Fortified castles

The knights of St John built long kilometres of fortified walls. They also built palaces and ‘auberges’ as places of residence. On the other hand, they seemed not to be keen to build castles. Throughout the years they only built one at Boschetto, a few kilometres away from Rabat/Mdina – Verdala Castle. The Maltese nobles built a few but only one is on a large scale – Selmun Castle.

Verdala Castle

The Grand Master, as head of the Order of St John, had his own castle – Verdala Castle. It was built during the time of Cardinal Grand Master Huges Loubenx de Verdalle as a summer palace. This castle is on high ground to benefit from cool summer breezes. It was built according to the design of Girolamo Cassar in 1586. It has a square plan. Next to it there is its chapel with its titular painting, a work of Mattia Preti.

This edifice is three storeys high and its corners are in the form of a tower. In case of enemy attack, from its rooftop, messages could be sent to the Valletta Magisterial Palace (today the President’s Palace). Its major attractions are a series of paintings depicting the life of Grand Master de Verdalle, executed by Filippo Paladini and its elliptical staircase. The castle is used by the Head of State as a summer residence. As sometimes this palace is opened to the public, I suggest that you ask the Tourist Information Office whether you could visit this historic place of interest.

Selmun Castle

The other castle was built on the plans of Maltese architect Domenico Cachia, around the year 1786. Its design was influenced by eighteenth-century architectural trends in Europe for fortified villas. It was built at the expense of a Maltese noble family. This castle stands on Mellieħa ridge. At its corners there are bastioned turrets. This castle is famous for its imposing hall as well as its banqueting room. It is worthwhile to mention that later this castle was used as a residence of the British petrol firm’s (BP) chairman residence. Subsequent it was turned into a hotel, a restaurant and tea rooms for a number of years. 

The sanctuary of Our Lady of Ta’ Pinu

A large sanctuary stands on a hillock in the locality known as Ta’ Għammar, half-way between the Gozitan villages of Għarb and Għasri. This sanctuary has a particular story to tell. It started with the building of a small chapel by the Gentili family, dedicated to the Assumption of Our Lady. Around 1592 this chapel became the property of Filippinu Gauci who repaired it and commissioned a new titular painting. The chapel started to be know as ‘Santa Marija ta’ Pinu’ (Pinu is a name which orginated from Filippinu).

It was rumoured that a certain spinster from Għarb was invited by Our Lady to frequent this chapel in order to pray. One morning this woman was rather late and decided to recite her prayers while proceeding on her way to the chapel. As she approached the chapel’s footpath she heard a voice coming apparently from within the chapel: ‘Come! Come!’ She paused for a while and the voice continued: ‘Come today, for you will not be able to come back for a whole year.’ She went to fetch the key and entered the chapel. The voice continued: ’Recite three Hail Marys in honour of the three days that my body rested in the tomb.’

Many people got to know about this story and rumours started to be added. The church authorities wanted to put an end to these rumours published the true story in a diocesan newspaper. People started visiting this chapel. Priests began celebrating Mass from under a canopy which was erected in front of the chapel. As prayers were answered by Our Lady the offerings increased. Many holy pictures of the titular painting were printed. People started taking some oil from the lamp which was lit in front of the effigy. When they returned home they would anoint their sick with this oil.

The Gozitan Bishop decided to build a church next to this chapel. Its foundation stone was laid in 1920. The sanctuary edifice was completed after 16 years. Today this sanctuary is the main Marian church in Gozo. It is still visited by many people asking for the intervention of the Mother of God on their behalf. One of the visitors was Pope John Paul II who said Mass on the sanctuary parvis. In the ceremony he placed a halo of golden stars studded with diamonds around the head of the Marian effigy.

