDL tagħti lura lill-iskola madwar nofs l-ammont tal-valur tal-ktieb f’forma ta’ voucher biex permezz tiegħu l-iskola tkun tista’ tixtri kotba li jkomplu jagħnu l-libreriji fl-iskejjel.
• Kull student li jixtri xi ktieb jew logħba f’din l-iskema jingħata voucher ta’ 25% fil-mija biex jixtri kotba għalih innifsu għal-librerija personali tiegħu.

Xi rrid nagħmel biex inħaddem l-iskema fl-iskola tiegħi?

L-iskola tista’ tikkuntattja lil BDL billi tibgħat email fuq [email protected] sabiex jintbagħtulha l-fuljetti li jagħmlu parti minn din l-iskema biex jitqassmu lill-istudenti.

Kif taħdem l-iskema?

1. Ngħaddulkom fuljetti stampati bl-informazzjoni tal-iskema u tal-ktieb abbinat magħha.
2. Dawn il-fuljetti jitqassmu lill-istudenti.
3. Jinġabru lura l-fuljetti bid-dettalji tal-istudenti u l-ħlas tal-ktieb.
4. L-iskola tgħaddi l-ordni bit-total tal-kotba lil BDL.
5. BDL jibgħat il-kotba ordnati lill-iskola biex jitqassmu lill-istudenti.
6. L-iskola tirċievi wkoll il-voucher bl-ammont intitolat skont in-numru ta’ kotba ordnati.
7. L-istudenti jingħataw voucher ta’ 25% mal-ktieb jew logħba li jordnaw li jista’ jissarraf mill-ħanut ta’ BDL, f’San Ġwann.

Eżempji

Jekk l-istudenti jordnaw 100 Dizzjunarju bil-Malti għat-Tfal, li jiswa €14.95, BDL jagħti lura lill-iskola voucher ta’ €800 biex tixtri kotba għal-libreriji tagħha kif ukoll 100 voucher ta’ 25% skont biex jitqassmu lill-istudenti mad-dizzjunarju li jkunu ordnaw.

Kampjuni tal-fuljetti

L-Ewwel Snin tal-Primarja

L-Aħħar Snin tal-Primarja

Għodwa waħda l-mamà u l-papà qamu kmieni iżjed mis-soltu għax riedu jgħaddu jaraw liz-ziju Toni l-isptar, li kien marid sew, qabel jerħulha għax-xogħol. B’hekk libsu f’kemm trodd salib u ħadu l-kolazzjon, iżda Luca u Elise kienu għadhom mitlufin fl-isbaħ raqda u ma kellhomx ħeġġa biex iqumu. Għall-ħabta tas-sebgħa nstemgħet taħbita ħafifa fuq il-bieb ta’ barra li kienet tindika l-wasla tan-nanna Marija, omm il-mamà. Hija dejjem kienet tieħu ħsieb lit-tfal meta l-mamà u l-papà ma jkunux id-dar. Bħas-soltu telgħet it-taraġ inkiss inkiss u baqgħet dieħla fil-kamra tas-sodda li kienet għadha kemxejn mudlama billi l-purtieri kienu magħluqin. Malli ntebħu bil-preżenza tagħha, Luca u Elise malajr tajru n-ngħas u tbissmulha qishom żewġ anġli żgħar. In-nanna għenithom iqumu mis-sodda, ħaslithom u libbsithom pulit għax riedet toħroġhom billi kien bnazzi. Tgħidx kemm kien jixraqlu l-jeans lil Luca, u l-qmis blu bil-kaxex sofor kienet tagħtih id-dehra ta’ raġel żgħir. Elise, li kienet sentejn akbar minn ħuha, kienet qisha sinjorina żgħira b’dik il-libsa ħamra tgħajjat u bis-sandli pariġġ.