Peter Isib Kumpanija Ġdida fil-Weekend

alt

Meta Elise u Luca kien ikollhom ruxxmata homework x’jagħmlu fil-weekend, qajla kienu jiċċaqalqu minn mal-mejda tal-kċina. Il-mamà kienet dejjem tgħidilhom biex ix-xogħol tal-iskola ma jħalluhx għall-aħħar minuta għax inkella kienu jinsew xi tkun spjegatilhom l-għalliema fil-klassi. Huma kienu jagħmlu kif tgħidilhom hi, u jitfgħu rashom fil-pitazzi u fil-kotba. Peter kien isib ruħu waħdu għax il-mamà ma kinitx tħallih jersaq lejn fejn ikunu ħutu ma jmurx itellifhom u jmorru lura f’xi suġġett. Ta’ tifel li kien, kien jagħmel f’qalbu u joqgħod jeqred u jibki għax kien ikun irid imur ħdejhom bilfors. Lill-mamà ġieli tellagħhomlha u kienet tgħajjat miegħu meta ma kienx joqgħod kwiet.

Peter kien qiegħed jixba’ sal-ponta ta’ mnieħru kważi dejjem iqatta’ l-weekend waħdu. Xtaq ħafna lil xi ħadd tamparu jagħmillu kumpanija fil-weekend fin-nuqqas ta’ Elise u Luca. Ħbieb ma tantx kellu, u għalhekk ftakar fis-sekondi kuġini tiegħu, Liza u Martin, li kienu jgħixu n-naħa tal-wied xi kwarta mixi bogħod mid-dar tiegħu. Ma kienx imur għandhom ta’ spiss, iżda meta xi darba kien imur għandhom fil-vaganzi tas-sajf, tassew kienu jieħdu gost jilagħbu miegħu. Liza u Martin kienu jħobbuh ħafna, iżda billi ma kinux qraba daqshekk mill-viċin, il-kuntatt bejniethom kien limitat.

Darba waħda s-Sibt filgħodu, Elise u Luca qamu kmieni biex jibdew ilestu x-xogħol li kienet tathom l-għalliema bil-mod il-mod. Dakinhar kellhom jagħmlu, fost l-oħrajn, proġett dwar il-poeti Maltin, kif ukoll jistudjaw għat-testijiet li kellhom isiru matul il-ġimgħa ta’ wara. Peter kien jinsab bi kwietu fil-kamra tas-sodda jilgħab bil-karozza l-ħamra li l-mamà kienet xtratlu mill-Belt. F’xi l-għaxra, instema’ Ġamri tal-ħobż idoqq il-ħorn. Il-mamà ħarġet bħas-soltu tixtri żewġ ħobżiet kbar tal-Malti friski u tajbin, u ħalliet il-bieb ta’ barra ftit imbexxaq. Kif reġgħet daħlet ġewwa, għamlet biċċa ħobż mixwija bil-butir u bil-perżut għax kellha l-ġuħ. Wara ftit, poġġiet bilqiegħda fejn Luca u Elise biex tgħinhom ftit fis-somom għax ħassewhom xi ftit jew wisq tqal dakinhar.

Malli beda jċempel il-mowbajl, il-mamà qamet bil-ħeffa minn fuq is-siġġu u qabditu minnufih. Inħasdet ftit xħin saret taf li kienet ċemplitilha kuġinitha Agnes, li tarrfitilha kif Peter kien għandu kemm mar għandha biex joqgħod jilgħab ma’ Liza u ma’ Martin. Hija kompliet tgħidilha li meta staqsietu fejn kienet il-mamà, huwa weġibha li kien ħareġ inkiss inkiss mid-dar waqt li l-mamà kienet ħarġet tixtri l-ħobż u ħalliet il-bieb tad-dar imbexxaq. Il-mamà kienet mingħaliha li Peter kien għadu fil-kamra fejn ħallietu hi, u li kieku ma infurmathiex Agnes, kienet iddum ma tinduna li kien mar xi mkien bla ma kien qalilha. Minn dakinhar ’il quddiem, Peter baqa’ jmur sikwit għand Liza u Martin, imma kienet twasslu s’għandhom il-mamà bil-mixi ma jmurx, allaħares qatt, ittajru xi karozza. Peter kien kuntent għall-aħħar li kien sab kumpanija ġdida għall-waqt il-weekend, u iżjed ma għadda żmien iżjed sar ħaġa waħda ma’ Liza u Martin, li wara kollox kien beda jistħajjilhom Luca u Elise, għax b’kumbinazzjoni kienu kważi daqshom fl-età u kienu jmorru tajjeb ħafna flimkien.

Imut l-eħxen ġuvni fl-Ingilterra

Charles B. Spiteri

Carl Thompson ta’ 33 sena, li kien jiżen 412-il kilogramma miet traġikament fid-dar tiegħu f’Kent. Għall-aħħar sena ma setax joħroġ minn daru u kien jiddependi mill-għajununa tas-servizzi tal-gvern kemm biex jiekol, kif ukoll biex jinħasel. alt

Xahar qabel ma miet, Carl kien ħalef li jagħmel ħiltu biex inaqqas mill-ħxuna li kellu għax xtaq jibqa’ jgħix, u dan minħabba s-simpatija li beda jara minn dawk kollha li offrew li jgħinuh, u wara numru ta’ intervisti li sarulu.

Hu qal li t-tobba avżawh kemm-il darba biex jibel l-istil ta’ ħajja li kellu, inkella saħħtu terħih u jmut. Peress li ma setax joħroġ minn daru u jmur jixtri, dan il-ġuvni għex il-biċċa l-kbira ta’ ħajtu jiekol ikel Ċiniż u pizez, li kien jordnahom minn fuq it-telefown u jwassluhomlu sad-dar. Stqarr ukoll li kien jonfoq £10 kuljum f’ċikkulata. Il-flus kien jirċevihom mill-istat.

Waqt li wera l-fehma li ħafna mill-ħxuna tiegħu kisibha wara l-mewt ta’ ommu, ammetta li minn dejjem kien ‘iħobb’ jiekol.

Meta kellu bejn tlieta u erba’ snin, jiftakar li kien jiftaħ l-armarji u jiekol li jsib. Imbagħad, meta tliet snin ilu ommu mietet kawża ta’ kankru f’moħħha, beda jiekol ikel xejn nutrittiv. Il-piż tiegħu rdoppja minn 190 kilogramma għal 412, b’mod li lanqas seta’ jibqa’ jaħdem.

Sejba ta’ miljun mumja

altĊimiterju li kien fih aktar minn miljun katavru uman mummifikat għadu kif instab waqt tħaffir fiċ-ċentru tal-Eġittu. Dan ikkonfermawh l-arkeologi.
 
Ix-xjenzati qalgħu aktar minn 1,700 mumja, ippreservati mis-sħana niexfa tad-deżert fir-reġjun Faiyum fl-Eġittu, madwar 96 kilometru fin-naħa t’isfel tal-Kajr. Iżda dawk li qed jiskavaw jemmnu li jaf hemm madwar miljun minn dawn il-mumji midfunin f’qatgħat tal-ġebel tal-franka, fejn uħud minnhom jinsabu f’fond ta’ madwar 22.9 metru.
 
Hu mifhum li dawn il-mumji ndifnu madwar 1,500 sena ilu, bejn l-1 u s-7 Seklu wara Kristu, meta l-Eġittu kien kontrollat mill-Imperu Ruman u dak Biżantin.
 
Kontra l-fdalijiet mummifikati famużi li kienu nstabu fl-Eġittu, dawn il-mumji nstabu f’oqbra tal-massa u jidhru li aktar setgħu kienu ċittadini ordinarji milli nies irjali jew figuri importanti.
 