Malli niżlu isfel, in-nanna tathom ftit ikel biex jitrejqu, rikkbithom fil-karozza u ħadithom il-bandli. Fit-triq wissiet lil Elise kemm-il darba biex ma titlaqx lil ħuha minn taħt għajnejha, u żżommlu idu l-ħin kollu ma jmurx jaqa’ u jweġġa’. Iżda malli waslu u niżlu mill-karozza, Luca telaq jiġri kemm jiflaħ u għalxejn bdew jgħajtulu oħtu u n-nanna biex jobdi għax ma riedx jaf. Huwa aktar kien moħħu biex joqgħod idur dawra tond fuq is-siġġijiet li jduru, u kultant kien jagħti xi ħarsa nebbiexa lin-nanna Marija li bdiet tirrabja u tinkwieta għalih mhux ftit. Meta sa fl-aħħar it-tifel kien xeba’ jdur fuq is-siġġu, resaq lejn il-bandla, tela’ fuqha u beda jitbandal b’tant qawwa li malajr għeja u ntasab bilqiegħda mal-art. Sakemm in-nanna ħalliet lil Elise titbandal ftit u tiżżerżaq maż-żurżieqa, marret fejn Luca u qaltlu li kienet se tugżah lill-mamà talli kien qagħad imqareb, iżda huwa ma riedx u nfaqa’ jibki. Hija tant infixlet li bdiet tkellmu bil-ħlewwa biex jieqaf mill-biki.

Ix-xemx ma damitx ma bdiet tisħon sew u għalhekk in-nanna u t-tfal ma damux ma reġgħu rikbu fil-karozza u rħewlha għal għand tal-ġelati. Tal-gabbana, raġel qsajjar u ftit ruxxan newwel il-ġelati tal-barmil lit-tfal u granita tal-lumi mdaqqsa lin-nanna li niżlitilha għasel. Fi triqithom lura d-dar Luca marret għajnu bih u Elise tħajret minnu wkoll, u xħin waslu kienu fl-isbaħ nagħsa. In-nanna refgħethom u daħħlithom fis-sodda u tgħidx kemm iggustathom reqdin għax kienu proprja żewġ Bambini sbieħ. Kienet għadha ma niżlitx it-taraġ li ma lemħitx lill-mamà dieħla lura d-dar mix-xogħol. Wara li ħadet belgħa te u kielet żewġ biskuttelli, in-nanna telqet lejn id-dar għax riedet tipprepara l-ikel għal filgħaxija, u l-mamà daħlet tistrieħ ftit maġenb it-tfal għax kienet ħakmitha l-għeja wara ġurnata xogħol. Ma kinitx tara s-siegħa u l-mument li, la jqumu, tagħtihom l-aħbar sabiħa li z-ziju Toni kien, f’daqqa waħda, qaleb għall-aħjar u li malli joħroġ mill-isptar, hi u l-papà kienu se jistednuh għall-ikel id-dar biex jiltaqa’ ftit magħhom u fl-istess ħin iferrħuh ftit wara li qatta’ diversi xhur fis-sodda.

Fix-xitwa Donna kien l-għors tagħha titgeddes qalb il-kutri. Xejn ma kien ikollha aptit tneħħi dak il-friex u dik il-piġama minn fuqha biex tilbes l-uniformi, u tmur l-iskola. Dejjem ħaddmet rasha mill-aħjar li setgħet ħalli tibqa’ rieqda fis-sodda f’xi ġurnata kiesħa.

Jum fost l-oħrajn, it-temp kien ċlampu, u s-sema kien miksi bi sħab ġriż. Kien jidher ċar li se tfaqqa’ xi maltempata kbira. Fis-sitta u nofs Donna stenbħet minħabba t-tisfira tal-iżveljarin. Kieku setgħet kienet issabbtu mal-art għax fakkarha li trid tqum tipprepara għall-iskola. Billi dakinhar kienet ġurnata kemxejn mudlama, u kien ukoll ħafna bard, Donna qatgħetha li ma tqumx minn hemm. Bdiet taħseb kemm se tkun kerha l-klassi bil-purtieri magħluqin. U jekk tfaqqa’ xi sajjetta u jinqata’ d-dawl, min jaf kemm kienet tibża’! B’dal-ħsibijiet iduru f’moħħha, Donna reġgħet tgħattiet sa fuq widnejha bil-kutri, u għalqet għajnejha ħalli terġa’ tintilef fid-dinja tal-ħolm għax dakinhar żgur li ma kienx galbu biex tmur l-iskola.