Madankollu, ix-xjenzati baqgħu mħawdin għall-fatt ta’ dan in-numru kbir ta’ mumji, peress li l-villaġġ fil-qrib hu ċkejken ħafna u għalhekk ma kienx hemm ħtieġa ta’ ċimiterju hekk kbir. Terġa’ l-belt l-aktar viċina, imsejħa Philadelphia, għar-Re Ptolemy II Philadelphus, għandha wkoll iċ-ċimiterji tagħha.
 
Fost il-mummji skavati, l-arkeologi kixfu waħda ta’ raġel li kien twil 213 ċentimetru  (aktar minn seba’ piedi).
 
Interessanti kienet ukoll is-sejba li tat x’tifhem li dawk b’xagħar safrani kienu midfunin f’naħa, waqt li dawk b’xagħar skur, naħa oħra.
 
Il-mummji misjuba għadhom ilkoll bl-organi interjuri intatti, u għalhekk, skont il-Professur Kerry Muhlestein, kienet il-klima u l-ambjent tad-deżert li ppreserva ġisimhom.

Mawra sal-Bandli

Għodwa waħda l-mamà u l-papà qamu kmieni iżjed mis-soltu għax riedu jgħaddu jaraw liz-ziju Toni l-isptar, li kien marid sew, qabel jerħulha għax-xogħol. B’hekk libsu f’kemm trodd salib u ħadu l-kolazzjon, iżda Luca u Elise kienu għadhom mitlufin fl-isbaħ raqda u ma kellhomx ħeġġa biex iqumu. Għall-ħabta tas-sebgħa nstemgħet taħbita ħafifa fuq il-bieb ta’ barra li kienet tindika l-wasla tan-nanna Marija, omm il-mamà. Hija dejjem kienet tieħu ħsieb lit-tfal meta l-mamà u l-papà ma jkunux id-dar. altBħas-soltu telgħet it-taraġ inkiss inkiss u baqgħet dieħla fil-kamra tas-sodda li kienet għadha kemxejn mudlama billi l-purtieri kienu magħluqin. Malli ntebħu bil-preżenza tagħha, Luca u Elise malajr tajru n-ngħas u tbissmulha qishom żewġ anġli żgħar. In-nanna għenithom iqumu mis-sodda, ħaslithom u libbsithom pulit għax riedet toħroġhom billi kien bnazzi. Tgħidx kemm kien jixraqlu l-jeans lil Luca, u l-qmis blu bil-kaxex sofor kienet tagħtih id-dehra ta’ raġel żgħir. Elise, li kienet sentejn akbar minn ħuha, kienet qisha sinjorina żgħira b’dik il-libsa ħamra tgħajjat u bis-sandli pariġġ.

Malli niżlu isfel, in-nanna tathom ftit ikel biex jitrejqu, rikkbithom fil-karozza u ħadithom il-bandli. Fit-triq wissiet lil Elise kemm-il darba biex ma titlaqx lil ħuha minn taħt għajnejha, u żżommlu idu l-ħin kollu ma jmurx jaqa’ u jweġġa’. Iżda malli waslu u niżlu mill-karozza, Luca telaq jiġri kemm jiflaħ u għalxejn bdew jgħajtulu oħtu u n-nanna biex jobdi għax ma riedx jaf. Huwa aktar kien moħħu biex joqgħod idur dawra tond fuq is-siġġijiet li jduru, u kultant kien jagħti xi ħarsa nebbiexa lin-nanna Marija li bdiet tirrabja u tinkwieta għalih mhux ftit. Meta sa fl-aħħar it-tifel kien xeba’ jdur fuq is-siġġu, resaq lejn il-bandla, tela’ fuqha u beda jitbandal b’tant qawwa li malajr għeja u ntasab bilqiegħda mal-art. Sakemm in-nanna ħalliet lil Elise titbandal ftit u tiżżerżaq maż-żurżieqa, marret fejn Luca u qaltlu li kienet se tugżah lill-mamà talli kien qagħad imqareb, iżda huwa ma riedx u nfaqa’ jibki. Hija tant infixlet li bdiet tkellmu bil-ħlewwa biex jieqaf mill-biki.

Ix-xemx ma damitx ma bdiet tisħon sew u għalhekk in-nanna u t-tfal ma damux ma reġgħu rikbu fil-karozza u rħewlha għal għand tal-ġelati. Tal-gabbana, raġel qsajjar u ftit ruxxan newwel il-ġelati tal-barmil lit-tfal u granita tal-lumi mdaqqsa lin-nanna li niżlitilha għasel. Fi triqithom lura d-dar Luca marret għajnu bih u Elise tħajret minnu wkoll, u xħin waslu kienu fl-isbaħ nagħsa. In-nanna refgħethom u daħħlithom fis-sodda u tgħidx kemm iggustathom reqdin għax kienu proprja żewġ Bambini sbieħ. Kienet għadha ma niżlitx it-taraġ li ma lemħitx lill-mamà dieħla lura d-dar mix-xogħol. Wara li ħadet belgħa te u kielet żewġ biskuttelli, in-nanna telqet lejn id-dar għax riedet tipprepara l-ikel għal filgħaxija, u l-mamà daħlet tistrieħ ftit maġenb it-tfal għax kienet ħakmitha l-għeja wara ġurnata xogħol. Ma kinitx tara s-siegħa u l-mument li, la jqumu, tagħtihom l-aħbar sabiħa li z-ziju Toni kien, f’daqqa waħda, qaleb għall-aħjar u li malli joħroġ mill-isptar, hi u l-papà kienu se jistednuh għall-ikel id-dar biex jiltaqa’ ftit magħhom u fl-istess ħin iferrħuh ftit wara li qatta’ diversi xhur fis-sodda.

Donna taparsi tqum ma tiflaħx

BDL Books - Il-Praspar ta' Donna

Fix-xitwa Donna kien l-għors tagħha titgeddes qalb il-kutri. Xejn ma kien ikollha aptit tneħħi dak il-friex u dik il-piġama minn fuqha biex tilbes l-uniformi, u tmur l-iskola. Dejjem ħaddmet rasha mill-aħjar li setgħet ħalli tibqa’ rieqda fis-sodda f’xi ġurnata kiesħa.

Jum fost l-oħrajn, it-temp kien ċlampu, u s-sema kien miksi bi sħab ġriż. Kien jidher ċar li se tfaqqa’ xi maltempata kbira. Fis-sitta u nofs Donna stenbħet minħabba t-tisfira tal-iżveljarin. Kieku setgħet kienet issabbtu mal-art għax fakkarha li trid tqum tipprepara għall-iskola. Billi dakinhar kienet ġurnata kemxejn mudlama, u kien ukoll ħafna bard, Donna qatgħetha li ma tqumx minn hemm. Bdiet taħseb kemm se tkun kerha l-klassi bil-purtieri magħluqin. U jekk tfaqqa’ xi sajjetta u jinqata’ d-dawl, min jaf kemm kienet tibża’! B’dal-ħsibijiet iduru f’moħħha, Donna reġgħet tgħattiet sa fuq widnejha bil-kutri, u għalqet għajnejha ħalli terġa’ tintilef fid-dinja tal-ħolm għax dakinhar żgur li ma kienx galbu biex tmur l-iskola.

Xħin daħlet f’kamritha n-nanna, u ratha għadha mimduda fis-sodda, marret tpoġġi maġenbha. Donna ħassitha, u dlonk fetħet għajnejha. In-nanna qaltilha bil-ħlewwa li kien qed isir il-ħin għall-iskola, u Donna weġbitha fil-pront b’leħinha jirtogħod: “Ma… ma niflaħx, nann.” Billi ħasbet li kellha xi ftit flissjoni u wġigħ ta’ ras, in-nanna niżlet malajr sal-kċina biex tagħmlilha kikkra misħun bil-lumi ħalli jekk tagħmlilha tajjeb tkun tista’ tmur l-iskola. 