Xħin daħlet f’kamritha n-nanna, u ratha għadha mimduda fis-sodda, marret tpoġġi maġenbha. Donna ħassitha, u dlonk fetħet għajnejha. In-nanna qaltilha bil-ħlewwa li kien qed isir il-ħin għall-iskola, u Donna weġbitha fil-pront b’leħinha jirtogħod: “Ma… ma niflaħx, nann.” Billi ħasbet li kellha xi ftit flissjoni u wġigħ ta’ ras, in-nanna niżlet malajr sal-kċina biex tagħmlilha kikkra misħun bil-lumi ħalli jekk tagħmlilha tajjeb tkun tista’ tmur l-iskola. 

Però, il-ħsieb tan-nanna falla għax kif telgħet lura fuq sabet lil Donna bilqiegħda fis-sodda, u bdiet tgħidilha li telgħelha d-deni. Kif tatha t-termometru f’idha, in-nanna berrqet għajnejha għax rat immarkat bl-aħmar li kellha mija u tnejn deni. Issa emmnet tassew li kienet qamet ma tiflaħx, u li postha kien fis-sodda. Għattietha biex tistrieħ ħalli jgħaddilha, għamlitilha xugaman żgħir imxarrab fuq moħħha biex tniżżel id-deni, u tfitilha d-dawl. Hekk riedet dik ix-xifajk ta’ Donna. Kemm daħket waħidha taħt il-friex! Il-misħun bil-lumi baqa’ fuq il-komodina fejn ħallietu n-nanna għax ma kinitx tiggustah wisq.

Dakinhar dak il-hot water bottle, li kienet tqiegħed fejn saqajha kuljum qabel ma torqod, kien frankalha ġurnata skola. Sakemm in-nanna niżlet isfel biex tippreparalha l-misħun bil-lumi, Donna ħadet it-termometru mill-kexxun tal-komodina, u  ħarġet il-hot water bottle minn ġol-friex li l-ilma tiegħu kien għadu sħun wara l-lejl. Imbagħad fetħitu, żammet it-temperatura bejn subgħajha l-kbir u subgħajha l-werrej, u niżżlitha għal ftit ħin fih. B’hekk, sa ma reġgħet marret ħdejha n-nanna, it-termometru kien laħaq saħan bl-ilma tal-hot water bottle, u t-temperatura kienet telgħet għal mija u żewġ gradi. Donna ħadet gost li l-esperiment tagħha kien irnexxa għax kellha l-provi x’turiha lin-nanna, u kienet ċerta li ma kinitx se tibgħatha l-iskola bid-deni. U tagħha għaddiet!

Donna ħassitha tassew xortiha tajba għax dakinhar kien il-Ġimgħa, u mhux biss l-għada u l-pitgħada ma kellhiex skola, iżda anki t-Tnejn ta’ wara inzertat btala. B’kollox kellha erbat ijiem xi tgawdi la kienet bellgħatha lin-nanna li kienet ma tiflaħx. Però, qattgħet jum minnhom biss fis-sodda, u l-għada għamlet tabirruħha li fieqet. In-nanna żgur li kienet iġġibilha t-tabib kieku ma qamitx minn hemm, u mbagħad kienet toħroġ ta’ giddieba għax kien jinduna li mhux veru kienet ma tiflaħx. U darb’oħra ma kinitx tbellgħalha r-ross bil-labra kif ġieb u laħaq lin-nanna. Allura kien jaqblilha tħaddem rasha ħalli ma tinqabadx.