Però, il-ħsieb tan-nanna falla għax kif telgħet lura fuq sabet lil Donna bilqiegħda fis-sodda, u bdiet tgħidilha li telgħelha d-deni. Kif tatha t-termometru f’idha, in-nanna berrqet għajnejha għax rat immarkat bl-aħmar li kellha mija u tnejn deni. Issa emmnet tassew li kienet qamet ma tiflaħx, u li postha kien fis-sodda. Għattietha biex tistrieħ ħalli jgħaddilha, għamlitilha xugaman żgħir imxarrab fuq moħħha biex tniżżel id-deni, u tfitilha d-dawl. Hekk riedet dik ix-xifajk ta’ Donna. Kemm daħket waħidha taħt il-friex! Il-misħun bil-lumi baqa’ fuq il-komodina fejn ħallietu n-nanna għax ma kinitx tiggustah wisq.

Dakinhar dak il-hot water bottle, li kienet tqiegħed fejn saqajha kuljum qabel ma torqod, kien frankalha ġurnata skola. Sakemm in-nanna niżlet isfel biex tippreparalha l-misħun bil-lumi, Donna ħadet it-termometru mill-kexxun tal-komodina, u  ħarġet il-hot water bottle minn ġol-friex li l-ilma tiegħu kien għadu sħun wara l-lejl. Imbagħad fetħitu, żammet it-temperatura bejn subgħajha l-kbir u subgħajha l-werrej, u niżżlitha għal ftit ħin fih. B’hekk, sa ma reġgħet marret ħdejha n-nanna, it-termometru kien laħaq saħan bl-ilma tal-hot water bottle, u t-temperatura kienet telgħet għal mija u żewġ gradi. Donna ħadet gost li l-esperiment tagħha kien irnexxa għax kellha l-provi x’turiha lin-nanna, u kienet ċerta li ma kinitx se tibgħatha l-iskola bid-deni. U tagħha għaddiet!

Donna ħassitha tassew xortiha tajba għax dakinhar kien il-Ġimgħa, u mhux biss l-għada u l-pitgħada ma kellhiex skola, iżda anki t-Tnejn ta’ wara inzertat btala. B’kollox kellha erbat ijiem xi tgawdi la kienet bellgħatha lin-nanna li kienet ma tiflaħx. Però, qattgħet jum minnhom biss fis-sodda, u l-għada għamlet tabirruħha li fieqet. In-nanna żgur li kienet iġġibilha t-tabib kieku ma qamitx minn hemm, u mbagħad kienet toħroġ ta’ giddieba għax kien jinduna li mhux veru kienet ma tiflaħx. U darb’oħra ma kinitx tbellgħalha r-ross bil-labra kif ġieb u laħaq lin-nanna. Allura kien jaqblilha tħaddem rasha ħalli ma tinqabadx.

Lura mill-Ġdid

Charles B. Spiteri

alt

Ġuvni Ċiniż li 24 sena ilu nsteraq minn mal-posta tal-ħaxix, fejn kien ibigħ missieru, fl-aħħar reġa’ ngħaqad miegħu.

Dak iż-żmien, Sun Bin kellu biss erba’ snin. Kien akkumpanja lil missieru fis-suq tal-belt ta’ Chengdu, mnejn insteraq. Illum, li Sun għandu 28 sena, sar jaf li kien inbiegħ lill-ġenituri adottivi tiegħu, koppja fqira u bla tfal, għall-prezz ta’ £250, u ttieħed joqgħod 1,000 mil bogħod.

Il-ġuvni rrakkonta li l-fatt li min xtrah kellu jħallas il-flus għalih, kien ifisser li kien hemm bogħod mhux ħażin bejniethom.

Jistqarr li kiber iħobb lill-ġenituri l-ġodda, għax dejjem kienu twajba miegħu, iżda minn dejjem ħass li kellu jsib lill-veri ġenituri tiegħu.

Meta ħass li kiber biżżejjed, beda jfittixhom bla ma wera lil dawk li adottawh, għax ma riedx jiksrilhom qalbhom.

It-tfittxija bdiet ħames snin ilu u permezz tad-DNA u d-database  tal-Gvern, sab lil xi ħadd li jaqbel ma’ tiegħu.

Missieru Ku ta’ 45 sena u ommu Lo, qattgħu erba’ snin jivvjaġġaw maċ-Ċina, bit-tama li jsibu lil binhom, iżda qatgħu qalbhom għal kollox fl-1995.

Bil-ferħ f’qalbu, Ku, dakinhar li ltaqa’ ma’ ibnu qal: “Għad għandi fuqi r-ritratt li ħadtlu erbat ijiem qabel ma’ għeb.

“Kont inbigħ il-ħaxix fis-suq tal-ikel f’Chengdu. Kelli klijent li kont qed naqdih u xħin fittixt lil ibni nsib li sparixxa. Kulma kien fadalli tiegħu hu dan ir-ritratt, li nġibed meta kellu erba’ snin u ġimagħtejn.

“Qattajna s-snin, jien u marti nivvjaġġaw. Fl-aħħar, tant inkeddet, li marti mietet qabel żmienha.”

Ku rrakkonta li ma stenniex wisq mid-database  tad-DNA, iżda kien ferħan se jtir meta rċieva telefonata, tinfurmah li ibnu kien instab.

Il-pulizija ta’ Chengdu, qalet li qed jinvestigaw il-każ u arrestaw kompliċi suspettat, milli kien biegħ lil Sun Bin lill-ġenituri adottivi tiegħu.

Il-ġuvni qal li hu kuntent li reġa’ ngħaqad ma’ missieru u oħtu, li twieldet fl-1995 u ma jridx li jittieħdu passi kontra l-ġenituri li adottawh. Mhux hekk biss, talli lest jieħu ħsieb liż-żewġ familji.

Ġigġifogu ta’ Fili Elettriċi

Charles B. Spiteri

BDL Books - Laqtiet

Dehriet tal-biża’ jidhru kontinwament fil-belt ċentrali tal-Indja, li hi waħda movimentata għall-aħħar. Hawn, wieħed jista’ jintebaħ bil-kwantità enormi ta’ fili elettriċi mdendlin bl-addoċċ. L-agħar ħaġa hu li kull fil fih kurrent elettriku qawwi.

Dawn il-wires qishom spagetti, jissupplixxu d-dawl lil Delhi, u saru dehra komuni mal-Indjani, iżda l-electricians li jissejħu fil-post minħabba xi ħsarat, ikollhom tabilħaqq jgħaddu minn ħmar il-lejl biex isewwu u jerġgħu jipproduċu l-elettriku f’dawk l-inħawi fejn ikun inqata’, apparti l-fatt li jkunu qed jipperikolaw ħajjithom.

Is-serq tal-elettriku f’din il-belt hu rampanti, u għalhekk hu faċli ferm li kull tant ħin jinqata’ d-dawl u partijiet kbar jisfaw fi dlam taqtgħu b’sikkina.

Tota Ram, li jgħix f’Delhi, qal li: “primarjament, dan hu t-tort tal-gvern, li qatt ma ta kas ta’ dawn il-wires kollha.” Iżda n-nies tal-lokal huma wkoll responsabbli… però huma kuntenti li għandhom aċċess qrib mnejn ‘jisirqu’ l-kurrent għall-ħtiġiet tagħhom.

Meta jasal l-istaġun tal-monsoon, id-densità ta’ wires issir perikoluża, għax numru minnhom jitqaċċtu u jmissu l-għadajjar tal-ilma.

Kien rappurtat li l-gvern ta’ Delhi għandu f’moħħu li jirriloka dawn l-wires taħt l-art, iżda x-xogħol għad irid jinbeda.

Mohit Issar, resident ieħor f’Delhi, qal li jekk in-nies jieqfu jisirqu d-dawl, ikun hemm inqas qtugħ tas-servizz u inqas wires  imdendlin fuq l-irjus il-ħin kollu.

Skont l-informazzjoni tal-World Bank, 22.3 fil-mija tan-nies fl-Indja għad m’għandhomx provvista tad-dawl elettriku.

Donna terġa’ tagħmilha

BDL Books - Il-Praspar ta' Donna

Donna kienet żaqqieqa mill-kbar. Kienet l-hena tagħha tgerrem il-gallettini, u tnaqqar xi biċċa ċikkulata milli ssib fl-armarju tal-kċina tan-nanna. Xħin tinzerta waħidha kienet tagħmel dan ħalli tiekol kemm trid bla ma ħadd jgħidilha xejn. Dan l-aħħar bdiet tiżżaqqaq, u l-mamà qaltilha biex tnaqqas mill-piż għax il-ħxuna kienet ħażina għaliha. Imma kliem il-mamà waqa’ fuq widnejn torox, u Donna ma semgħetx minnha.

Darba minnhom, il-mamà xtrat flixkun żejt taż-żebbuġa lokali mingħand tal-merċa. Meta marret lura d-dar sabet lil Donna qed tistennieha fil-kċina. Staqsietha x’kien fih dak il-flixkun żgħir li ħarġet mill-basket tax-xiri, u hi weġbitha li kien mimli biż-żejt taż-żebbuġa. Donna waqgħetilha żaqqha, u talbitha tagħmlilha biċċa ħobż bih. Il-mamà ma qaltilhiex le, għax iż-żejt taż-żebbuġa sustanzjuż għas-saħħa, mhux bħall-ħelu li hu mimli biz-zokkor. Ħarġet sikkina mill-kexxun tal-pożati, qattgħet biċċtejn ħobż, ferrgħet fuqhom ftit żejt taż-żebbuġa, u qegħdithom fi platt quddiem Donna li kien qed tistennieh fuq ix-xwiek bi tbissima fuq fommha.

Dak il-ħobż frisk biż-żejt taż-żebbuġa tassew kien ifuħ, u kif Donna daqitu tgħidx kemm għoġobha. Kellu togħma tajba wisq. Xħin kilitu, riedet ftit ieħor, iżda l-mamà qaltilha li għal dakinhar kienet kielet biżżejjed għax ħafna ħobż biż-żejt kien jagħmlilha d-deni.

Donna kellha għajnejha akbar minn żaqqha. Meta l-mamà warrbet minn ħdejha, imliet il-platt biż-żejt taż-żebbuġa, u qagħdet ixxappap il-ħobż fih, u tieklu. Tant ħadet gost li lanqas tat kas kemm kielet ħobż. Dakinhar kienet l-ewwel darba li daqet iż-żejt taż-żebbuġa, u żgur li ma kinitx se tkun tal-aħħar.

Donna kellha tpatti qares tal-ikla ħobż biż-żejt li kielet. Aktar tard filgħaxija qabadha wġigħ ta’ żaqq qawwi, u tgħidx kemm bkiet. Ħassitha veru ma tiflaħx. Dak hu x’jiġrilu min ma jismax mill-mamà tiegħu! Il-mamà basret għala kien ġralha hekk avolja ma wrietha b’xejn; għax sabet il-ħobż nieqes mill-borża u ż-żejt nieqes mill-flixkun. Donna ħadet lezzjoni mill-iżball li għamlet minħabba li webbset rasha. Qatt iżjed ma reġgħet kielet ħobż biż-żejt aktar milli tatha l-mamà. Beżgħet li terġa’ tuġagħha żaqqha, u għalhekk m’abbużatx tiekol minnu żżejjed.